Le tout autre est tout autre*

Op de voorflap van ‘Als geen ander’, de debuutbundel van slamdichter Krijn Peter Hesselink had een cirkelvormige uitsparing moeten komen, waarin een zaadje. Met enige goede wil kon de lezer/koper het zaadje mits wat water en wat vruchtbare aarde laten uitkiemen tot een boom waarvan het wortelstelsel uit het boek zou groeien en het dure papier zou opvreten. Dat was een goed idee geweest! Het getuigt van een gezonde zelfrelativering van de dichter. Iets wat je zeker nodig hebt in het dichtersvak. Want, god? Wat betekent een dichtbundel nog? Een boekje meer of minder in de etalage. Wie maalt daar nog om?

uit: 'Le tout autre est tout autre', over 'Als geen ander' van Krijn Peter Hesselink, te lezen op Medium4You, http://www.medium4you.be/Le-tout-autre-est-tout-autre_6611.html en op Urban Mag, http://www.urbanmag.be/artikel/1367/le-tout-autre-est-tout-autre

Bundelpresentatie Hesselink op dinsdag 2 september 2008 in Perdu, Kloveniersburgwal 86, Amsterdam, 20:00-23:00 uur, gratis entree.

God & Marx & Kant & Hiccups

Een compleet absurde en zeer vermakelijke passage uit het lange prozagedicht 'Moskva-Petuskji' van de Russische schrijver Venedikt Erofeev, de enige echte Russische Bukowski, waarin hij filosoferend over de hik eerst bij het an sich en für sich van Immanuel Kant terechtkomt, dan bij Marx en Engels, en tenslotte aan de hand van de hik het bestaan van God bewijst. TRANS-TSEN-DEN-TALNA!*

"Для того, чтобы начать ее исследование, надо, разумеется ее вызвать: или an sich (термин Иммануила Канта), то есть, вызвать ее в себе самом, или же вызвать ее в другом, но в собственных интересах, то есть, für sich. Термин Иммануила Канта. Лучше всего, конечно, и an sich, и für sich, а именно вот как: два часа подряд пейте что-нибудь крепкое, старку, или зверобой, или охотничью. Пейте большими стаканами, через полчаса по стакану, по возможности избегая всяких закусок. Если это кому-нибудь трудно, можно позволить себе минимум закуски, но самой неприхотливой: не очень свежий хлеб, кильку пряного посола, кильку простого посола, кильку в томате.

А потом - сделайте часовой перерыв. Ничего не ешьте, ничего не пейте, расслабьте мышцы и не напрягайтесь.

И вы убедитесь сами: к исходу этого часа она начнется. Когда вы икнете в первый раз, вас удивит внезапность ее начала; потом вас удивит неотвратимость второго раза, третьего раза, et cetera. Но если вы не дурак, скорее перестаньте удивляться и займитесь делом: записывайте на бумаге, в каких интервалах ваша икота удостаивает вас быть - в секундах, конечно:

Восемь - тринадцать - семь - три - восемнадцать.

Попробуйте, конечно, отыскать, если вы все-таки дурак, попытайтесь вывести какую-нибудь вздорную формулу, чтобы хоть как-то предсказать длительность следующего интервала. Пожалуйста. Жизнь все равно опрокинет все ваши телячьи построения:

Семнадцать - три - четыре - семнадцать - один - двадцать - три - четыре - семь - семь - семь - восемнадцать.

Говорят: вожди мирового пролетариата, Карл Маркс и Фридрих Энгельс тщательно изучили смену общественных формаций и на этом основании сумели многое предвидеть. Но тут они были бы бессильны предвидеть хоть самое малое. Вы вступили, по собственной прихоти, в сферу фатального - смиритесь и будьте терпеливы. Жизнь посрамит и вашу элементарную, и вашу высшую математику:

Тринадцать - пятнадцать - четыре - двенадцать - четыре - пять - двадцать восемь.

Не так ли в смене подъемов и падений, восторгов и бед каждого человека - нет ни малейшего намека на регулярность? Не так ли беспорядочно чередуются в жизни человечества его катастрофы? Закон - он выше всех нас. Икота - выше всякого закона. И как поразила вас недавно внезапность ее начала, так поразит вас ее конец, который вы, как смерть, не предскажете и не предотвратите:

Двадцать два - четырнадцать и все. И тишина.

