Peter Wullen

Jan G. Elburg - 'Ik zie scherper door de taal'

2012-01-27T09:58:00.000-08:00

Cadeautje van Meulenhoff ter gelegenheid van gedichtendag: de monumentale 3-delige Jan G. Elburg box samengesteld door Jan Van Der Vegt: 'Ik zie scherper door de taal', een bloemlezing uit zijn gedichten; 'De man met de drietand', leven en werken van Jan Elburg en 'Een halve eeuw vriendschap', brievencorrespondentie tussen Koos Schuur en Jan G. Elburg.

http://www.meulenhoff.nl/nl/p4c347eec0595f/10587/jan-g-elburg.html

Far from Moscow

2012-01-23T07:51:00.000-08:00

http://farfrommoscow.bandcamp.com/album/switch

Fennesz + Sakamoto - 'Flumina'

2012-01-23T04:48:00.000-08:00

There was a time when Christian Fennesz was really innovative. These times are long gone. 'Seven stars' for all its beauty hardly raised my interest. Oh yes, nice sleeve and nice drums by Steven Hess. Great, but... Fennesz must feel this too. The time lapses between solo releases are getting longer. The collaborations though... Here is one with the eternal mr Sakamoto. He already worked with Alva Noto last year and here is one with Fennesz. It's a double album. I like the 2nd one more. Although the name of Fennesz comes in the 1rst place, you can barely notice him in the overall sound. This is nice soft pianomusic with a twist like sun shining through rainclouds or the other way around. There are some very nice moments like track 8 of disc 2. But it remains good background music. Not more!

http://www.touchmusic.org.uk/news/tone_46_fennesz_sakamto_flumin_1.html

'Genealogie' op Krakatau.

2012-01-23T03:02:00.000-08:00

http://www.krakatau.nl/?p=10197

'Hard Coming Love' by Hard Coming Love

2012-01-22T14:11:00.000-08:00

Wow! I'm already completely in love with this record sleeve... Hard Coming Love by Hard Coming Love on Spezialmaterial out on February 18. Rock'n'roll with Hard Coming Love is the mantra.

Hard Coming Love - 'Bodies To Ghosts'

2012-01-22T14:09:00.000-08:00

Bodies To Ghosts by Hard Coming Love from glenn breda on Vimeo.

"From the cellars of the Aussersihl corner of Zurich booms a heavy, grinding sound, a deep torrent of pulsating energy. When the six men play, each plays every instrument in support of a psychedelic, hypnotic, wobbling wall of sound. When crowd and band sweat in unison, everybody knows: Love never comes easy. Love comes hard. It's a HARD COMING LOVE." Hard Coming Love by Hard Coming Love comes out on February 18 on www.spezialmaterial.ch.

Michaël Vandebril - 'Het vertrek van Maeterlinck/L'exil de Maeterlinck'

2012-01-22T11:37:00.000-08:00

Ik las dit weekeinde de dichtbundel 'Het vertrek van Maeterlinck/L'exil de Maeterlinck' van Michaël Vandebril. Ik vind hem héél erg goed. Ik was even sprakeloos. De gedichten bezitten een kwaliteit die je zelden vindt in het Nederlandse taalgebied. Ik laat de gedichten in eerste instantie dus gewoon even op me afkomen. De Franse versies zijn trouwens helemaal niet bijkomstig, maar ze openen je ogen voor de 33 gedichten van de bundel. Het is dus niet zomaar een 'gimmick' maar een reële verdienste om ze een tweede maal op te nemen in de bundel in de taal van Lumière. De laatste maal dat ik zo overstuur was na het lezen van een bundel was de bundel 'Resistent' van Saskia de Jong. Maar dat was Nederlands-Spaans en dat is al enkele jaren geleden. De bundel van Vandebril made my day. De bundel ligt hier voor zeer lange tijd binnen handbereik. Ik lees er af en toe een gedicht uit. Favorieten tot nu toe zijn 'Mont Royal' en 'Feest van het kleine huis'. Ik hoop deze gedachten binnenkort in een echte recensie te kunnen gieten. Maar eerst even bekomen en rustig nalezen...

Michaël Vandebril - 'Het vertrek van Maeterlinck/L'exil de Maeterlinck', De Bezige Bij Antwerpen, ISBN 978 90 8542 295 2.

'De weg naar Naaman' op Krakatau

2012-01-22T04:12:00.000-08:00

http://www.krakatau.nl/?p=10185

'Manas' op Krakatau.

2012-01-22T04:08:00.000-08:00

http://www.krakatau.nl/?p=10190

Sense & nonsense of censorship

2012-01-21T07:14:00.000-08:00

This reminded me of the sense and nonsense of CENSORSHIP. Being CENSORED as a poet is not even a bad idea. It certainly has some advantages. It adds some mystery and magic to the CENSORED poem. Nowadays it is even an honour to be CENSORED. My poem is saved because of CENSORSHIP. Oh yes, when a poem is published you are open to criticism and scorn. But if you publish only your name and the title of the poem, well... What can they say? What can they do? The poet is visible but the poem remains 'invisible'. You know the poem exists but you can't even read it. Poets should be CENSORED once in a while. Only then they are real poets. There must be something really dangerous and subversive about them to get CENSORED. Why else would they get CENSORED? Poems should be worked upon in total silence and in secret far from the social media. Far away from the public eye. Then the poets will be really worshipped. Consider me as the Osip Mandelstam of Dutch poetry sent to my own Siberia. It is a real honour. (Also: the censorer is mostly wrong as was proven many times by history).

Gedichtenforum

Welkom op het Gedichtenforum van De Contrabas. Hier kunt u de reeds geselecteerde gedichten lezen en voorzien van een inhoudelijke reactie. Wilt u zelf kopij aanbieden voor plaatsing, stuur dan uw recente ongepubliceerde gedichten met een maximum van drie per maand naar contrabasforum@live.nl. Onder reeds gepubliceerd verstaan wij gedichten die eerder in bundels en tijdschriften zijn verschenen, zowel op internet als in papieren vorm. Gedichten die eerder verschenen op weblogs, dichtfora of facebook zijn wel toegestaan.

Index:

* Peter Wullen, Genealogie
* Menno van der Beek, In Memoriam de Blauwe Boekanier
* Ingrid Strobbe, Kindje
* Paul Hautmans, Winterlicht
* Fred Jenner, De zin van dit allesAfficher la suite

Literair Weblog De Contrabas: Genealogie

dat de keltische vorst milesius in 45 voor christus vanuit spanje het bevel gaf tot invasie van ierlanden er de oorspronkelijke inwoners de fomoren verjoeg

Oren Ambarchi - 'Audience of one'

2012-01-21T06:56:00.000-08:00

Oren Ambarchi used to be the uncrowned king of suspended guitar notes. 'Suspension' from 2001 is after 10 years still a worthy masterpiece. The album created a new genre. In 10 years time Ambarchi gained a lot of respect and he worked together with everyone in the experimental scene with music ranging from suspended ambient to sheer noise. His new album 'Audience of one' on the Touch label is kind... of a milestone too. Audience of one? Yes! But Ambarchi is not alone on this record. His trademark guitar playing is here nicely integrated in a set of 4 tracks with lots of collaborators like Eyvind Kang, Joe Talia, Crys Cole, Jessica Kenney and many others. 'Salt' features lyrics and voice of Paul Duncan from Warm Ghost, an Australian band well worth seeking out. 'Knots' is a different beast, a freakout free improv trip of 33 minutes, which reminded me a lot of New Zealand improv scene of the nineties. 'Passage' and 'Fractured Mirror' are vintage Ambarchi tracks but executed with such brilliance! The year only started and here is already a masterpiece. 'Audience of one' from Oren Ambarchi comes out on the 30th January 2012!

http://www.orenambarchi.com/

Guts of a chihuahua

2012-01-16T09:40:00.000-08:00

Oh, I was impressed by Francisco López and Reinier Van Houdt deconstructing the piano on 'Untitled #275'. And I was even more astounded by Reinhold Friedl's (Zeitkratzer) 2 hour trip inside the piano. But this is even more radical & extreme... 'Guts' really means the insides of a piano. You don't know what you hear when you listen to this. Sometimes the sound of shrieking metal. Sometimes the sound of trampled & shattered glass. This is an eeping, screeping record. It's abrasive but the funny thing is: I actually enjoyed listening to this Menche album. It's not just noise. He has a method. There's a method in all this madness. Or maybe there's not. Daniel Menche simply destroys the image of the piano as a romantic instrument for once and for all in exactly 4 movements: 'Guts 1', 'Guts 2', 'Guts 3' and 'Guts 4'. So, guts, guts, guts & bloody guts. A piano that screams like a tortured chihuahua. What about that? And oh yes... The x-ray photo on the cover does show the guts of a chihuahua dog. Impressive stuff!

'Guts' by Daniel Menche is now out on Editions Mego, www.editionsmego.com.

Jacaszek - 'There are no others, there is only us.'

2012-01-07T10:21:00.000-08:00

There are no others there is only us from Michal Jacaszek on Vimeo.

New wave of Polish composers! Here's Jacaszek. Btw, gorgeous videoclip by Marc Silver. I just keep looking & looking & looking... There is something in the flight of these birds. A language we don't master.

Best albums of 2011

2011-12-26T08:10:00.000-08:00

Wols - "Unframe" on Pingipung - www.pingipung.de

Pimmon - "The Oansome Orbit" on Room40 - www.room40.org

Janek Schaefer - "Double Exposure" on Crónica - www.cronicaelectronica.com

Francisco López - "Untitled #275" on Unsounds - www.unsounds.com

Stephan Mathieu - "A Static Place" on 12K - www.12k.com

Cindytalk - "Hold Everything Dear" on Editions Mego - www.editionsmego.com

Zeitkratzer - "Karlheinz Stockhausen" on Zeitkratzer Records - www.zeitkratzer.de

David Sylvian - "Died In the Wool" on Samadhisound Label - www.samadhisound.com

Rehberg/Schmickler - "USA" on Pan - www.pan-act.com

Reinhold Friedl - "Eight Equidistant Pure Wave Oscillators, While Slipping Very Slowly To A Unison, Textually Spatialised On Eight Speakers, Concret, 60 Minutes" on Room40 - www.room40.org

Chris Watson & Marcus Davidson - "Cross-Pollination" on Touch - www.touchmusic.org

BJ Nilsen & Stillupsteypa - "Big Shadow Montana" on The Helen Scarsdale Agency - www.helenscarsdale.com

Bill Gould & Jared Blum - "The Talking Book" on Koolarrow Records - www.koolarrow.com

Francisco López : untitled #275 (excerpt)

2011-12-22T09:27:00.001-08:00

Ghost of a face.

2011-12-17T03:31:00.000-08:00

Best reads of 2011

2011-12-14T09:51:00.001-08:00

'Blödmaschinen - Die Fabrikation der Stupidität' - Markus Metz & Georg Seesslen - Edition Suhrkamp.

'Crimea. The Last Crusade.' - Orlando Figes - Penguin Books Ltd London.

'Bloodlands. Europe Between Hitler and Stalin.' - Timothy Snyder - Perseus Books.

'Hemelsblauw' - Jan Lauwereyns - De Bezige Bij Amsterdam.

'Zoo van het denken' - Peter Verhelst - Prometheus Amsterdam.

Francisco López vs. Zeitkratzer

2011-12-03T08:24:00.000-08:00

A couple of days ago I had a vision that German new music ensemble Zeitkratzer played 'untitled #231' from 'untitled (2009)', the new album of Francisco López on Baskaru. I'm convinced that they could make something spectacular of this ultradeep, spectral and multilayered sound. But just now the label Unsounds released 'untitled #275', a collaboration of López with Dutch new music man Reinier Van Houdt of the Ensemble MAE. This is fabulous as well. The two part work is based on a kind of radical reconception of the piano, see the Reinhold Friedl album 'Inside Piano' from a couple of months ago. 'Movement 1' starts with some serious rhythmical thumping on the piano. Later other orchestral sounds join in. This remains a typical López composition with loud parts and relatively silent parts, where you can only hear the musician(s) rumbling with instruments amidst some white noise. The last minutes of 'Movement 1' are particularly beautifull with a stark melody of four notes repeated endlessly and some minimalistic piano playing. In 'Movement 2' López explores and transforms the piano part in his studio to a fascinating electro-acoustic composition of 35 minutes. This is probably the best contemporary 'classical' music you will hear this year made by an electronic artist.

http://www.unsounds.com/26u.html

Francisco López - 'Untitled (2009)'

2011-12-01T09:06:00.001-08:00

I'm a fan of Francisco López. It would take a lifetime to follow everything he produces but once in a while I pick something out. After 'köllt/kulu' here's another nice release, this time on the French label Baskaru. 'untitled (2009)' is a good starting point if you don't know López yet. It's noise but soothing, structured & organic. For this album he worked together with Phill Niblock, Rutger Zuydervelt of Machinefabriek and others. Although the sounds are derived from natural sources most of the time you can't figure out what you are hearing. Which is part of the process of course. Luckily the nicely designed innersleeve contains some references and info. Impressive and timeless stuff!

http://www.baskaru.com/karu20.htm

Janek Schaefer - 'Double Exposure'

2011-11-25T09:07:00.001-08:00

Excellent new concept double album by Janek Schaefer on Crónica. His best to date. 12 commissioned pieces that range from dreamy to truly hairraising. 'Asleep at the weel...' is absolutely fabulous. An installation consisting of ghost cars & in-car soundtracks. The 20 minute piece on the album documents the dangers of overconsumption & overuse of natural resources from inside the biggest culprit of the last century: the rise & fall of the car. It's like praying for survival inside an erupted vocano. It's really quite spellbinding. One of my favourite albums of the year 2012.

www.cronicaelectronica.org

Pimmon - 'Yicco'

2011-11-01T12:19:00.000-07:00

Nieuw album van Pimmon 'The Oansome Orbit' is nu uit op Room40 http://room40.org/store/PIMMON_OANSOME.