И в этой тишине ваше сердце вам говорит: она неисследуема, а мы - беспомощны. Мы начисто лишены всякой свободы воли, мы во власти произвола, которому нет имени и спасения от которого - тоже нет.

Мы - дрожащие твари, а она - всесильна. Она, то есть божья десница, которая над всеми нами занесена и пред которой не хотят склонять головы только одни кретины и проходимцы. Он непостижим уму, а следовательно, он есть.

Итак, будьте совершенны, как совершенен отец ваш небесный."

uit: Venedikt Erofeev, 'Moskva-Petusjki', Vagrius, Moskva, 2002, ISBN: 5-264-00825-6.

*vertaling op eenvoudige aanvraag

A metaphysical abyss

Kabakov's perception of Russia as a "negative lesson" to the world is similar to Chaadaev's. But it is tinged with even deeper despair because, over the century and a half since Chaadaev, this void that was then perceived only by a few refined minds has managed to grow into a terrible Eurasian abyss, whose edges are rimmed by a widening landslide. The adjacent European and Asian countries could all be sucked into it, without hope of ever extricating themselves. Russia has thus become the black hole of humanity. If emptiness in Europe were represented by a table-top, awaiting the serving of dishes on its surface, then in Russia someone is sitting under the table, constantly pulling off the table cloth, so that everything on the table is immediately thrown off and disappears into the void. Such is Kabakov's nightmarish and panic-stricken vision of his homeland: a metaphysical abyss.

"Russian Postmodernism: New Perspectives on Post-Soviet Culture", Mikhail Epstein, Aleksandr Genis, Slobodanka Vladiv-Glover, Berghahn Books, 1999, ISBN:1571810986, page 325.

Peter Verhelst op Medium4You

http://www.medium4you.be/Nieuwe-sirenengezangen_6321.html

Nog eens Nijhoff?

Dit zijn de daden van een uitgeverij, die ik soms zo onvoorspelbaar vind. Als ik een pakje van boekenverhandelaars Prometheus thuisbezorgd krijg, is er altijd een spannend moment. Het openscheuren van de kartonnen verpakking is een ritueel. Het is zaak om zo snel mogelijk te zien wat in het pakje zit. Dat kan fel tegenvallen. Hier bijvoorbeeld...

Groot was mijn verwondering om te vernemen dat Prometheus zonder enige duiding nog maar eens een bloemlezing van Martinus Nijhoff op de markt gooit. Vorige maand verscheen de tweede druk van de lijvige 'Verzamelde Gedichten' van Nijhoff, samengesteld en geannoteerd door Wiljan van den Akker. We zwoegden ons door de turf, lazen alle gedichten meerdere keren, zelfs de zeer slechte, en schreven uiteindelijk een artikeltje over het boekwerk ('Twist met mij twist niet met mate', eveneens op deze site). Deze maand verschijnt bij dezelfde uitgeverij nog een boekwerkje met gedichten van Nijhoff, een soort bloemlezing samengesteld door de Nederlandse jonge dichter Thomas Möhlmann.

Nu ja, ons saturatiepunt wat betreft Nijhoff, was al een tijdje bereikt. Wat is de zin hiervan? Wel, het doorleefde gezicht van Nijhoff op de kaft, de mooie titel van het boekje, de groene sticker met de prijs (dit is dus een goedkope uitgave!) en het nawoord van Thomas Möhlmann, waarin ik hoopte wat meer te zullen lezen over de invloed van de poëzie van Nijhoff op die van Möhlmann. Snel naar het nawoord dus. Möhlmann houdt het summier en anekdotisch. Een stuk persoonlijke geschiedenis lezen we over zijn eerste kennismaking met het werk van Nijhoff op jonge leeftijd en in verschillende stadia van zijn leven, hoe hij verglijdt van een interesse voor 'de sterk romantische beeldtaal en elegantie van De Wandelaar' naar 'een interesse voor de thematisering van het dichterlijke proces en het zoeken naar een zo menselijk mogelijke poëtische taal in Vormen en Nieuwe Gedichten'.

We krijgen een uitgebreide verantwoording waarom hij die en die gedichten koos. Een vluchtige blik in 'De Vloeibare Jongen', de bundel van Möhlmann, die een paar jaar geleden verscheen bij Prometheus, leert dat er zeker overeenkomsten zijn met Nijhoff: de zin voor herhaling, de muzikaliteit, de soberheid, de vervreemdende poëtische scènes,... Ik had liever gezien dat de auteur wat diepgaander ingegaan was op de poëtische aspecten die hem binden met Nijhoff of waarmee hij zich afzet tegen een al te grote invloed van het monstre sacré van de Nederlandse poëzie. Het is natuurlijk wel een handig boekje. De gedichten lezen makkelijker dan een volledig verzameld werk, waar je de goede gedichten moet ziften uit de minder goede. Maar ik begrijp niet goed waarom Prometheus zonder duidelijk project - tenzij commercieel! - een maand na de 'Verzamelde Gedichten' nogmaals voor de dag komt met een bloemlezing van Nijhoff. Te veel is nu eenmaal te veel! Ik hou het persoonlijk voorlopig liever bij de 'Verzamelde Gedichten'.

'Dit zijn de daden waar ik mens voor was', gedichten van Martinus Nijhoff, samengesteld door Thomas Möhlmann, Prometheus, 2008, ISBN: 978 90 446 0949 03.

And what about irony?

"Derrida is dead and I'm fucking glad he is".

http://www.furious.com/perfect/toliveandshaveinla.html

The Wigmaker In Eighteenth-Century Williamsburg

Moeilijk om een band als To Live and Shave in L.A. te typeren! Tom Smith aka OM Myth en zijn companen Rat Bastard en Ben Wolcott waren ruim 10 jaar actief in de Amerikaanse fringe culture toen in ’95 door persoonlijke problemen vrij abrupt een einde kwam aan een turbulente en briljante dubbele achtbaan doorheen het muziekcircus. Pas na de split werd duidelijk welke unieke plaats TLASILA bekleedde in het undergroundcircuit. De eigenzinnige Smith is een schitterende punkpoëet en een begenadigd muzikant met een geheel eigen visie. Het eigengereide in een esthetisch erg geslaagde hoes gestoken 'The Wigmaker In Eighteenth-Century Williamsburg', uitgebracht op het New Yorkse Menlo Park, is een dubbel-cd die het belang van deze ter ziele gegane groep nog maar eens dubbel en dwars onderstreept. TLASILA putte tegelijk uit alle muziekstijlen die de laatste veertig jaar de revue passeerden, bezigde een onbezoedelde punkethos en leek een logische invulling van de vacante plaats die The Cramps en The Birthday Party in het midden van de jaren tachtig nalieten. Referenties zijn er genoeg maar het straffe is dat Smith die nagenoeg schuwt. Hij wilde met TSALILA gewoon de beste zijn in deze lage soort. Scabreuze en schokkende teksten werden erin gehamerd door een eenvoudige maar superefficiënte opstelling van bas en zogenaamde ‘exteriors’. Tegelijk schrok Smith er niet voor terug om elektroakoestische elementen en oscillatoren toe te voegen aan de totaalsound. Neem er die onvervalste croonerstem nog bij en je hebt het recept voor één van de origineelste en onbegrepen bands van de laatste tien jaar. Aan 'The Wigmaker…' werd trouwens ruim 5 jaar gewerkt. En dat is eraan te horen. Het is tegelijk een testament en één van de krachtigste muzikale statements die we de laatste tijd tot ons namen. Het vergt wat tijd om dit loodzware kleinood tot je te nemen omdat je in het begin de bomen door het bos niet ziet. Gedurende 116 minuten en 27 nummers bestookt Smith je immers in overtreffende trap met zijn dubbelzinnig arsenaal aan onverstaanbare teksten die meestal over gore seks en de waanzinnigste ondergrondfiguren handelen. Ondefinieerbare samples faden in en uit. Oscillatoren piepen en schreeuwen. Pure gekheid om je in één keer door dit alles heen te slepen. Maar na herhaalde beluisteringen merk je hoe onder deze schreeuwerige en bijna prekerige noise echte nummers schuilen met een onorthodoxe maar intrigerende opbouw. Het tekstboekje is handig om bij te houden. Zo op het eerste zicht kun je immers niks opmaken uit de gescandeerde teksten van Smith die op een prentenboek lijken uit de negentiende eeuw met een lijst van de meest onmogelijke moordenaars, verkrachters en mislukte ondergrondfiguren. Dankzij 'The Wigmaker…' is onze verbeelding een stuk rijker geworden met uit de goot geplukte maar onsterfelijke figuren als de loopse Blandina, Miss High Heels, Tortillon Fluff, Brown Dress Bob en de fameuze Honeycomb Tripe die op gruwelijke wijze een stargazer verkracht in het gelijknamige nummer. TLASILA vond zijn inspiratie in de donkerste regionen van de Amerikaanse samenleving. Intussen vond Smith onderdak bij het Weense Mego met het veel rustiger OHNE waar zijn talenten als dichter iets bedaarder naar voor komen. Dankzij 'The Wigmaker…' zal de onovertroffen sound van TLASILA u niet onberoerd laten. Een welgemikte kopstoot in uw edele delen.