De brakke Hond 0411

2011-10-29T08:10:00.001-07:00

Speciale boomeditie van het literaire tijdschrift 'De Brakke Hond' met 4 gedichten van Peter W.: 'Idioticon', 'B4 I Leave', 'Belle Au Bois Dormant' en 'Nom De Plume'.

www.debrakkehond.be

Mazzy Star - 'Common Burn'

2011-10-27T12:02:00.000-07:00

At last two new songs by Mazzy Star. The last new work from reclusive David Roback & breathtakingly beautifull Hope Sandoval dates already back from 1995! Roback kind of retired to Norway. Sandoval released two intimate soloalbums and worked together with almost everyone: The Jesus & Mary Chain, Bert Jansch, The Chemical Brothers, Massive Attack, Vetiver and more. The world has changed considerably since Roback and Sandoval last got together. After 16 years you would think that they would release something like 'the best record of the year'. But 'Common Burn' is vintage Mazzy Star, with that trademark crystal clear guitar sound we all know & some beautifull harmonica by Sandoval. Great ambiguous lyrics too! A well produced but very laid down song. Not so mysterious & dreamy as before. 'Common Burn' is not revolutionary or worldshaking but simply a gorgeous song. It's like Roback & Sandoval knew that nobody - not even the record companies! - is really waiting for a new Mazzy Star (Mazzy who?) album after all these years. But this means that the couple sounded relaxed enough with eachother to bring out their best music to date. A full album & a tour follow early next year.

EAM conference "Material Meanings" - University of Kent at Canterbury UK - 7-9 September 2012

2011-10-22T09:30:00.000-07:00

Received an invitation from the 'European Network for Avant-Garde and Modernism Studies' to submit a paper for their 'Third Biannual Conference of the European Network for Avant-Garde and Modernism Studies' at the University of Kent in september 2012. This conference investigates the avant-garde's reconfiguration of matter and materials in the quest to generate new meanings and effects. To be honest, for the moment I have absolutely no time to contribute anything at all. I do see something though in co-authorship or editorship with other experimental artists or musicians. If there's any interest around the world, feel free to contact me at any time.

http://www.eam-europe.be/

Zeitkratzer plays Karlheinz Stockhausen

2011-10-15T10:23:00.000-07:00

You can't say listening to a Zeitkratzer album is a 'nice' experience. The ensemble plays with all possible forms and conventions. They can switch from Lou Reed or Whitenoise to Alvin Lucier in one minute. It takes a little bit of effort to get into their world. But the result is rewarding. The Karlheinz Stockhausen album that just come out is one of their easier ones and certainly one of the albums of this warm autumn. Although he threw away all musical conventions Stockhausen was never really a rebel. He fits in quite nicely in the timeline of contemporary composers. He has a reputation of turning chaos into beauty. So, Zeitkratzer plays Karlheinz Stockhausen. No notations or notes. The musicians only get some instructions from the composer and have to play the score intuitively. The result is, well, remarkable and absolutely gorgeous... Although the two works come from a different world the climaxing 'Setz die Segel zur Sonne' could be a precursor or the originator of Pink Floyd's 'Set the Controls to the Heart of the Sun'. Same era. Same title. Release date of 'Zeitkratzer plays Karlheinz Stockhausen': 29 november.

http://www.zeitkratzer.de/

Reinhold Friedl - 'Eight Equidistant pure wave oscillators,...'

2011-10-15T10:13:00.000-07:00

Zeitkratzer renaissance man Reinhold Friedl releases one interesting record after the other. 'Inside piano' still rings in our ears and here's already another project. You can hardly call 'Eight Equidistant Pure Wave Oscillators, While Slipping Very Slowly To A Unison, Textually Spatialised On Eight Speakers, Concret, 60 Minutes' a follow-up to 'Inside piano' because it is a completely different concept. While listening I kept asking myself: how can you play this album on a 2-speaker system when it was made with 8? How can I listen to this in the right way. I noticed too that you have to put the volume at a certain level to hear all the details, overtones, fluctuations and the sound jumping from one speaker to another until they all get together in unison. If volume is too low it becomes a background mesh. I really enjoy this one though. Very quiet & calming sounds. This album really deserves a lot of attention. Very special indeed!

http://www.room40.org/store/REINHOLD_FRIEDL_8_OSCILLATORS

De ruimte van Roggeman: context en intertekst.

2011-10-10T12:17:00.000-07:00

SEL-STUDIEDAG OVER WILLY ROGGEMAN / WWW.SEL.UGENT.BE DE RUIMTE VAN ROGGEMAN: CONTEXT EN INTERTEKST
9 DECEMBER 2011 / HET PAND, OUDE INFIRMERIE, ONDERBERGEN 1, GENT

http://www.sel.ugent.be/roggeman

'Das Kapital' in Art04.

2011-10-07T06:24:00.001-07:00

My English poem 'Das Kapital' was published in Art04, the threemonthly magazine of VC De Geus in Harelbeke.

http://www.vcdegeus.be/pagina9.html

Peter Wullen op Klara door Bart Stouten

2011-08-12T23:02:00.000-07:00

http://radio.klara.be/radio/10_programmas.php?datum=110714&xml_program=KL28110714MTUI.xml

Op donderdag 14 juli omstreeks 18u15 las Bart Stouten aan het begin van de uitzending De Tuin Van Eden op Klara, zo ergens tussen muziek van Duke Ellington en Kurt Weill, het gedicht 'Alcaline' voor. Het gedicht verscheen eerder in de dichtbundel 'Kelp' van uitgeverij 3-Werf uit Moeskroen en kreeg nu een tweede stem op Klara dankzij Bart Stouten.

'Duister' en 'Schibboleth' van Peter W. kun je nog steeds beluisteren via de volgende link: http://radio.klara.be/radio/10_programmas.php?datum=110317&xml_program=KL11110317NTUI.xml

To Be A Dad Again - 'Angel'

2011-08-12T22:54:00.000-07:00

David Sylvian - 'Random acts of senseless violence'

2011-07-24T00:45:00.000-07:00

ACTS OF . . . from GL on Vimeo.

Remember Oslo 22.07.2011. 'Random acts of senseless violence' by David Sylvian.

R/S (REHBERG / SCHMICKLER) 'USA'

2011-07-23T08:07:00.000-07:00

Cathedrals of noise by Herrn Rehberg und Schmickler.

http://www.pan-act.com/pages/releases/pan18.html

Fennesz - 'Seven Stars'

2011-07-23T05:00:00.002-07:00

Fennesz's first solo release since "Black Sea" [Touch # TO:76, 2008] is a 4 track 10" vinyl, with a CD version due in September 2011. It will also be available as a digital download. Using acoustic and electric guitars, bass, synths, computers, Fennesz continues to engage and entrance us in equal measure.

http://www.touchmusic.org.uk/

Cindytalk - 'Hold everything dear'

2011-07-23T04:38:00.000-07:00

Return to form of newwave pioneer.

http://editionsmego.com/release/eMEGO+122V

Biosphere - 'N-Plants'

2011-07-23T04:36:00.001-07:00

Best Biosphere album in almost 20 years.

'The Bee Symphony' by Chris Watson & Marcus Richardson

2011-07-23T04:33:00.001-07:00

'The Bee Symphony' by Chris Watson & Marcus Davidson is certainly one of the strangest albums of the year. 'The Bee Symphony' explores the vocal harmonies between humans and honey bees. If bees had human voices they would probably sound like this. It's a strange experiment and one that certainly proves somehow that humans still don't really understand animal soundworlds. A vocal choir tries to sing like bees on this album. At first they sound very lazy and dull. Wieeee.... wieeee.... Like the bees are too bored or drunk to keep up a tonal range. Maybe they really are drunk on nectar. Later on we hear some more exhilarating sounds. A nice alternation between male and female voices and some very ethereal harmonies. In the end the buzzing sound dies down when the bees retreat in their hives to go to sleep. Imitating bees is not new of course. Canadian artist Sarah Peebles did it before. 'The bees' by Animal Collective is one of the weirdest songs ever, but a 'bee symphony' is quite fascinating and new. It's been performed on the BCC and it's one of these albums that we keep on playing in our mp3. Buzz... Buzz... Very extraordinary!

http://www.touchmusic.org/thebeesymphony/

Scott Walker - An excerpt from Duet For One

2011-06-18T08:26:00.000-07:00

"Blödmaschinen: Die Fabrikation der Stupidität" von Markus Metz, Georg Seeßlen

2011-05-31T11:22:00.001-07:00

"In einer Konsensgesellschaft unterdrückt man das gefährliche Denken durch zwei sehr bewährte Mittel. Man überträgt ihm gesellschaftlich einen Geruch. Denken ist peinlich, vor allem öffentlich. Eine Art, sich danebenzubenehmen. Und weil aber das Denken trotz allem nie ganz verleugnen kann, aus einem Vergnügen entstanden zu sein (the best things in life are free!), geht es darum, andere Dinge an seine Stelle zu setzen. Wir nennen sie: die Blödmaschinen."

"Blödmaschinen machen selten angst (na ja, ab und zu drehen sie durch, und das kostet Opfer), sie verlangen nur wenig Unterwerfung (dies aber dann regelmäßig und verläßlich), und sie versprechen jede Menge Vergnügen. Ordentliches, berechenbares, ungefährliches Vergnügen. Und gar nicht mal so teuer."

"Nicht der Religion der Dummheit zuzugehören bedeutet von daher bereits ein Wandeln am Rande des Wahns. Das nicht-dumme Subjekt, das sich nicht mitteilen kann, denkt in sich selber hinein. Das Nicht-Dumme, das sich nicht finden kann, sammelt sich um die Kulte der Neurosen. Die Neurose ist ein Ausweg aus der Dummheitsfalle. Die Helden der Nicht-Dummheit sind vor allem: öffentliche Neurotiker (in einer schizophrenen Welt). Da müssen wir durch."

www.suhrkamp.de

David Sylvian zingt Emily Dickinson

2011-05-28T07:36:00.000-07:00

I should not dare to leave my friend,
Because -- because if he should die
While I was gone -- and I -- too late --
Should reach the Heart that wanted me --

If I should disappoint the eyes
That hunted -- hunted so -- to see --
And could not bear to shut until
They "noticed" me -- they noticed me --

If I should stab the patient faith
So sure I'd come -- so sure I'd come --
It listening -- listening -- went to sleep --
Telling my tardy name --

My Heart would wish it broke before --
Since breaking then -- since breaking then --
Were useless as next morning's sun --
Where midnight frosts -- had lain!

Censuur is overal. In de muziek, in de literatuur, in de cultuur in het algemeen. Niet zozeer de censuur van buitenuit of de cultuur die ons opgelegd wordt door de commerciële logica van massamedia en uitgeverijen. Die censuur kunnen we - als we sluw genoeg werken - nog makkelijk omzeilen. De censuur die van binnenuit komt, is veel erger. Daar krijgen we het gevoel dat het met de "denkende mens" afgelopen is. De Blödmaschinen draaien op volle toeren. De opgelegde logica van het neokapitalistische consumentisme leidt tot vervlakking, gagaisme en een verheerlijking van een soort common denominator als cultuur, waar je zelfs als argeloze meerwaardezoeker moeilijk aan ontsnapt.

Geen artiest was zich meer bewust van die zelfcensuur dan David Sylvian. Aan het begin van de noughties brak de voormalige popheld met de beperkingen die zijn alliantie met het muzieklabel Virgin met zich meebracht. Sindsdien maakte hij een aantal hermetische maar stijlvolle en tijdloze albums, die erg gesmaakt worden door een zekere 'incrowd', maar waar verder geen kat in geïnteresseerd lijkt. Ze hebben ongelijk. 'Manafon' uit 2009 was een triomf van de inhoud over de vorm, al mocht de vormgeving van Chris Bigg met tekeningen van Ruud Van Empel en Atsushi Fukui er ook wel wezen. De warme, gevoelvolle stem van Sylvian werd op dit album tegelijk naar voor geschoven in het geluidsbeeld en opmerkelijk teruggeschroefd. Vrijwel zonder pathos zong/droeg hij zijn snedige, poëtische teksten voor. De muzikale omlijsting werd minimaal gehouden. Uit die tegenstelling groeide een meesterwerk. 'Manafon' leek een fotonegatief van zijn vroegere werk. Alle elementen waren er wel nog, maar in een andere volgorde. Het verbond tussen de Weense experimentele scène onder leiding van Christian Fennesz en Sylvians sombere lyrics lokte gemengde reacties uit. De fans van weleer begrepen het album niet en vonden dat Sylvian maar gauw naar zijn poproots moest terugkeren. Anderen vonden 'Manafon' zijn beste album tot nu toe. Sylvian zelf bereikte eindelijk wat hij al decennialang betrachtte. De druk van het commerciële succes had hij aan den lijve ondervonden. Maar artistiek gezien was 'Manafon' een moeilijk te evenaren hoogtepunt in zijn muzikale loopbaan.

Het is nog even wachten om te zien welke richting Sylvian in de nabije toekomst uit wil. De compilatieplaat 'Sleepwalkers' van eerder dit jaar hernam enkele samenwerkingen van het laatste decennium, maar bevatte verder weinig nieuws. De nieuwe, luxueuze cd-box 'Died in the wool' is ook niet de opvolger van 'Manafon'. Het album draagt als ondertitel 'Manafon Variations'. Een aantal thema’s en nummers van 'Manafon' worden hernomen. Sylvian nam daarvoor de Japanse hedendaagse componist Dai Fujikura onder de arm (zie 'Five lines' op 'Sleepwalkers'). Waarom die herhalingsoefening? Fujikura voorzag de tracks van een hedendaags klassieke score. Jawel, hij liet een strijkkwartet los op de sobere arrangementen van 'Manafon'… We zijn na enkele beluisteringen nog steeds niet zeker of dat wel werkt. Soms lijken de twee concepten gewoon naast elkaar te bewegen. De score van Fujikura volgt de zanglijn van Sylvian niet, maar glijdt er veelal langs alsof de twee apart ontstaan zijn. Dat wordt pijnlijk duidelijk op de nieuwe versie van 'Small metal gods'. De originele versie straalde door zijn naaktheid de pijn van het denken uit. Hier smeren de strijkers van Fujikura het nummer vol stroop. We verkiezen nog steeds het ongenaakbare origineel.