TO LIVE AND SHAVE IN L.A., 'The Wigmaker In Eighteenth-Century Williamsburg', Menlo Park, www.menloparkrecordings.com

http://www.blastitude.com/11/pg4.htm

http://www.dustedmagazine.com/features/4

http://www.myspace.com/toliveandshaveinla

*deze recensie verscheen in het Nederlandse underground muziektijdschrift Fake en op www.urbanmag.be

On "Metaphysical Radicalism".

'In the West, the field of philosophy is more or less clearly divided into ontology, the theory of being, and epistemology, the theory of knowledge. In Russia, such a division is almost irrelevant since philosophy addresses a conception of being that is itself constructed by thinking. Beginning with Chaadaev, and the Westernizers and Slavophiles, Russian philosophy focused on the secondary reality, one created by ideas. In Russia, thought tried to confront the triumph of thought. One speculative capacity, "intelligentsia," opposed itself to another speculative capacity, "ideocracy," — but the former also created the latter. This self-contradictory movement of thought, shattering its own foundations, gives an unprecedented, sometimes "suicidal" quality to Russian philosophy. It may have been "derivative" and "secondary," but not so much in respect to Western thought, as in relation to properly Russian, utterly artificial, fabricated, and "ideational" reality.'

Mikhail Epstein on the nature of 'Russian philosophy', "Main Trends of Contemporary Russian Thought", paper based on his research of Russian Philosophical and Humanistic Thought 1950-1991.

Nijhoff, Visser, Benders, Gerbrandy & Kinneging, Lindner op Medium4You

Enkele van mijn artikels & recensies werden soms in licht gewijzigde vorm overgenomen door de schitterende Belgische publieke nieuwswebsite Medium4You. Het gaat om:

'De mens in het beest', over Kinneging & Gerbrandy
'Leven na de dood?', over Arie Visser
'Twist met ons twist niet met mate', over Martinus Nijhoff
'Merkwaardig Einde Van Een Voor De Rest Weinig Interessante Recensie', over Erik Lindner
'Een Hollandse magiër in Istanboel', over Martijn Benders

www.medium4you.be

Twist met ons twist niet met mate

Over ‘Verzamelde Gedichten’ van Martinus Nijhoff

Keren we even terug. Wat zei u? De ‘Verzamelde Gedichten’ van Martinus Nijhoff? Is dit nog steeds essentiële kost voor de rechtgeaarde liefhebber van nederlandstalige poëzie? Gegarandeerd! Deze geannoteerde, nieuwe uitgave is reeds de tweede druk van een editie die eigenlijk stamt uit 2001. De rechtstreekse aanleiding voor deze verzamelde gedichten was het verschijnen van een historisch-kritische editie van het dichterlijk oeuvre van Nijhoff in 1992. De uitgave verscheen in 1993 in de reeks Monumenta Literaria Neerlandica in twee delen (drie banden). Niet elke dichter valt die eer te beurt. Dit monumentaal werk was bestemd voor een gespecialiseerd publiek.

zie ook: www.urbanmag.be

‘Verzamelde Gedichten', Martinus Nijhoff, tekstverzorging W.J. van den Akker en G.J. Dorleijn, eerste druk 2001, tweede druk 2008, Prometheus Amsterdam, ISBN 978 90 446 1117 5.

'Emportez-moi' van Henri Michaux

EMPORTEZ-MOI

Emportez-moi dans une caravelle,
Dans une vieille et douce caravelle,
Dans l'étrave, ou si l'on veut, dans l'écume,
Et perdez-moi, au loin, au loin.

Dans l'attelage d'un autre âge.
Dans le velours trompeur de la neige.
Dans l'haleine de quelques chiens réunis.
Dans la troupe exténuée des feuilles mortes.

Emportez-moi sans me briser, dans les baisers,
Dans les poitrines qui se soulèvent et respirent,
Sur les tapis des paumes et leur sourire,
Dans les corridors des os longs et des articulations.

Emportez-moi, ou plutôt enfouissez-moi.

Extrait de "L'espace du dedans"

http://www.frappr.com/amphicarowners

http://www.renaultcaravelle.com/cheapwheels.html


Een stukje persoonlijke geschiedenis over Peter W. Het is zo dat de prachtig gestileerde Renault Caravelle in het begin van de jaren zestig erg tot de verbeelding sprak van de artistieke beau monde. Als jongetje droomde ik er ook van om op een dag het ruime sop te kiezen met een Caravelle. Elke zondag werden mijn twee zussen en ik immers op de achterbank van een ordinaire Volkswagen Kever door mijn ouders naar Lo gereden. Ergens ter hoogte van Elzendamme (met die fake zend- alias Eifeltoren, kinderen toch, hé…) was er een Renault-garage en daar stond altijd een Caravelle. Ik was werkelijk begeesterd door dat model. Hij staat er trouwens nog steeds te pronken. Ongelooflijk! Ik spreek over meer dan 30 jaar geleden! Het design van de Caravelle werd in ‘61 waarempel gebruikt voor de Amphicar, vandaar het sloepachtige gegeven in het gedicht van Michaux! De Amphicar was de wagen waarin ons aller held Kapitein Zeppos rondtoerde en rondzwalpte. De ’sloep’-link is gauw gelegd van Kapitein Zeppos naar het gedicht van Henri Michaux. Het gedicht wordt er alleen maar mooier door. Zo heb ik aangetoond dat de ‘caravelle’ in het gedicht van Kapitein Michaux eigenlijk zijn ‘dream car’ is, waarin hij wil wegzoeven over de baren van de Noordzee.

Addendum: Er is me trouwens nog iets opgevallen aan de foto. Die vent aan het stuur lijkt verdacht veel op ons aller Wim Opbrouck, nog zo’n Belgische zwetser… Zou het kunnen dat Opbrouck hier de bij uitstek Belgische surrealistische traditie van Kapitein Michaux naar Kapitein Zeppos gewoon voortzet aan het stuur van een lichtblauwe Amphicar op de golven van de onstuimige Noordzee? Is het hier dat zijn idee voor Het Eiland ontstond? Trotseert Opbrouck de stormachtige Noordzee op weg naar het eiland aan het stuurwiel van een vlottende Renault Caravelle-Amphicar? Haalde Opbrouck met andere woorden zijn inspiratie uit het gedicht van Michaux?

Lauwereyns, Spinoy, Verhelst...

Nog even wat extra aandacht voor de drie beste dichtbundels van het afgelopen jaar (van 05/2007- tot 05/2008), waaraan in de media voor het overige veel te weinig aandacht geschonken werd. Nogmaals een pleidooi voor moeilijke poëzie! Of toch niet zo moeilijk?

Jan Lauwereyns – Anophelia! De mug leeft, Meulenhoff/Manteau, Antwerpen/Amsterdam 2007; ISBN 978 90 8542 093 4

http://meandermagazine.net/recensies/recensie.php?txt=3370

Erik Spinoy – Ik, en andere gedichten, Meulenhoff/Manteau, Antwerpen/Amsterdam 2007; ISBN 978 90 8542 115 3

http://www.urbanmag.be/artikel/1227/het-ik-en-vele-andere-dingen

Peter Verhelst - nieuwe sterrenbeelden; Prometheus, Amsterdam, 2008, ISBN 978 90 446 1146 5.

http://www.urbanmag.be/artikel/1334/nieuwe-sirenengezangen

Surrealist Survival Kit

hi lorelei

i'm nearly there
prepare ur surrealist
survival kit

vogelbekdierei
duivenoog snipper kei
dronken sjamaan uit klei
knikker brandglas talisman

haar op je hoofd dat denkt
huidschilfer van leonora
carrington

let there b were wolves!