De samenwerking met Fujikura werkt een stuk beter op het titelnummer 'Died in the wool'. Tekstueel graaft Sylvian hier dieper dan hij voordien ooit deed. Hij put zijn inspiratie uit de misdaadnovelle 'Died in the wool' van Ngaio Marsh over een moord op een Nieuw-Zeelandse schapenboerderij. De violen worden dit keer gelukkig voldoende ingekaderd door de strakke, muzikale begeleiding van Keith Rowe, John Butcher, Erik Honoré en Jan Bang. Erg fraai is de gezongen versie die Sylvian maakte van twee gedichten van de Amerikaanse dichteres Emily Dickinson. Daar blijkt nog maar eens zijn ongeëvenaard genie. Doe het hem eens na. Van twee negentiende-eeuwse gedichten maakt hij met instrumentale hulp van saxofonist Evan Parker, Christian Fennesz en Jan Bang hedendaagse, experimentele muziekstukken. Het Dickinson-gedicht ‘I should not dare’ is Sylvian op het lijf geschreven. Het gedicht heeft een zangerigheid in zich die zich uitstekend laat vertalen door de bariton van Sylvian. ‘A certain slant of light’ is opgedragen aan de onlangs overleden Mick Karn, strijdmakker van het eerste uur bij de band Japan. Het nummer wordt doormidden gesneden door een zeer mooie, instrumentale coda van Jan Bang en Erik Honoré.

Sylvian zou Sylvian niet zijn als hij ons niet vergastte op een buitengewone uitsmijter. De box bevat een tweede extra cd met een 18 minuten durende score, die hoort bij een geluidsinstallatie voor de Kunstbiënnale van de Canarische Eilanden, die hij opzette samen met Dai Fujikura. 'When we return you won’t recognize us' is een kregelige soundtrack waarin geluiden schijnbaar structuurloos opduiken en weer verdwijnen. Voor deze compositie werkte hij samen met experimentele coryfeëen als John Butcher, Arve Henriksen, Günther Müller, Toshimaru Nakamura en Eddie Prévost. Dit is ongetwijfeld zijn meest gewaagde compositie tot nu toe. Onze voorkeur gaat echter uit naar het zeer weemoedige 'Last days of december', een pijnlijke analyse van een echtscheiding. Hier passen de spectrale strijkers van Fujikura dan weer wonderwel bij. De autobiografische elementen zijn overduidelijk: 'What shall we tell them when they’ll ask/And they’ll ask'. Het is zeker een interessant experiment om de sobere aanpak van 'Manafon' te overgieten met een vleug klassiek. Maar van een meesterwerk blijf je beter af. 'Died in the wool' is op zijn best wanneer de strijkers gewoon functioneel op de achtergrond gedijen. Als herhalingsoefening van iemand die zichzelf nooit herhaalt is het album geen onverdeeld succes. Anderzijds is het bijna een mirakel dat dergelijke complexe albums überhaupt nog kunnen verschijnen en beluisterd worden. Uiterlijke of innerlijke censuur of niet, Sylvian maakt bij elke release door zijn koppige onverzettelijkheid en experimentele doortastendheid altijd erg veel goed.

'Died in the wool' van David Sylvian is nu uit op Samadhi Sound, www.samadhisound.com

http://www.medium4you.be/Pionierszoon-wordt-pionier-over.html

http://www.cuttingedge.nl/music/reviews/250114-david-sylvian-sleepwalkers-

http://www.cuttingedge.be/telex/4095-david-sylvian-gaat-klassiek

Sohrab - 'Shouting at dictators'

2011-05-20T10:35:00.000-07:00

De Iraanse muzikant Sohrab, die enkele maanden geleden het wonderlijke ‘A hidden place’ uitbracht op het Britse Touch en hier http://www.cuttingedge.be/pages/3819-sohrab-interview-iraans-experiment-in-berlijn daarover uitgebreid aan het woord kwam, zit zwaar in de nesten. Sohrab, die actief deelnam aan de protesten in zijn land, slaagde er vorig jaar in om Iran te ontvluchten en om naar Duitsland te ontsnappen. Hij diende een aanvraag in om politiek asiel te verkrijgen en werd opgesloten in het interneringskamp in Brandenburg. Zijn aanvraag mislukte. Hij probeert nu de fondsen bij elkaar te brengen om een advocaat te betalen om in beroep te gaan tegen het vonnis van de Duitse immigratiediensten.

Als dat beroep mislukt, dan wordt hij hoogstwaarschijnlijk gedeporteerd naar Iran en meteen gearresteerd op de luchthaven van Teheran. Europa is zijn deportatiepolitiek aan het opschroeven, deels door de toenemende invloed van politiek rechts en deels door de toevloed van vluchtelingen door de zogenaamde ‘Arabische lente’. Zijn muzieklabel Touch probeert hem te helpen door een exclusieve track uit te brengen. De opbrengsten worden volledig gebruikt voor het beroep dat Sohrab wenst aan te spannen tegen zijn uitwijzing. ‘Fayrad bar dictator’ of ‘Shouting at dictators’ werd opgenomen tijdens het straatprotest in Teheran in de herfst van 2009.

Het nummer ‘Shouting at dictators’ bevat opnames van Iraanse burgers tijdens diezelfde straatprotesten. Niet alleen op openbare plaatsen maar elke avond om 22u00 verzamelden ze op de daken om leuzen te scanderen tegen de Iraanse regering. Af en toe werden de ‘Allah u akbar’ kreten onderbroken voor iets minder vriendelijke uitroepen als ‘Mag bar diktator’ oftewel ‘Dood aan de dictator’. Sohrab nam de stemmen op en maakte er een biezonder stemmige maar ook erg droevige en spookachtige soundtrack bij. De track kan gedownload en beluisterd worden via de volgende link:

http://touchshop.org/product_info.php?products_id=466

'Stairway to Heidegger' van Sjoerd de Jong

2011-05-18T09:24:00.000-07:00

...

alsof ik niet zag
dat de vrouw
van de recensent
al aan het kruis
was gaan hangen

soms wou ik ook
dat ik met Doorman
zomaar reisde
waar de lucht zo ijl is
dat Groningers
hun hoofd verliezen

spullen uit rugzakken
verdwijnen
over woeste rotsen
Himalaya
een demon op onze hielen

of anders

een sigaartje
bij het pompstation

overkomt
de zoetste denkers

uit de dichtbundel 'Uit het lood' van Sjoerd de Jong, Prometheus 2011, ISBN 9789044617641

Mist - 'House'

2011-05-14T02:09:00.000-07:00

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/305846-mark-mcguire-a-young-persons-guide-to-

Mark McGuire, 'A young persons guide to'

2011-05-08T11:03:00.000-07:00

Solouitstappen van Emeralds

Het Amerikaanse trio Emeralds staat voor schaamteloos ouderwets luisterplezier. De band put haar inspiratie uit een reeks veertig jaar oude platen en staat voor een terugkeer naar analoge opnamemethodes van het eind van de vorige eeuw. You love it or you hate it. Ook bij ons sloeg de twijfel in het begin meermaals toe. Kun je deze sprong naar het verleden wel vooruitgang noemen? In het zog van Emeralds volgde een resem groepen en projecten van over de ganse wereld, die hetzelfde betrachtten. Er zit dus sleet op het digitale tijdperk. De hang naar een organische, levende sound is groter dan ooit.

Emeralds spande vorig jaar de kroon van deze retrogressieve trend met het bejubelde 'Does it look like I’m here?'. In 2010 groeide het groepje rond John Elliott, Steve Hauschildt en Mark McGuire uit tot dé te volgen undergroundband. De leden zijn stuk voor stuk hyperactieve, muzikale bollebozen. Na de laatste Emeralds volgden talloze solouitstappen van de verschillende bandleden. Gitarist Mark McGuire bracht de uitstekende soloplaat 'Living with yourself' uit, een album vol gitaren en kinderstemmen gedrenkt in nostalgie naar een verloren kindertijd op het Amerikaanse platteland.

Nog beter doet hij het op 'A young persons guide to'. De verzamelaar bevat werk van de 24-jarige gitarist dat de laatste vier jaar in beperkte oplage verscheen. Een indrukwekkend palmares! Het succes van Emeralds maakte dat die verspreide uitingen eindelijk op één cdtje geperst werden. McGuire bespeelt de gitaar in alle mogelijke registers en toonaarden. De eerste cd gaat bijna grungeachtig van start met tracks als 'Dream team' en 'The Marfa lights'. We genoten verder vooral van 'Ghosts around a tree', dat drijft op radiostemmen en bizarre gitaarloops. Op de tweede cd vonden we de rustige gitaarpareltjes 'Skies', 'The invisible world' en 'Inside where it’s warm'.

Alsof dit allemaal nog niet genoeg is, heeft ook de synthwizard van Emeralds John Elliott een soloproject. Met Sam Goldberg vormt hij het duo Mist dat net het album 'House' uitbracht. Bij Mist denk je aan zwaar aangezette analoge synths à la Klaus Schulze, Tangerine Dream, Vangelis en zelfs Jean-Michel Jarre. Schrik je even van de namen? Geen nood. 'House' is een spannend gehouden cd met als hoogtepunt het tien minuten durende 'I can still hear your voice'. Mark McGuire en John Elliott van Emeralds zorgen voor een nostalgietrip van ruim drie uur. Voor één keer zijn de delen apart groter dan de som van de delen.

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/305846-mark-mcguire-a-young-persons-guide-to-

http://www.cuttingedge.be/column/3517-de-kroonjuwelen-van-amerika-over-does-it-look-like-i-m-here-van-emeralds

Dalglish, 'Benacah drann deachd'

2011-05-08T10:59:00.000-07:00

Sputterende laptops

De tegendraadse Chris Douglas timmert met zijn verschillende aliassen al ruim vijftien jaar aan de weg. Hij behoort tot die generatie Amerikaanse muzikanten die de te simpele beats van de techno vervingen door complexere structuren. Het genre kreeg de naam IDM (Intelligent Dance Music) en had halfweg de jaren negentig een beperkte aanhang in Europa en Amerika. Douglas bracht als O.S.T. en Dalglish een rist schier geniale maar hopeloos onvindbare albums uit. Zijn laatste opus 'Benacah drann deachd' is makkelijk op te sporen en te downloaden via de site van het label Highpoint Lowlife, dat er na deze release trouwens mee kapt.

De in Berlijn residerende Douglas aka O.S.T. aka Dalglish onderhoudt een sterke band met België. Met het Berlijnse VJ-gezelschap Transforma bracht hij in 2007 de experimentele muziekfilm 'Synken' uit op het Duitse cultlabel Shitkatapult in samenwerking met het Brusselse (!) audiovisuele platform Visual Kitchen. Abstracte beelden, grafische animatie, digitale beeldeffecten en complexe filmsequenties creëerden een bijna onwereldse, donker romantische beeldenwereld, waarin rare wezens en aliens rondzwierven. Douglas componeerde een aritmische, krakende, elektronische 5.1 surround soundtrack.

In 2009 dook hij terug op als O.S.T. met het overigens uitstekende en onvolprezen 'Waetka', dat uitkwam op het Zweedse iDEAL Recordings van Joachim Nordwall. Het is het meest complete album van Douglas tot nu toe. De abstracte natuurgeluiden van 'Synken' maakten plaats voor koele stadsnoise. Onderkoelde, experimentele elektronica van nummers met onuitspreekbare titels culmineerden in kletterende, ritmische soundscapes om dan opnieuw te verstillen in een bijna breekbare anticlimax. Enkele maanden later verscheen het album 'Ideom' van Dalglish op Record Label Records.

'Benacah drann deachd' is een vervolg op 'Waetka' en 'Ideom', al wordt het bij elke nieuwe release van Douglas wel wat weirder. De titels zijn dit keer vervangen door data. Dat zijn niet de dagen waarop de nummers opgenomen werden, getuige de track '1.7.2011' die zelfs even verwijst naar de nabije toekomst. Douglas componeert met de laptop. De muziek is abstracte noise met gesyncopeerde ritmes en af en toe een glimp van een melodie. De sluipende ambient van de begintrack '6.8.2002' maakt snel plaats voor noise en verkapte beats. Douglas maakt nog steeds ondoorgrondelijke en compromisloze albums. Als luisteraar moet je de moeite doen om onder te duiken in zijn bizarre geluidswereld. Niet voor ieders oor en ongetwijfeld het vreemdste album van het voorjaar.

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/305807-dalglish-benacah-drann-deachd-

http://www.rektoverso.be/nummers/918-nr-40-maart-april-2010/1369-de-overlevingsdrang-van-een-elektropionier

Ira Cohen 1935-2011

2011-04-30T07:41:00.000-07:00

Ira Harvey Cohen, of New York, NY, died peacefully on April 25th, 2011 at the age of 76. He will always be loved and always be missed. His legacy lives on. Ira Cohen was born in New York, NY on February 3rd, 1935. He is the son of the late Lester Cohen... and the late Faye Cohen. Mr. Cohen was an innovative and original poet, photographer, filmmaker, publisher, and editor. A self-described "Electronic Multimedia Shaman", he was an active humanist from the 1960s to the present. Mr. Cohen was educated at Horace Mann, Cornell and Columbia. He spent the early 1960s in Tangier, Morocco, where he lived and worked with William S. Burroughs, Brion Gysin, and Paul Bowles. While there, he prepared his first major work; editing and publishing the anthology Gnaoua (1964). This volume contained work by William S. Burroughs, Brion Gysin, Jack Smith, and others. In the late 1960s, he developed and perfected a photography process in his "Mylar Chamber", producing distorted, iconic photographic portraits of Jimi Hendrix, Jack Smith, Robert LaVigne, Angus MacLise, Pharaoh Sanders, and William S. Burroughs, among others. In 1968 he made his first film, The Invasion of Thunderbolt Pagoda, a baroque, underground experimental film. The following year he produced the experimental film Paradise Now in Amerika, documenting the Living Theatre’s 1968 tour. In the 1970s he lived in Kathmandu, Nepal, and operated the publishing house Bardo Matrix, publishing books and broadsheets on handmade rice paper by authors including Gregory Corso, Charles Henri Ford, Paul Bowles and Angus MacLise, as well as several books of his own such as Gilded Splinters and The Cosmic Crypt, illustrated by Petra Vogt. After returning to New York City in the early 1980s, he continued to write and publish poetry as well as stage exhibitions of his photography. In 1986, he directed the film Kings With Straw Mats, a documentary about the Kumbh Mela festival, India’s annual pilgrimage and gathering of sadhus and holy men, which premiered in 1996. His primary work since the early 1990s was as a poet and editor; he edited numerous books (Jack Smith’s Historical Treasures, Gustav Meyrink’s Petroleum Petroleum, and poetry anthologies Shamanic Warriors and Celestial Graffiti) and periodicals (Ins & Outs, Third Rail, Nexus, and 15 Minutes). Mr. Cohen was a participating artist in the Whitney Biennial 2006, Day for Night, which included his photographs of Jack Smith. In the last years of his life, in increasingly declining health, Mr. Cohen gave local poetry readings and received a steady stream of visitors to his home on 106th Street, where the widest possible array of friends and admirers would listen for hours as he would tell stories, read poems and cast insights. He leaves his loving children Raphael Cohen of New York, NY; Lakshmi Cohen of Denver, Colorado; David Schleifer of Massachusetts; and Donna Rafeeka of Egypt. He also leaves his loving daughter-in-laws Kristina Cohen and Janet Schleifer as well as his two grandchildren, Charlie and Jack Schleifer. He leaves his loving sister Janice Honig and devoted brother-in-law Charles Honig, of New York, NY. Burial services will be private; a memorial celebration of his art and life will follow at a future date to be announced in 2011.

BJ Nilsen & Stillupsteypa, 'Big Shadow Montana'

2011-04-23T23:29:00.000-07:00

Brug tussen IJsland en Zweden

‘Big Shadow Montana’ van BJ Nilsen & Stillupsteypa is een totaalervaring. Van de psychedelische hoes tot de analoge sound: het album eist je aandacht op en valt het best te genieten met een koptelefoon en de hoes in het vizier. Niet te vergeten, dit zijn de kerels die verantwoordelijk waren voor de sprankelende totaalsound van Evil Madness. Het nieuw project ‘Big Shadow Montana’ is het stillere broertje van ‘Super great love’: een echte, ronde vinylplaat met een gat erin en een downloadcode.

De Zweed Nilsen ontpopte zich in de laatste jaren als één van de actiefste, experimentele muzikanten. Aan de zijde van Fennesz of samen met geluidsartiest Chris Watson, hij was altijd wel ergens te vinden. Op de albums 'Wind' en 'Storm' verzamelde hij geluidsopnames van extreme weersomstandigheden en stedelijke fenomenen legde hij vast op 'Land' en 'The short night'. Als medecurator van 'Spire - organ works past and future' rekte hij orgelklanken eindeloos uit.

Stillupsteypa is het project van de IJslanders Sigtryggur Berg Sigmarsson and Helgi Thorsson. Na bijna twintig jaar activiteit en achttien albums vormen de heren de speerpunt van de lokale, experimentele scène, met ontelbare projecten en nevenprojecten.

‘Big Shadow Montana’ is een curieus ding dat verslavend werkt. Waar Nilsen, Sigmarsson en Thorsson zich bij Evil Madness nog ontpopten als de feestende achterneefjes van Donna Summer en Human League, is de sfeer hier omgeslagen. De plaat bevat twee trage nummers van meer dan twintig minuten, vol minutieuze details en trage loops. Onbestemd belgerinkel, fluisterstemmen en 78-toerenplaten die op 33 toeren gedraaid worden: alles glijdt voorbij als een intrigerende film in slow motion. Na de twaalfde minuut denken we dat er nog hoop is in deze wereld: de zon breekt door de donkergrijze, IJslandse wolken. Twee minuten later wordt onze hoop de grond ingeboord. Een machine wordt luidruchtig uitgeschakeld. De zon kruipt achter de gletsjers. Vreemde klanken borrelen uit analoge apparatuur aan de rand van een kolkend lavameer.

‘Big Shadow Montana’ roept herinneringen op aan de sfeertjes die Leyland Kirby creëerde met zijn project The Caretaker of aan een ingehouden Pink Floyd in Pompeï (maar dan wel in IJsland!). Ons lievelingsfragment begint ongeveer na tien minuten in het tweede nummer: een heel mooi stukje ambient dat wat doet denken aan Apparat Organ Quartet en waarin myriaden dingen tegelijk lijken te gebeuren. De muziek lijkt plots te zweven boven een kale vlakte. Onnavolgbaar!

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/304276-bj-nilsen-stillupsteypa-big-shadow-montana-

CM Von Hausswolff, '800 000 seconds in Harar'

2011-04-23T23:24:00.000-07:00

Arthur Rimbaud maakt een plaat

Het literaire leven van de Franse dichter Arthur Rimbaud was kort. Zijn leven in Afrika bestrijkt een veel langere periode dan zijn eigenlijke dichterschap. In het Ethiopische Harar vindt de dertigjarige Rimbaud in 1884 zijn roeping als wapenhandelaar. Hij dompelt zich onder in de lokale cultuur en leert zichzelf Arabisch en Amhaars. Begin 1891 wordt hij ernstig ziek. Zijn rechterbeen is opgezwollen. In april keert hij terug naar Frankrijk, waar zijn been wordt geamputeerd. Op 10 november 1891 sterft de pas 37-jarige Arthur Rimbaud. Het museum in Harar, Maison Arthur Rimbaud, dat volledig aan hem gewijd is en waar hij verbleef, is nu nog steeds een toeristische attractie.

De Zweedse muzikant Carl Michael Von Hausswolff reisde naar Ethiopië om de voetsporen van Rimbaud te volgen. De directe aanleiding was het toneelstuk ‘I is another’ van de Zweedse regisseur Michael Azar, dat gebaseerd is op de beroemde brief die Rimbaud in zijn jeugd schreef. Azar vroeg aan Von Hausswolff om naar Harar af te reizen om daar de sfeer op te snuiven. CM verbleef er tien dagen en maakte geluidsopnames die hij verwerkte voor het toneelstuk en die tenslotte ook terechtkwamen op het album ‘800 000 seconds in Harar’ dat zopas uitkwam op Touch.

Het album bestaat uit twee langgerekte drones. Op het eerste nummer, dat nog eens onderverdeeld werd in drie stukken, gebruikt hij het geluid van het traditionele, Ethiopische strijkinstrument, de krar. Omdat hij het instrument niet echt bespeelt, bewerkte hij het met een strijkstok. Die drone werd dan gemixt met Afrikaanse omgevingsgeluiden. In het eerste deel hoor je alleen insecten, wind en spelende kinderen. Het tweede deel werd ’s nachts opgenomen in een hotelkamer. Het geluid van lekkende kranen suggereert de eenzaamheid die Rimbaud ontegensprekelijk ervoer op deze desolate woestijnplek.

De aparte cd kent weinig variatie. De echte verrassing wordt opgespaard voor het laatste nummer. 'Le dormeur du val' - of 'The sleeper in the valley' - is een van de beroemdste jeugdgedichten van Rimbaud. Het gedicht beschrijft een slapende persoon in de mooie natuur. Pas op het einde van het gedicht zoomt hij in op het lichaam en komen we tot onze ontzetting te weten dat het een dode soldaat betreft met twee rode wonden in zijn borst. Von Hausswolff had het lumineuze idee om het gedicht op zijn negentiende eeuws in morsecode te vertalen. Het lage ritme dat het nummer draagt, is dus een morsesignaal. Het resultaat is een verbijsterende en opmerkelijke track die het album ruim boven het gemiddelde luisterplezier uittilt.

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/304293-cm-von-hausswolff-800-000-seconds-in-harar-

De metamorfosen van Verhelst - over 'Zoo van het denken' van Peter Verhelst

2011-04-09T03:54:00.000-07:00

Het denken is een dier dat je moet beheersen. In 'Zoo van het denken' beschrijft Peter Verhelst plastisch hoe hij het denken bij de lurven vat: "We grijpen het denken bij de heupen/en laten ons opnieuw in de dieren lopen/zoals de rode gevorkte tong/van de varaan in een hert." Ooit gaf hij de poëzie op. In 1997 verklaarde hij zich dood als ‘dichter’. Dat was iets te vroeg. In 2003 verscheen ‘Alaska’. "Verhelst poëtiseert de vernietiging", schreef criticus Jos Joosten. De aversie van Verhelst voor de dichtkunst werd ingeruild voor een gestileerd imago.

In 2008 verscheen ‘Nieuwe sterrenbeelden’. De grijze omslag van ‘Alaska’ maakte plaats voor een reproductie van het schilderij ‘Paolo en Francesca’ van de Hollandse romantische schilder Ary Scheffer. De prent toont Dante en Vergilius, die het liefdespaar Paolo en Francesca ontmoeten tijdens hun gezamenlijke afdaling naar de hel. Het paar wordt betrapt op overspel, vermoord en naar de hel gestuurd. Voor eeuwig met elkaar verstrengeld worden ze in een continue wervelstorm meegesleurd zonder ooit tijd te krijgen om op adem te komen.

Wat een contrast met de flap van zijn nieuwe dichtbundel ‘Zoo van het denken’! Zwarte en witte tinten vervangen de kleuren hier. De foto op de omslag werd genomen door Johan Jacobs. We zien danser Wim Vandekeybus in een zeer dynamische pose zittend op de voorpoot van een (stervend?) paard dat de kop helemaal van hem afwendt. Vandekeybus ment het paard door de nek en de knie vast te houden, een vreemd beeld dat ondanks de verschillen toch veel gelijkenissen vertoont met het beeld van Paolo en Francesca. Verhelst heeft het voor de grote poses. De foto verwijst naar het gedicht ‘De paarden’ dat op zijn beurt verwijst naar het dansstuk ‘In spite of wishing and wanting’ van Vandekeybus, waarin dansers zich inbeelden dat ze paarden zijn. De dichter wordt danser. De danser wordt dichter. Dat wordt het duidelijkst in deze choreografie van beelden.

De gedichten in de bundel gaan allemaal over dieren. In de kafkaiaanse observaties van de eerste cyclus ‘Ladies and gentlemen, the zoo is burning’ kruipt hij achtereenvolgens in de gevlekte huid van een zwarte panter, een wapitihert, een java-aap, een sneeuwuil en zelfs het fabeldier de eenhoorn. In ‘Heraldiek’ verbindt hij op ingenieuze wijze details van schilderijen van Rogier van der Weyden met poëtische bespiegelingen over lang uitgestorven diersoorten zoals de caracara, sabeltandtijger, boninduif... In het erotisch geladen gedicht ‘Cheetahs’, dat onderverdeeld werd in een avond-, nacht- en daggedeelte, voert hij het spel verder op: katachtigen sluipen omzichtig om elkaar heen in wat op een paringspel lijkt: "twee cheetahs met uitgestrekte nek / alsof ze hun hoofd in diamanten hemel willen duwen / neusvleugels in de lucht, alsof alleen wij kunnen ruiken."

‘Nieuwe sterrenbeelden’ was een hyperromantische dichtbundel. De onmogelijke liefde werd er hypergestileerd weergegeven in weergaloze verzen. In ‘Zoo van het denken’ blijft geen spoor over van die romantiek. De gedichten zijn kil, messcherp en analytisch. Deze cyclus kan evengoed het logboek zijn van een reis naar de magnetische Zuidpool als een privétocht door het brein van Verhelst. Hersenhelften worden omhooggehouden als ijsklompen. "Huil niet/of je oogbollen bevriezen." bezweert hij zijn bemanningsleden. Gezichten die in een wak geduwd worden, krijgen een glazen hoofd. Iemand duwt zijn hoofd in de sneeuw en slaat sneeuwmaskers uit zijn achterhoofd. De cyclus eindigt met dit hopeloos verwrongen beeld: "We zitten tegenover elkaar geknield, voorhoofd tegen voorhoofd,/hand op elkaars hart, mond op mond en geslacht/onophoudelijk wrijvend in geslacht, alsof we denken/zo vuur te maken."

'Zoo van het denken' is zonder twijfel een ingenieuze en geniale dichtbundel. Soms moet je als lezer heel hard slikken. Vooral als je je vruchteloos een weg zoekt doorheen die overdaad aan kolkende beelden- en woordenvloeden. Kokhalzend snak je op de duur naar wat ademruimte en naar een gat in je verbeelding om alles wat Verhelst ons voorschotelt te kunnen bevatten. Het had soms wat soberder gemogen. Verhelst is op zijn best wanneer hij zijn denken beheerst. Uit ‘Adders van Palestina’ citeren we deze onovertroffen verzen: "Je komt op me zitten/met je rug naar me/toe,/je buigt achterover,/in je ruggengraat/buigt een adder mee:/." 'Nieuwe sterrenbeelden’ was een meesterwerk, deze bundel moet het wegens enkele zwakke passages doen met wat minder. Toch loont het de moeite om het boek eens ter hand te nemen, want 'Zoo van het denken' is de triomf van het denken van Peter Verhelst.

recensie op http://www.cuttingedge.be/books/reviews/302350-zoo-van-het-denken

Peter Verhelst, 'Zoo van het denken', Prometheus, 2011, ISBN 978 90 446 1757 3.