(uit: "Kelp", Driewerf, juni 2006)

Een Hollandse magiër in Istanboel

Enkele weken geleden had ik met de Nederlandse dichter Martijn Benders een internetdiscussie over zijn debuutbundel Karavanserai. Ik vroeg hem onder meer of zijn bundel sjamanistische trekjes had. “Ik ben gekant tegen de idee dat Karavanserai een sjamanistische bundel zou zijn”, antwoordde Benders. “Dat is wellicht ten dele zo, maar het dekt de lading niet afdoende. De bundel maakt in gebruik van bezweringen, vooral in deel drie, maar ’sjamanistisch’ of ‘religieus’ is de bundel an sich niet. Wat is het wezenlijke verschil tussen de magier, de mysticus en de sjamaan? Die laatste heeft altijd een doelgroep nodig, een tribe. De voorlaatste heeft een godsbeeld nodig. De magier heeft geen van beide nodig - hij bedrijft zijn kunsten niet voor derden en heeft ook geen boodschap aan bepaalde theologische opsmuk. Als ik het toch iets zou moeten noemen, zou ik Karavanserai een magische bundel noemen. Dat dekt de lading beter, hoewel er allerlei andere elementen in verweven zitten.”

Martijn Benders, ‘Karavanserai’, Nieuw Amsterdam, Amsterdam 2008, ISBN 978 90 468 0363 9.

Uit: 'Een Hollandse magiër in Istanboel', nu te lezen op www.urbanmag.be.

Helderheid?

Aangezien literaire recensenten nogal eens de neiging hebben om woorden en begrippen van elkaar over te nemen en zelden erin slagen om een origineel standpunt in te nemen, maar alleen maar kunnen herhalen herhalen herhalen wat reeds elders gezegd werd, stel ik voor om gedurende een jaar de woorden ‘helderheid’ en ‘duidelijkheid’ en 'luchtigheid' te bannen uit alle literaire recensies in Vlaanderen en Holland. Gedichten zijn in se ‘onhelder’ en ‘onduidelijk’… Dat is juist een kenmerk van poëzie. Het streven naar ‘helderheid’ en ‘duidelijkheid’ is een bij uitstek reactionaire en kapitalistische reflex, omdat het bewust of onbewust een toegeving is aan het grote strips en cartoons lezende publiek. Ik stel voor dat we lijfstraffen invoeren voor wie deze begrippen nog gebruikt in recensies over poëzie. Ik stel ook voor dat we als eerste Lindner en Delmotte veroordelen tot 100 boekslagen. Welk boek we hiervoor gebruiken, valt nog te bepalen. Maar ik heb een voorstel: ik heb hier een lekker hardcover boek liggen in het Russisch over het Kremlin. Ik stel voor dat we dat boek gebruiken. Het heeft harde punten.

Pjotr en Salta

(foto: Peter Wullen)

Recensies in 2007.

"Muggen en zifterijen" - over 'Anophelia! De mug leeft' van Jan Lauwereyns, http://meander.italics.net/recensies/recensie.php?txt=3370

"De kleren van de nieuwe dichter" - over 'de nieuwe keizer spreekt' van Bernard De Bruykere, http://meander.italics.net/recensies/recensie.php?txt=3395, http://www.urbanmag.be/artikel/1161/de-kleren-van-de-nieuwe-dichter

"Oude wijn in nieuwe zakken" - over 'Songloed' van F. Starik, http://meander.italics.net/recensies/recensie.php?txt=3452

"Tussen hemel en aarde" - over 'Klipdrift' van Serge van Duijnhoven en Fred de Backer, http://meander.italics.net/recensies/recensie.php?txt=3501

"De dichtheid van woorden" - over 'Paralipomena' van Maarten Doorman, http://www.urbanmag.be/artikel/1156/de-dichtheid-van-woorden

"De machtswil van een vrouw" - over 'Vouwplannen' van Ruth Lasters, http://www.urbanmag.be/artikel/1203/de-machtswil-van-een-vrouw

"Er staat een gedicht in" - over 'Er staat een stad op' van Maria Barnas, http://www.urbanmag.be/artikel/1204/er-staat-een-gedicht-in

"Ik kende elk pad" - nieuwe bloemlezingen van Günter Grass, Robert Gray en Anna Achmatova, http://www.urbanmag.be/artikel/1205/-ik-kende-elk-pad-

"Leven na de dood?" - over 'Verzameld werk' van Arie Visser, http://www.urbanmag.be/artikel/1206/leven-na-de-dood

"Het ik en vele andere dingen" - over 'Ik, en andere gedichten' van Erik Spinoy, http://www.urbanmag.be/artikel/1227/het-ik-en-vele-andere-dingen