David Sylvian gaat klassiek

2011-04-06T10:19:00.000-07:00

Dat hij niet in het lijstje van voorjaarsreleases voorkomt van Pitchfork, is tekenend voor een muzikant als David Sylvian. Als vaandeldrager van de internationale avantgarde bekleedt hij een ietwat aparte plaats in de muziekwereld. Toch werd de naakte sound van ‘Blemish’ onlangs opgepikt door het designmerk Armani, dat de ongepolijste klanken gebruikte voor een kuis reclamespotje met tennisster Rafael Nadal in de hoofdrol, zie hier voor het opmerkelijke resultaat:http://www.youtube.com/watch?v=RbfFeXPkvsQ&playnext=1&list=PL2FF4BA6C6A10DE6E. Maar kijk: het zat er al ook een tijdje aan te komen en eindelijk is het zover. Het nieuwe dubbelabum van David Sylvian werd opgenomen met een heus strijkorkest. De dubbelaar heet ‘Died in the wool’ naar een roman van de Japanse schrijver Ngaio Marsh en is een nauwe samenwerking met de Japanse hedendaagse componist Dai Fujikura. Fujikura verzorgde de klassieke, muzikale omlijsting van het meest verrassende nummer ‘Five lines’ op de verzamelaar ‘Sleepwalkers’ van eind vorig jaar. ‘Died in the wool’ bevat herwerkingen van enkele nummers van ‘Manafon’, nieuw materiaal van Sylvian, composities van Fujikura en de 50 minuten durende compositie ‘When we return you won’t recognise us’. De dubbelaar verschijnt op 23 mei. Hier is alvast de voorlopige, volledige tracklist:

Disc 1:

Small Metal Gods
Died In The Wool
I Should Not Dare
Random Acts Of Senseless Violence
A Certain Slant Of Light
Anomaly At Taw Head
Snow White In Appalachia
Emily Dickinson
The Greatest Living Englishman (Coda)
Anomaly At Taw Head (A Haunting)
Manafon
The Last Days Of December

Disc 2:

When We Return You Won't Recognise Us

http://www.davidsylvian.com/diedinthewool/

Natalie Beridze/TBA - 'In the white'

2011-04-01T10:17:00.000-07:00

KAAS KAAS Elsschot in een Zimmer Frei - Peter Holvoet-Hanssen over ‘De reis naar Inframundo’

2011-03-30T10:04:00.000-07:00

‘De reis naar Inframundo’ is een zelfgemaakte keuze uit de gedichten van de Antwerpse stadsdichter Peter Holvoet-Hanssen. Geen verzamelde gedichten, noch zomaar een bloemlezing, maar een ‘bloemlezingbundel’ zoals hij het zelf omschrijft. Door sporen te volgen doorheen zijn poëtische exploraties in de periode van 1990 tot 2008 zien we hoe een poëtische ontdekkingsreiziger een web van verzen maakt, gehavend in de wind. De voedingsbodem van de exploratie is ‘Strombolicchio. Uit de smidse van Vulcanus’ (uitg. Bert Bakker, 1999), een bloemlezing uit de periode van 1979 tot 1998 waarin hij eigen genres uitvond als ‘baldakijnen’, ‘vliegende tapijten’ en ‘drijvende doodskisten’. Uit de bloemlezingbundel kozen we een tiental gedichten. Vervolgens lieten we PPH die gedichten becommentariëren.

Voor Paul Snoek

Voorbij Vuureiland knarst de tand des tijds./Wijsneuzen verbleken.

Peter Holvoet-Hanssen: 'Dit gedicht is een eerbetoon aan 'reizigers in het hoofd' zoals Paul Snoek, die gedichten schreef als 'De zeemeerman': geen gevoelslava maar eenzaamheid tussen de regels. Ook PHH maakte een eigen wereld onder de waterspiegel van het hoofd. 'Een proces van jezelf afbreken en weer opbouwen, stelde hij bij aanvang. 'Voor Paul Snoek' is een oproep, niet in het minst tot de dichter zelf, om een wááier van werelden te scheppen, een uiterst wendbare en fijngevoelige schotelantenne te bouwen – om flarden van een ultieme melodie op te vangen waar geluk en lijden in zijn vervat – en tot voorbij de territoriale wateren in de poëzie te varen. Tot waar 'wijsneuzen verbleken'. IJdelheid verdwijnt uit het vaandel.'

La Magdalena

In een grot bij Santander werd een fossiel gevonden/Pipo is zijn naam want schalks zijn die Santanderijnen

PHH: 'Na het officiële debuut 'Dwangbuis van Houdini' (1998, Debuutprijs 1999) verscheen in 2001 – bij uitgeverij Prometheus – 'Santander. Ontboezemingen in het vossenvel'. Op de rand van een psychose balancerende personages als de machtwellustige 'tovenaar' en zijn rivaal 'Sneeuwmaker' gaan ondergronds. Een leerling-troubadour is op weg naar Santander, maar zal er nooit geraken – dat deert hem niet. Het avontuur van de reis zelf primeert. Het gedicht ‘La Magdalena’ is een kantelmoment, na rust en symmetrie brengen gevaarlijke narren de vossenbundel uit evenwicht. HH en zijn muze Noëlla Elpers (aanhef in cursief door zijn priveredactrice, jeugdschrijfster), samen ‘Het Kapersnest‘, hebben iets met Johanna de Waanzinnige. De moeder van Keizer Karel duikt op in de adolescentenromans van Noëlla Elpers (in het veel bekroonde en gelezen ‘Dolores!’ en het fonkelende ‘vervolg’ ‘Vuurkraal’) en ook in dit HH-gedicht – een reis doorheen de tijd ‘in het beweeglijk’ element’. La Magdalena is een rots nabij Santander, PHH wilde dan ook een rots van een gedicht maken, blakend in de branding, een smeltkroes.'

Door de poort

in de wasserij van Spinalonga, eiland van ellende met/oude vestingmuren, wallen zo massief, gevoelloos als mijn vel

PHH: 'Het Kapersnest bezocht het melaatseneiland ‘Spinalonga’ bij Kreta, waar onze vrienden de Grieken hun leprozen tot 1957 opgesloten hielden. Eens door de poort moest je afscheid nemen van familie, geliefden en vrienden. Er waren maar 44 graven waar je maar vier jaar begraven kon worden door plaatsgebrek. Troubadour PHH schreef dan ook 44 gedichten (‘Spinalonga’ (2005) werd in 2008 bekroond met de driejaarlijkse Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap (2008). HH zag dat er ook kroegen waren geweest, een poppentheater, iemand hield zich bezig met een krantje: een zoektocht naar (levens)kwaliteit ondanks alles, in bittere omstandigheden. Opstandig van nature schrijft PHH een liefdesgedicht voor zijn ‘kaperskapiteine’, met opzet romantisch en vol adjectieven, al was en is dat niet bon ton. Het woord ‘roos’ komt vaak terug in zijn verzen (‘Spina’ betekent trouwens doorn): als een ‘rozenmaker’ probeert HH vertakking en verstrakking naar de monding te krijgen, hij poogt ‘doornen tot een roos te maken’. De poging telt. En ook als het faalt, laat PHH dat zien: hij durft zich ‘onwaardig’ te gedragen, daar wordt iemand al eens hoornig van. Zijn ‘tritonistische’ opzet (zoals hij het zelf noemt, een ongrijpbare vossensprong) maakt een eigen niche, buiten de traditionelere poëzie en dichters die in de biotoop van Van Bastelaere met of zonder diens goedkeuring opereren.'

Dit is de stad

Europa, zwarte gaten rukken op-aan de rand van de stad/kijkt een jongen naar rechts, wordt links gegrepen door een trein

PHH: 'Vader Holvoet had een Kortrijkse familie, moeder Hanssen kwam uit Limburg. De jongste spruit was een verbindingsofficier tussen vader en moeder, twee tegenpolen. In de troubadoursbundel ‘Spinalonga’ wordt een met opzet gezwollen, romantisch stadsgedicht gevolgd door ‘Dit is de stad’, keihard. Maria én Allah worden verbonden als Linker- en Rechteroever. In ‘De reis naar Inframundo’ groepeert PHH ook zijn stadsgedichten vóór hij Stadsdichter-met-Vrijbrief van Antwerpen werd. Hij pookt met zijn vinger in de wonde van de metropool: waar zwarte gaten oprukken.'

Kuifje in Oostende

De paarden! De paarden/Het hoefgetrappel klop klop klop/door de straten in mijn hoofd/en Ensor op de wolkenbok.

PHH: 'Uit de ‘wrakhoutgedichten’ van de laatste bundel ‘Navagio’ – na de storm op het einde van ‘Spinalonga’ die over de wereld raast. ‘Een kaal hoofdje ziet het zand schitteren’: PHH waarschuwt voortdurend voor de ziekten van de tijd, die hij als gespleten en verstikkend ervaart. Maar levenslust primeert ondanks alles. Ook dit gedicht blijft zonder voordracht overeind. Fan zijnde van het album ‘De schat van Scharlaken Rackham’ schreeuwt de dichter als een meeuw naar de afgrond die lonkt.'

Grafschrijver

dood doet leven en zot zijn pijn/doorgezakte stoel der wijsheid/ingeslikte hemelsleutel

PHH: 'PHH is steeds op zoek naar andere camerastandpunten. Of hij verplaatst zich in situaties waar hij ooit zelf kan in terechtkomen. Veel gedichten van ‘Navagio’ werden op kerkhoven geschreven. Bereidt hij zich hier voor op de mogelijke dood van een geliefde? De microcosmos wordt opnieuw met macro verbonden: het intieme lijden gekoppeld aan wereldleed. Het universum van PHH is immers geen gepolijste wereld. Hier ligt de wereld aan scherven, en (oorlogs)gruwelen komen het organisme van het gedicht binnengewaaid. Intro en outro zijn uitersten door het gedicht verbonden tot één zinderend geheel.'

Zoutkrabber Expedities

de huid van het gedicht allergisch voor bepoteling/'t zout parelde op de strofen ze zweeg ik heet beynashmoshes

PHH: 'Op www.antwerpen.be/boekenstad(klik ‘Stadsdichter’) zie je dat de ‘StadsPeter’ andere dichteres(sen) toelaat om zijn poëzie-organismen te infiltreren, vorm te geven. Het gedicht ‘Zoutkrabber Expedities’ (ook uit ‘Navagio’) is daar de voorbode van: het omarmt een Jiddisch lied geschreven door ene Jan Robberecht, ‘Ridder van het Kapersnest’, een briljant klezmeraccordeonist die door een ongeluk nooit meer accordeon zal kunnen spelen. Het gedicht gaat over poëzie zelf, over het falen van de reis en dan plots toch die flonkering in de golven. Maar dan slaat het noodlot toe: zoals in Amsterdam de laatste Hitlergetrouwen het vuur openen op een feestende massa. De Jiddische verzen druipen als bloed naar beneden en de reis gaat voorgoed de stilte van de dieperik in. ‘Zoutkrabber Expedities’ is ook de werktitel van een novelle die in 2012 gaat verschijnen. Een fragment – in samenwerking met Christoph Bruneel van l’Âne qui butine – is te beluisteren in het City Books Oostende-luik van deBuren.'

Peter Holvoet-Hanssen, 'De reis naar Inframundo', Prometheus Amsterdam 2011, ISBN 978 90 116 1709 2.

Wols, 'Unframe'

2011-03-30T09:54:00.000-07:00

Aanstekelijke dubstep uit Rusland

Wie ooit een muziekprogramma zag op de Russische staatstelevisie, zal het volgende kunnen beamen: Russen hebben een slecht ontwikkelde muzieksmaak. Dat is nog een eufemisme voor wat we daar te zien krijgen. De door de staat gesubsidieerde artiesten en muzikanten munten uit door smakeloosheid. Westerse genres worden gekopieerd in een decor van glamour en glitter waar zelfs Franse variétéshows een punt aan kunnen zuigen. Telkens dezelfde sterren dagen om de week op in telkens dezelfde bonte parade. Creativiteit komt hier niet of nauwelijks aan de orde. In dit door de overheid gecontroleerde milieu is het voor 'alternatieve artiesten' onmogelijk om aan bod te komen.

Toch is er de laatste jaren één en ander aan de hand. Het internetcollectief FUSElab bijvoorbeeld verzamelde een kleine groep artiesten om zich heen uit dit onmetelijke land. Het zijn allemaal muzikanten die het aandurven om tegen de stroom in te experimenteren. Het Oekraïnse éénmansproject Maxim Kiritchenko alias Niekto produceert dark ambient. Polar Lights uit Kaliningrad maakt zeer aantrekkelijke, winterse soundscapes. Krasnoyarks Arktor specialiseerde zich in triphop en postrock. Het Russische dubstepduo Evgeny Shchukin en Alexander Tochilkin, die FUSElab runnen, spant de kroon als Wols. Samen met de kliek rond hun site lonken zij met hun debuut ‘Unframe’ meer naar het Westen dan naar hun eigen land.

‘Unframe’ kwam uit op het Hamburgse kwaliteitslabel Pingipung. Beide jongens zijn afkomstig uit het Zuidrussische Krasnodar nabij de Zwarte Zee, een prachtige streek die bekend staat om zijn uitgestrekte zonnebloemvelden maar ook om zijn ‘bloeiende’ dubstepscène. De naam Wols is een anagram van ‘slow’ maar betekent in het Russisch ook zoiets als 'een persoon die met zijn hoofd in de wolken loopt'. Wij zijn in elk geval sterk onder de indruk van hun eerste langspeler. Het duo gebruikt oude vintage Sovjet synthesizers en drummachines voor een aanstekelijk en een origineel en zeer zwaar aangezet dubstepgeluid.

De zwakte van veel Russische muziekprojecten is dat ze veelal amechtige pogingen zijn om Westerse muziekstijlen te imiteren. Wols bewijst dat ze een eigen smoelwerk bezitten. Van de hiphopbeats van ‘Geek Rudohop’, de rework van ‘Damage’ van het Siberische technowonder Illuminated Faces, het onmiskenbaar Russische 'Subland hike' tot de internationale hymne ‘International’: ‘Unframe’ is een album dat erg goed in elkaar zit en wel eens grensverleggend zou kunnen zijn voor de toekomstige, Russische elektronische muziek.

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/294936-wols-unframe-

Sven Kacirek - 'The Kenya sessions'

2011-03-30T09:52:00.000-07:00

Herinneringen aan Kenya

Jazzdrummer Sven Kacirek trok vorig jaar naar Kenya om er een album op te nemen voor het Duitse Pingipung. Tijdens zijn lange reis door het Afrikaanse land verzamelde hij veldopnames van lokale bekende en minder bekende muzikanten. De originele sessies werden later bewerkt in zijn Hamburgse studio. ‘The Kenya sessions’ verweeft de inbreng van Kacirek op een subtiele wijze met de originele muziekstukken.

De 80-jarige Kenyaan Okumo Korengo bespeelt de nyatiti, een achtsnarig instrument van de Luo. Op ‘Arsenal aluny village’ hoor je hoe hij zingt en de maat aangeeft. De nyatiti wordt aangevuld met piano- en xylofoonklanken van Kacirek. Het nummer ‘Old man small studio’ met de populaire zanger-drummer Owino Koyo was een vondst. Sven raakte zo gefascineerd door zijn speciale stem dat hij onmiddellijk vroeg om een nummer met hem op te nemen. De opnames vonden plaats in de kleine hutstudio van Koyo.

Kacirek kwam net aan in het dorp Rangala terwijl er een zang- en dansfeest bezig was. De oorspronkelijke ceremonie werd uiteindelijk een welkomstreceptie voor de Europese gasten. Na een diepe stilte hieven de inwoners een gebed aan om de Duitse muzikant succes toe te wensen met zijn opnames. In Rangala woont ook de 70-jarige Anastacia Oluoch. Als 'Ogoya Nengo' raakte ze ver buiten de grenzen van haar dorp bekend omwille van haar traditionele dodozang. Op de cd zingt ze het ontroerende nummer 'Dear Anastasia'.

In het grappige ‘Kayamba tuc tuc’ hoor je de tuc tuc, een driewielige fietstaxi in combinatie met de percussieklanken van de kayamba. Op ‘Turkey dance’ speelt een band in Ohanglastijl op nyatiti, viool, percussie en andere lokale instrumenten. De inbreng van Kacirek is gering: hij voegde er wat percussie aan toe van stenen. Een echt kippenvelmoment is het lied ‘Mariä’ dat hij opnam in Kwale op ongeveer 10 kilometer van de kust. Vijf vrouwen begonnen spontaan te zingen toen een feest al afgelopen was. Kacirek had zijn microfoon net bij de hand. Achteraf hoorde hij van het stamhoofd dat het om een begrafenislied ging.

‘The Kenya sessions’ is geen origineel concept. Tal van Westerse muzikanten reisden naar Afrika om er muzikale inspiratie op te doen. Maar Kacirek behandelt het gevonden materiaal met heel veel respect. De muzikale toetsen die hij zelf aanbracht in zijn Hamburgse studio zijn zeer subtiel. ‘The Kenya sessions’ is een album dat nu eens vrolijk klinkt (‘Arsenal aluny village’), dan weer melancholisch (Mariä, Paperflowers). Best een aanrader voor de fans van niet-alledaagse muziek.

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/296372-sven-kacirek-the-kenya-sessions-

Dood als sierlijke krul - Over 'Tussen dood en herleven' van Bart Stouten

2011-03-15T12:52:00.000-07:00

IJdele kunst is het die de dood probeert te vatten. Toch zou iemand eens moeten tellen hoeveel maal het woord ‘dood’ voorkomt in de nieuwe dichtbundel van Klara-presentator Bart Stouten. Heel veel keren dus. ‘Tussen dood en herleven’ bevat zelfs een gedicht dat compleet gewijd is aan de dood. Daaruit plukten we de zinsnede ‘Dood / sierlijk hiragana / in de leegte’: zonder twijfel een van de mooiste verzen die we dit jaar al lazen. Ter verklaring: hiragana is het Japans fonetisch alfabet. Het teken voor dood (shi) in het Japans is een sierlijke krul naar boven. Heel de dichtbundel wasemt die gracieuze weemoed uit.

Bart Stouten is de beleerde stem die bijna elke avond van de week op Klara ‘De tuin van Eden’ presenteert: een gevarieerd programma dat een vleug poëzie combineert met klassiek, wereldmuziek en jazz. Op zondagmorgen presenteert hij ‘Stouten op zondag’ met een keur aan klassieke muziek die de eeuwen overspant. Daarnaast publiceert hij proza en poëzie. De dichtbundels ‘Sapporo blues’, ‘De wijsheid van de wind’, ‘Happy Christmas, Happy New York’ en ‘Een boek van tijd’ werden telkens erg lovend onthaald. ‘Tussen dood en herleven’ is smaakvol uitgegeven door de Leuvense Uitgeverij P. De bundel oogt stemmig en sober met een toelichting door de schrijver en een geheimzinnige opdracht in het Duits: ‘Yonah Foncé gewidmet’.

Die Yonah Foncé-Zimmermann of kortweg Jan Foncé was de eerste curator van het Antwerpse MUHKA en een close friend van Stouten. Foncé stierf een mysterieuze dood. Was het alcoholisme? Aids? Kanker? Het raadsel blijft hangen na het lezen van de bundel. Het epische gedicht ‘Afscheid van een keizer bij volle maan’ is aan hem gewijd. Als hommage aan deze bijna vergeten figuur verweeft de dichter herinneringen aan hun vriendschap (de gezamenlijke liefde voor Beuys, Warhol, tennis, Firenze enz.) met de impressies die een bezoek aan het Sint-Vincentiusziekenhuis waar hij ligt te sterven, met zich meebrengen. ‘Afscheid van een keizer …’ is het meest pakkende deel van de hele bundel. Beuys was overal en nergens -/ triomf van verval / met gedenksteen - / op een tram zu einer /Besseren Gesellschaft, /met dromen /die elkaar verlaten.

‘Tussen dood en herleven’ is opgedeeld in twee cycli: het ‘Uurboek’ en een ‘Sonate van de dood’. ‘Uurboek’ is een suite van vierentwintig gedichten met telkens twaalf verzen, die als een poëtisch dagboek de uren van een weekend verbeelden. De suite begint (op vrijdagavond?) om 19 uur met het gedicht ‘Bad’ en eindigt (op zondagavond?) om 18 uur met Bach en met het gedicht ‘Zoals’. Mijmeringen en bespiegelingen zijn het die de vorm van gedichten aannemen. Serene en beschouwende poëtische impressies waar af en toe een glimp van de buitenwereld in doordringt. Zomaar een gedicht waarin ik me afvraag / waarom ik al die tijd nog bij je wil blijven / terwijl ik jou en mij, en hoe ik je behaag / in swingende schoonheid weer beklaag.

De tweede cyclus ‘Sonate van de dood’ bestaat uit vier lange gedichten. Het eerste deel werd gewijd aan Yonah Foncé-Zimmermann. ‘Geen volle manen meer’ is een wandeling door de nauwelijks herkenbare laan waar Stouten vroeger woonde. Een bezoek aan de Co-kathedraal van La Valletta in Malta en het schilderij ‘Onthoofding van Johannes de Doper’ vormden de aanleiding tot het gedicht ‘De tijd onthoofd’. Het laatste deel ‘Closing-down proces’ werd uitgeschreven als een filmscenario in vier delen. De verzen van Stouten zijn ritmisch en strak en zitten vol beeldrijke elementen. Hij is een verdienstelijk dichter die zijn inspiratie vooral haalt uit klassieke muziek, kunst en vreemde culturen. ‘Tussen dood en herleven’ is een bundel die uitstekend past in de geluidsdichte studio van Klara waar alleen een stem, een streep klassiek, maar vooral veel witregels en stilte gedijen. als dichter moet je… // …zwijgen luidt het ergens gevat in deze smaakvolle bundel.

http://www.cuttingedge.be/books/reviews/294942-tussen-dood-en-herleven

Evil Madness - 'Ancient legendary club space'

2011-03-10T09:33:00.000-08:00

B-movie matinee in IJsland - 'Super great love' van Evil Madness

2011-03-10T09:21:00.000-08:00

Een eerste beluistering van ‘Super great love’ van de IJslandse supergroep Evil Madness ontlokte ons spontane zegekreetjes. De IJslanders zijn zwaar getroffen door de economische crisis, maar hun artistieke en muzikale exploten zijn allesbehalve opgedroogd. Evil Madness is een IJslandse bende van muzikanten die actief zijn in talloze andere projecten. Jóhann Jóhansson is een neoklassieke componist. Sygtryggur Berg Sigmarsson en Helgi Thórsson vormen het avant-collectief Stillupsteypa. Vreemde eend in de bijt is de Noorse experimentele muzikant BJ Nilsen.

Wie welke rol speelt in de groep is onduidelijk en niet eens zo belangrijk. Het plezier spat er van af. De leden verenigden zich uit een gedeelde liefde voor horror b-films uit de jaren zestig en zeventig. Beïnvloed door de psychedelische beeldenrijkdom van die vroege b-films, wilden ze een maffe soundtrack crëeren. Evil Madness bracht tot nu toe drie albums uit: ‘Demoni paradiso’ en ‘Demon jukebox’ op het IJslandse 12tonar, ‘Cafe Cicago’ als lp in een gelimiteerde oplage op het Belgische experimentele label Ültra Eczema. Klap op de vuurpijl is het gloednieuwe album ‘Super great love’ in een psychedelische hoes als lp en cd op het Oostenrijkse Editions Mego.

De ‘zotte’ klanken van Evil Madness doen denken aan het IJslandse retrocombo Apparat Organ Quartet. Stokoude, analoge synths, computers en orgels werden van de schroothoop gered voor een massief en symfonisch geluid. Evil Madness gaat hierin nog een paar stappen verder. De sensuele sound put bijna volledig uit de disco van de jaren zeventig. Het twaalf minuten durende ‘Maxim’s goldfinger’ bijvoorbeeld lonkt hevig naar een vroege Human League. ‘Being boiled’ is nooit veraf. Elders hoorden we echo’s van ‘War of the worlds’ en zelfs ‘Computer world’ van Kraftewerk. De invloeden zijn zo goed verpakt dat ze er mee weg komen.

IJsland mag dan al economisch op zijn gat liggen en herleid zijn tot een vissersstaat, Evil Madness bewijst dat ze muzikaal nog tot veel in staat zijn. Eveneens interessant om te beluisteren is ‘Cafe Cicago’ dat uitkwam op het obscure Belgische label Ültra Eczema en het grimmige broertje vormt van ‘Super great love’. Het album klinkt een stuk meer lofi. De nummers worden vrij onverhoeds afgebroken, maar ook hier trekt het vijftal alle registers van hun synths en comps open. Het futuristische retrogeluid van Evil Madness belooft dé sound te worden van het voorjaar van 2011.

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/292048-evil-madness-super-great-love-

Opgroeien in Tbilisi - 'Forgetfulness' van Natalie Beridze/TBA

2011-03-10T09:06:00.000-08:00

Welke radiosamensteller met lef durft van deze Natalie Beridze TBA de meest onwaarschijnlijke ster te maken? Haar nieuwe cd ‘Forgetfulness’ heeft gewoon alles: een intelligent en fris geluid, een hypermoderne productie, een superinteressante, geanimeerde videoclip met een boodschap. Als tegengewicht voor de 'gemaakte' zangeresjes van deze wereld kan dit zowaar tellen. Bovendien deed ze bijna alles zelf. Beridze komt niet uit New York, Londen of zelfs Berlijn, maar uit Tbilisi of all places, de hoofdstad van Georgië. ‘Forgetfulness’ bevat impliciet een politieke boodschap. Het straatarme Georgië bevrijdt zich van het juk van het vroegere Oostblok en lonkt met techno naar het Westen.

Beridze werd vorige zomer ontdekt en opgepikt door het Berlijnse Monika Enterprise label. Na het succes van haar debuut-ep met een opgemerkte cover van NIN’s ‘Hurt’ bracht ze haar eerste langspeler uit. Aan ‘Forgetfulness’ is heel hard gewerkt. De productie is top. Stefan Betke verzorgde de mastering. En dat hoor je! De muziek zweeft tussen kregelige ambient en lichtvoetige techno. De lijzige, wat vlakke stem van Beridze lijkt op die van Ingrid Chavez of Antye Greie van AGF. Op de pianoballade ‘Blue shadow’ krijgt ze het gezelschap van een zeer opmerkelijke gast: het nummer is een samenwerking met de Japanse supermuzikant Ryuichi Sakamoto.

De teksten van Beridze zijn mysterieus en worden bijna gefluisterd. ‘Insanity and good reason/disgrace and honor/all that brings on thoughtfulness/is spilling over’ zingt ze op het mooie ‘Best burden’. Het is moeilijk om hoogtepunten aan te duiden op het album. Alle tracks zijn de moeite waard. Luister naar de lome beats van ‘Whatever falls is sumptuous’ om jezelf daarvan te overtuigen. Smaakmaker is het met zware beats gelardeerde ‘What about things like bullets’. Maar ook ‘The face we choose to miss’ lonkt naar de Berlijnse technoclubs. Het nummer ‘In the white’ bloeit mooi open als een exotische bloem.

Goede elektronische muziek komt niet alleen meer uit West-Europa, Australië of Amerika, maar uit de meest onverwachte en ver afgelegen streken en uithoeken. ‘Forgetfulness’ van Natalie Beridze uit Tbilisi is een bewijs dat er geen grenzen meer zijn en dat alles kan. Natalie Beridze ontpopt zich op het hartverwamende ‘Forgetfulness’ als een vrouwelijke David Sylvian après la lettre. Dit is een album om te koesteren. Prettige lente alvast! Nu nog de radiosamenstellers.

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/284658-natalie-beridze-tba-forgetfulness-

Vladislav Delay as Sistol - 'Funseeker'

2011-02-27T08:20:00.000-08:00

Vladislav Delay as Sistol: Funseeker from Phthalo Records on Vimeo.

Gingko Biloba - Jean-Baptiste Depairelaan Laken

2011-02-19T08:13:00.000-08:00

Un arbre, un seul, un gingko... Sur notre
planète désormais sans verdure ni lumière
naturelles, c'est tout ce qui nous reste des
temps mythiques et paradisiaques, où nos
coeurs, nos yeux, nos ventres se nourissaient
des fruits et des beautés de la Terre. (...)

(Werner Lambersy, 'Le gingko')

BRIEF AAN DE COMMISSIE STEDENBOUW VAN DE STAD BRUSSEL

Laken, 20.02.2011.

Bezwaarschrift tegen het omhakken van ALLE 88 Gingko Bilobabomen in de Jean-Baptiste Depairelaan, 1020 Brussel.

Geachte,

Met dit schrijven willen we bezwaar aantekenen tegen het omhakken van alle 88 Gingko Bilobabomen in onze straat. Ze maken onlosmakelijk deel uit van het unieke karakter en de charme van dit Brusselse stadsdeel. In de zomer genieten we van hun felgroene bladerdracht. In de herfst tooien ze onze straat met de prachtigste felgele kleuren. De mystieke en mysterieuze Gingko Biloba behoort tot de oudste boomsoorten op deze aardbol, staat bekend als een zeer geneeskrachtige boom en er zijn slechts een tiental straten in België die afgezoomd werden met Gingkobomen. De Jean-Baptiste Depairelaan is dus een enige straat en één van de redenen waarom we hier zijn komen wonen. We zouden het dan ook zeer jammer vinden, mochten deze bomen voorgoed verdwijnen. Het zou de uniciteit van onze straat schaden. Natuurlijk begrijpen we dat de vrouwelijke bomen met hun vruchtjes in de herfst en de winter voor wat overlast zorgen. Ze vallen op de grond en verrotten waarbij ze een verderfelijke geur verspreiden en een vuile brij vormen op het voetpad. Het volstaat echter om de enkele vrouwelijke bomen te verwijderen en ze te vervangen door mannelijke Gingko’s of door een andere boomsoort. We begrijpen niet waarom u ineens alle bomen wil laten verdwijnen. Er bestaan andere methoden. Hopelijk houdt u rekening met dit bezwaarschrift. We staan ter uwer beschikking voor verdere vragen of informatie. In afwachting verblijven we,

Met de meeste hoogachting,

Peter W.
Jean-Baptiste Depairelaan
1020 BRUSSEL

PS: zie ook http://www.monumentaltrees.com/nl/world-ginkgo/ voor meer informatie over de wereldwijde verspreiding van Gingko’s.

http://www.brusselnieuws.be/artikel/culinair-ontdekt-ginkgo

http://www.brusselnieuws.be/artikel/ode-aan-de-mysterieuze-stinkpruim

Wire in the age of fragmentation - 'Red barked tree' van Wire

2011-02-19T08:08:00.001-08:00

‘Red barked tree’ van de herrezen artpunkband Wire werd in bepaalde media vrij lauw onthaald. Het album zou de scherpte niet meer bezitten van het vroegere werk. Wat moeten een drietal vijftigplussers nog in het huidige muziekklimaat? Voor wie spelen ze eigenlijk nog? Hoe rijm je Wire met ‘the age of fragmentation’, met het jaar 2011? Toch is ‘Red barked tree’ een echte groeiplaat geworden. De plaat is typisch Wire met net dat ietsje meer. Colin Newman, Graham Lewis en Robert Grey zijn trouwens niet de enige artrockers die de laatste tijd weer van zich laten horen. Ook Sonic Youth, The Ex en The Dead C hebben nieuw werk uit dat de moeite waard is om te beluisteren.

Elk nieuw album van Wire zal natuurlijk vergeleken worden met de drie meesterwerken die ze eind jaren zeventig van de vorige eeuw op de wereld loslieten. ‘Pink flag’, ‘Chairs missing’ en ‘154’ kenden hun gelijke niet en inspireerden talloze gitaarbands van de laatste drie decennia. Maar eigenlijk is die vergelijking onterecht. Wire is een band die er liever mee ophield dan zich te blijven herhalen. Na die drie eerste albums volgde een jarenlange stilte. Na bijna een decennium vonden ze zich opnieuw uit met het al even invloedrijke ‘A bell is a cup’, ‘Manscape’ en ‘The drill’. Een kwalitatief mindere derde reünie aan het begin van de noughties leverde ‘Send’ en ‘Object 147’ op.

‘Red barked tree’ luidt de vierde reïncarnatie in. Stichtend lid Bruce Gilbert verliet de band in 2004. Het driemanschap dat overblijft, tekent voor een van de krachtigste statements van de laatste maanden. Het twaalfde album van Wire trapt af met een heuse paranoïde opdonder van een song. Ze maken het de luisteraar in elk geval niet makkelijk. ‘Fuck off out of my face / You're taking too much space’ zingt een furieuze Newman tegen een achtergrond van gitaren in ‘Please take’. ‘Moreover’ is een trashsong zoals we van Wire gewoon zijn. Het radiovriendelijke ‘Smash’ kan dan weer met zijn fuzzgitaren zo de ether in.

De grootste verrassing behield het trio echter voor het einde van het album. ‘Red barked tree’ is zowaar een mooie, atypische ballade opgesmukt met akoestische gitaren, een bouzouki (!) en een orgel. De song is een aanklacht tegen een gek geworden wereld. ‘To find the healing red barked trees’, neuzelt Newman een eind weg en op een emotionele toon die we van hem niet gewoon zijn. Wire bewijst met ‘Red barked tree’ dat ze nog steeds een essentiële én vooral vernieuwende band zijn.

Wire, 'Red barked tree', nu uit op Pink Flag, www.pinkflag.com

http://www.cuttingedge.nl/music/reviews/291836-wire-red-barked-tree-

De kop van de dichter in hoge vlucht – Over ‘Hemelsblauw’ van Jan Lauwereyns

2011-02-09T10:02:00.000-08:00

Als antithese van alle dorpsdichters, Humodichters en pensenkermisdichters heb je in Vlaanderen ook nog wat enkelingen die de Hoge Literatuur betrachten. Poëzie op zo’n niveau vereist kennis en ervaring. Inzicht en uitzicht. Neem de Vlaamse dichter Jan Lauwereyns. Je vraagt je af hoe hij het doet. Als biologisch wetenschapper wisselt hij Vlaanderen af met Nieuw-Zeeland en Japan. Hij is een eminent natuurliefhebber en Japankenner. Hij schrijft spraakmakende literaire essays en dichtbundels. Onlangs schreef hij ter gelegenheid van gedichtendag het gedichtendagessay ‘De smaak van het geluid van het hart’. ‘Hemelsblauw’ is alweer zijn zevende dichtbundel. Jan Lauwereyns is waarschijnlijk de enige, echte dichter die Vlaanderen op dit ogenblik rijk is.

De lijvige dichtbundel ‘Anophelia ! De mug leeft’ van Lauwereyns was een bijzondere bedoening. Lauwereyns rukte de boeien van het Nederlands los en bevrijdde de taal uit zijn eeuwenlange beperkingen. Hij voegde er nieuwe, vormvreemde elementen aan toe. Verschillende cycli leenden grammaticale en syntactische elementen uit het Japans. Dat leidde voor één keer niet tot moeilijkdoenerij. Op een vloeiende en geslaagde manier integreerde hij die vreemde elementen in zijn poëzie. Het gaf een mysterieus en uitgesproken lyrisch karakter aan zijn poëzie. Het afsnijden en bewaren // Systematisch en contextueel // Zoals de slang / Herinneringslichaam worden // De ultieme apostrof.

Naar onze mening is Lauwereyns als vernieuwer van de Nederlandse taal ondergewaardeerd. In zijn nieuwe bundel ‘Hemelsblauw’ zijn die bouwstenen uit een andere taal en cultuur nog beter geïntegreerd. De bundel cirkelt losjes rond het Japanse karakter ‘imi’ of ‘betekenis’ dat tegelijk de tekens ‘geluid’, ‘hart’ en ‘smaak’ in zich draagt, zoals hij in zijn gedichtenessay ‘De smaak van het geluid van het hart’ uitlegde. Aan de andere kant relativeert Lauwereyns en beseft hij dat hij met pure taalbouwsels bezig is. De eerste cyclus ‘Parabel van de regenboog’ sluit af met de volgende verzen: Duistere sporen, heldere verschijningen / Met en in elkaar, verzen, witregels, regenboog // Tekst, een tekst, de tekst, weven wij // In, en van, en voor, alles of niets.

Lauwereyns geeft blijk van humor. Dat maakt dat we hem blijven lezen, ondanks het hermetische karakter van sommige gedichten. ‘Hemelsblauw’ zit in een blauwe kaft met een zwarte bonsaïboom. Zo gaat Lauwereyns te werk: hij hakt, hij snoeit, hij snijdt de realiteit in een vorm als een nepnatuur die dezelfde werkelijkheid imiteert en weerspiegelt. In zijn gedichten gaat hij te werk als een woorden- en zinnensnoeier. Hij steekt zijn bedoelingen niet onder de graszoden. In ‘Addertje zonder kop’ wordt de theorie van de natuur toegepast op de theorie van het gedicht. De verglijding van de natuur in de aard van de poëzie is een kernelement van Lauwereyns poëzie. Het addertje zonder kop is tegelijk ook het dichtertje zonder kop dat in een hoge vlucht over de tuin vliegt in de bek van een kraai. Metatalig heeft hij het over Woorden die je niet begrijpt / Is dat dan de theorie van het gedicht / Zekere dag in de tuin, het gedicht zonder kop.

‘Hemelsblauw’ bevat in totaal vijf afdelingen. Zelfs na herhaaldelijke lezing blijft dit een boeiende en meerlagige bundel, waar je nooit helemaal in binnenraakt. Zelfs de meest prozaïsche cyclus ‘Rondom een boom’ - over de oude meneer Nakazato en zijn geliefde zelkovaboom - drijft op een oosters exotisme en een diepgang die voor ons westerlingen vreemd klinkt, maar waar Lauwereyns door zijn ruime kennis en ervaring wel toegang toe heeft. Is dat eigenlijk wel zo? Misschien! Maar is dat nu net niet de definitie van echte poëzie? Dat je ze nooit echt volledig begrijpt. Ook niet als je ze zelf schrijft. Misschien moet je zoals Lauwereyns in een ver en exotisch land gaan wonen om poëzie te kunnen bedrijven in Vlaanderen. In de cyclus ‘Zoals vuur vuur uitademt’ omschrijft hij zijn procédé in de prachtige slotregels van ‘Hemelsblauw’ als volgt: De rijkdom van vreemde lettertekens / Nederlands, ondergronds / De dichterlijke schepping van kersenbloesem / Slechts een keuze van / Het punt waaraan voorbij / Kersenbloesem / Dichterlijke schepping. Wonderlijk!

Jan Lauwereyns, 'Hemelsblauw', De Bezige Bij Amsterdam, 2011, ISBN 978 90 234 5732 9.

Hagelwit gedicht - Over 'Dode kamer' van Erik Spinoy, een interview

2011-02-08T10:32:00.000-08:00

Dichter Erik Spinoy is een voorzichtig man. Hij laat zich niet verleiden tot vluchtige uitspraken over politiek of de toekomst van de Vlaamse poëzie. Zijn vorige bundel ‘Ik en andere gedichten’ was een tour de force. Zijn nieuwe 'Dode kamer' lost de hooggespannen verwachtingen niet helemaal in. Toch bevat de bundel genoeg interessant materiaal om alle concurrentie van tafel te vegen. De bundel bevat poëtische reisimpressies, bespiegelingen bij het intrigerende beeldend werk van de 'Belgische' kunstenares Ann Veronica Janssens en flarden jeugdherinneringen. Pendelend tussen Heule en Luik hadden we een gesprek met Spinoy.

De bundel ‘Dode kamer’ was voorzien voor september 2010, maar het werd uiteindelijk gedichtendag januari 2011. Waarom duurde het zo lang?

Erik Spinoy: De bundel was gewoon nog niet klaar. Ik ben geen full-time schrijver, maar combineer het schrijven en het bestuderen van literatuur, wat vaak – in de twee richtingen – een heel vruchtbare combinatie is, maar natuurlijk lopen de beide elkaar ook soms in de weg, omdat ze allebei vaak meer tijd vragen dan ik heb. Ik laat ook geen werk verschijnen dat in mijn ogen niet af is, dus als ik extra tijd nodig heb dan néém ik die ook. En tenslotte weet je ook nooit hoe lang gedichten nodig zullen hebben. Ik heb vooral aan de eerste reeks héél lang gewerkt – wat vaak zo is bij een nieuwe bundel. Het duurt een poos voor je, met trial and error, hebt uitgevist welke toon en welk vocabulaire je in een bundel wilt hanteren, voor motieven zich gaan ontplooien, voor je de gedachten op het spoor komt die de ruggengraat van het boek gaan vormen, enzovoorts. Dat verloopt allemaal heel organisch, en dat wil ook zeggen: de ene keer moeilijker en langzamer dan de andere.

Intussen is het uitgeverslandschap in Vlaanderen grondig gewijzigd. Meulenhoff/Manteau werd De Bezige Bij. Standaard Uitgeverij werd WPG. Meulenhoff werd Lannoo. De lezer - en de recensent! - kunnen niet meer mee. Hoe kijk je daar als auteur tegenaan?

Spinoy: We maken heel ingrijpende veranderingen mee. Eerder al was de Hoge Literatuur zijn bevoorrechte plaats kwijtgeraakt en was de uitgeverij veel meer dan tevoren een boekenindustrie geworden. Dat geeft dan, zeker in een boekenmarkt die onder druk staat, die dwingende tendens tot consolidatie en winstmaximalisatie. Daarnaast zijn er natuurlijk de ontwikkelingen als gevolg van de digitalisering en de uitvinding van het internet, zodat de gedachte dat papieren boeken over afzienbare tijd grotendeels zullen verdwijnen allang geen science fiction meer is. Het heeft wel vervelende neveneffecten: ik zat voor mijn laatste vier bundels bij drie verschillende imprints, zonder echt van uitgeverij te zijn veranderd. En de luxe van een echte poëzieredacteur bij mijn uitgeverij heb ik de laatste tien jaar niet meer gekend. Dat kunnen ze zich dat in de huidige constellatie niet meer permitteren. Ik geloof trouwens dat de ‘echte’ literatuur in de toekomst sowieso weer meer en meer door geëngageerde, gepassioneerde vrijwilligers gedragen zal moeten worden. Geld verdienen met het schrijven (of bespreken) van boeken zal er in de toekomst alleen nog voor een paar enkelingen bij zijn, denk ik.

Heb je in 2010 dichtbundels van Vlaamse auteurs gelezen? Is er nog ruimte voor poëzie in Vlaanderen?

Spinoy: Ik ben een hele trage lezer, ik lees vaak maar met jaren vertraging. Ik herlas het voorbije jaar grondig het kleine oeuvre van de te jong gestorven Michel Bartosik, en ik heb college gegeven over Faverey en Van Ostaijen, wat me telkens tot nieuwe lecturen dwingt, en ook telkens tot nieuwe ontdekkingen. Voor de rest is mijn lectuur bijzonder heterogeen: een recente geschiedenis van de Nederlandse literatuur, 'In defence of lost causes' van Zizek, de recente teksteditie-annex-studie van Van Wilderodes 'De moerbeitoppen ruischten' ...

Plots schijnt dit continent een dodelijk net:
zovele knopen waarin ronder vlees
verrimpelend gevangen zit

en volle bleke maan na vale maan
zich aan de nacht onpasselijk
overgeeft.

(‘Dode kamer’, pag. 22)

Na je bundel ‘L’ - voor ‘love’ - werd je poëzie een stuk grimmiger. ‘Ik, en andere gedichten’ ging over verrotting en dood. In de titel ‘Dode kamer’ zit effectief het woord ‘dood’. Hoe verklaar je die evolutie van 'L' naar 'D'?

Spinoy: Ik denk dat ik in het voorbije decennium drie ‘grimmige’ bundels heb geschreven: Boze wolven (2002), L (2004) en Ik en andere gedichten (2007). 'L' is misschien wel de grimmigste en meest pessimistische van de drie. ‘Dood’ in 'Dode kamer' verwijst niet per se naar biologisch dood zijn – wel naar ‘dood zijn voor de wereld’, afgesneden zijn, als een bijna weerloos voelend lichaam in een soort cocon. Dat is niet noodzakelijk een negatieve ervaring, het kan ook buitengewoon bevrijdend zijn. 'Dode kamer' is dan ook veel minder somber van toon dan 'L', al kunnen de titels een andere ontwikkeling doen vermoeden.

Het eerste deel van ‘Dode kamer’ lijkt een soort compacte Roberto Bolaño. De gedichten spelen zich af in een exotisch oord, maar het kan eender waar zijn.

Spinoy: Dat heeft te maken met wat ik zo-even zei. Het zou weinig consequent zijn geweest als ik duidelijk had gemaakt: we zijn hier in Colombia, en het gaat over precies die mensen in die welbepaalde stad met die voorgeschiedenis en politieke en sociale problemen, enzovoorts. Wat me in deze reeks - en in de hele bundel - interesseert, is dit keer niet de vraag hoe identiteiten ontstaan in verwevenheid met de historische, sociale, politieke, ideologische … context die hen omgeeft – in verwevenheid dus ook met alle talige echo’s die in mensen weergalmen. Hier ging het me om wat we nog zijn als we afgesneden zijn van al die echo’s. Een ‘traumatisch lichaam’, denk ik. Iets wat in de eerste plaats voelt, dan nog kan ervaren dat het ‘er is’, zonder dat het kan definiëren wat het is. Het idee daarvoor kwam voort uit de vaststelling dat mijn (overigens redelijk korte) verblijf in Zuid-Amerika me nogal door elkaar bleek te schudden, veel meer dan ik had verwacht. Het was een dubbele ervaring: een ervaring van desoriëntering en dislocatie, maar ook (en juist daardoor wellicht) een sensueel evenement van de eerste orde.

Neem dit vlees

En drijf het
Naar waar het ophoudt vlees te zijn.

(‘Dode kamer’, pag. 34)

Wat trekt je aan in het oeuvre van de Belgische kunstenares Ann Veronica Janssens?

Spinoy: Rond de jaarwisseling 2009-2010 was er een grote overzichtstentoonstelling van het werk van Ann Veronica Janssens in Wiels. Een van de installaties was een ‘chambre anéchoïque’ – een ‘chambre sourde’ of echoloze kamer. Het was een kleine ruimte gemaakt van vezelplaten en isolerende materialen waarin je jezelf volledig kon afsluiten van de omgeving, en je dus teruggeworpen werd op jezelf. Dat soort ervaring – het creëren van een moment van retraite uit jezelf – probeert Ann Veronica Janssens volgens mij heel vaak op te roepen met haar werk. Ze doet dat op heel uiteenlopende manieren, maar naar mijn idee met steeds dezelfde drijfveer.

Het derde deel bestaat flarden beelden en herinneringen uit je kindertijd. Maar de herinneringen zijn precies niet goed genoeg gestold om er pakkende gedichten van te maken. Het zijn taalkundig zeer spitsvondige bouwsels, maar ze glijden zo van je af.

Spinoy: Ik denk dat je ‘je’ hier door ‘mij’ moet vervangen. Ik heb de gedichten natuurlijk ook uitgeprobeerd op een aantal ‘eerste lezers’ en die reageerden juist heel goed op deze reeks. Maar natuurlijk: hoezeer ik ook probeer om teksten te maken die zich, om het met Van Ostaijen te zeggen, plooien naar de ontroering van de lezer, ik krijg toch altijd weer heel uiteenlopende reacties. Opvattingen, verwachtingen, voorkeuren van lezers verschillen nu eenmaal ... Dat maakt het ook erg spannend om te zien hoe mijn teksten in de praktijk gelezen worden. Deze reeks baseert zich inderdaad op ‘flarden beelden en herinneringen’, maar wat is daar – zeker in de context van deze bundel – dan mis mee? Het zou juist niet passend zijn geweest om er méér van te maken dan een reeks associatief met elkaar verbonden beelden. In mijn ervaring zorgt het contextloze karakter van deze beelden er wel voor dat ze een soort van visionaire kwaliteit krijgen. Ze krijgen een betekenis die een volstrekt andere is dan de betekenis van woorden. Daarnaast zijn de gedichten uit deze (en trouwens ook die uit de eerste) reeks een soort odes aan het vergankelijke en het vluchtige.

Het regent veel in de bundel en bovendien hagelwit. De zon gaat hagelwit op. De zon gaat hagelwit onder. Vanwaar dat ‘hagelwit’?

Spinoy: Dat weet ik niet. Het is vanzelf naar binnen geslopen en het ‘insisteerde’. Dat is een overtuiging die ik van de modernisten heb overgenomen: soms offreert zich iets waarvan je ervaart dat het, daar en dan, in de context van het gedicht of de reeks of de bundel, noodzakelijk is – wat Kandinsky de innere Notwendigkeit noemde. Daar moet je dan maar beter aan toegeven.

Wat is een 'dode kamer'?

Spinoy: Een deel van het antwoord heb ik hierboven al gegeven: een kamer zonder echo. Het beeld heb ik ontleend aan de Franse filosoof Lyotard, die niet alleen maar (en zelfs niet in de eerste plaats) de uitvinder is van la condition postmoderne. Hij heeft aan het eind van zijn leven een boekje geschreven dat La Chambre sourde heet. Het is een zeer persoonlijke lectuur van leven en werk van de schrijver André Malraux, met onder meer een verwijzing naar een tekst van Malraux die doodziek in La Salpétrière ligt en daardoor als het ware afgesneden is van zijn ‘identiteit’, gestript wordt tot er alleen nog iets rudimentairs overblijft – een wezen dat er nog is, maar niet méér. Die traumatische zelfervaring, waardoor je in aanraking komt met een ‘reële’ dimensie die aan al het vertrouwde en het zinvolle voorafgaat, kun je zien als een verblijf in een dode kamer. Ik verwijs in de bundel ook naar Descartes: zijn twijfel aan alles, die begon toen hij zich, op een winterdag, urenlang alleen had opgesloten in een warme kamer. Voor een keer heb ik dus een bundel gemaakt die onbekommerd asociaal en apolitiek is – misschien in die mate dat hij ook weer politiek wordt. Die asociale component van ons bestaan is immers wat vergeten wordt in elke politieke orde. Ook die gedachte een belangrijk motief in het werk van Lyotard, die het een plicht vindt om te getuigen van wat hij onder meer l’événement noemt – datgene wat er is zonder dat het al geduid, be-tekend is.

Elke diapositief toont in de kobaltblauwe berglucht
Een staafvormige paarse wolk in kruinen duistere
Maretak in aangezichten somber hun ontvlezing

Voor de tengere treurwilg staart een jonge dode
In een lucht van zuiver kwik.

(‘Dode kamer’, pag. 51)

‘Dode kamer’ is mooier vormgegeven dan je andere bundels en zit ook conceptueel wel beter in elkaar maar toch mist de bundel de retestrakheid en de scherpte van ‘Ik, en andere gedichten’, taal die je echt naar de keel vloog en bundel waarin je de taal tot het uiterste oprekte. De lezer loopt wat verloren in de vele magnifieke beelden en in het doorgedreven woord- en klankenspel.

Spinoy: Ja, moet ik hetzelfde willen doen in elke bundel? Voor mij is het niet zozeer een stap terug als een stap in een andere richting. Die strakheid is niet iets wat in elk gedicht en elke bundel moet terugkeren. Na ruim een kwarteeuw dichterschap weet ik best hoe ik gedichten moet maken die ‘naar de keel vliegen’, maar ik voelde, in dit geval en als move volgend op 'Ik en andere gedichten', meer voor een andere toonaard – voor iets meer atmosferisch. De vorige bundel was analytisch en vaak hard tot zelfs sardonisch, en de taalhantering is navenant. Hier laat ik doelbewust een ander facet zien. Maar het is ieders recht om zich daar minder door aangesproken te voelen.

Je doceert Nederlandse Letterkunde in Luik. Je ziet België elke dag van twee kanten. Krijg je af en toe vragen van je Waalse studenten over de huidige politieke impasse in België? Hoe moet het verder met Vlaanderen, Wallonië en Brussel?

Spinoy: Ze beginnen er niet zelf over, maar ik snijd de kwestie geregeld zelf aan in mijn colleges literatuurgeschiedenis. De moderne Vlaamse literatuur is immers begonnen als een romantisch nationalisme, en is ook later nog vaak nauw verbonden met de Vlaamse Beweging. Ik probeer dat in verband te brengen met de huidige toestand, en dat blijkt hun wel erg te interesseren. Dat is natuurlijk nog iets anders dan een antwoord geven op de vraag hoe het nu verder moet. Dat weet ik ook niet.

Erik Spinoy, 'Dode kamer', De Bezige Bij Antwerpen, 2011, ISBN 978 90 8542 2501.

http://www.cuttingedge.be/pages/3972-over-dode-kamer-van-erik-spinoy-een-interview

De vergeten wereldoorlog - over 'De Krimoorlog of de vernedering van Rusland' van Orlando Figes

2011-02-01T10:27:00.000-08:00

De Krim is een schiereiland tussen de Zwarte Zee en de Zee van Azov, en kent een rijke maar bloedige geschiedenis. Achtereenvolgens werd het eiland veroverd en bezet door de Skythen, de Grieken, de Byzantijnen, de Goten en de Ottomanen. In 1783 werd de Krim een deel van het Russische Tsarenrijk. Twee decennia geleden behoorde het strategisch gelegen stuk land nog toe aan de Sovjet-Unie. Na het uiteenvallen van de Russische communistische reus werd het een deel van de Oekraïense republiek. De Russen behielden een belangrijke machtsbasis in de havenstad Sebastopol, dat een apart statuut behield omdat de Russische marine daar gelegerd is.

In het midden van de negentiende eeuw was het Krimschiereiland het strijdtoneel van een vergeten oorlog die minstens achthonderd duizend levens eiste. Britse, Franse en Turkse troepen trokken ten oorlog tegen het Russische leger, dat onder invloed van de imperialistische tsaar Nicolaas I ingezet werd om een gebied te veroveren dat reikte van de Balkan tot de Perzische Golf. Het boek ‘De Krimoorlog of de vernedering van Rusland’ van de Britse historicus Orlando Figes geeft een relaas van die oorlog om de Krim die plaatsvond tussen 1853 en 1856. Figes gaat dieper in op de oorzaken van de oorlog, beschrijft tot in de details wat er op het slagveld gebeurde en beschrijft ook nauwkeurig de nasleep van de oorlog en de gevolgen van de nederlaag voor Rusland en de rest van Europa.

De Krimoorlog was een keerpunt in de Europese geschiedenis. De eeuwenoude alliantie van Rusland met Oostenrijk werd doorbroken. De oorlog maakte de weg vrij voor de opkomst van nieuwe natiestaten zoals Italië, Duitsland en Roemenië. De orthodoxe Russen hielden aan de oorlog een diepe afkeer over tegenover het Westen. Het voelde zich verraden door de andere christelijke naties omdat ze de kant gekozen hadden van de heidense Turken. Ze zagen hun plannen op de Balkan gedwarsboomd. De crises die volgden op de Russische vernedering zouden uiteindelijk leiden tot de Eerste Wereldoorlog.

De herinnering aan de Krimoorlog blijft in Rusland zowel een bron van nationale trots als afkeer tegen het Westen. Nog in 2006 verklaarde eerste minister Poetin dat de vernederende Krimoorlog niet moet gezien worden als een nederlaag maar als een morele en religieuze overwinning, waar het volk zich voor opofferde. In dezelfde toespraak hamerde hij erop dat het volk een voorbeeld moest nemen aan tsaar Alexander I die ten strijde durfde te trekken tegen het Westen. In een briljant stukje populisme en geschiedvervalsing kreeg ook zijn vader Nicolaas I, die de Russen als eerste voorging in hun strijd, eerherstel door Poetin. Sindsdien hangt een levensgroot portret van Nicolaas I in zijn werkkamer.

‘De Krimoorlog’ is een kanjer van een boek. Schitterend geschreven en rijkelijk gedocumenteerd is dit een must voor iedereen die van geschiedenis houdt. Wat blijkt? Ondanks twee wereldoorlogen en het mislukte communistische experiment veranderde er in anderhalve eeuw opvallend weinig. Tsjetsjenië, Afghanistan, Georgië, Kaukasië ...: het zijn jammer genoeg nog steeds hete brokken op het bord van Medvedev en Poetin. Het was zo in 1850. Het is zo in 2011. In het licht van de recentste terreuraanslagen in Rusland kunnen we alvast één opvallende tendens halen uit de lezing van ‘De Krimoorlog’: het volledig falen van de actuele Russische binnen- en buitenlandpolitiek, die zich nog steeds beroept op een imperialistische situatie die al ruim 150 jaar achterhaald is.

Orlando Figes, ‘De Krimoorlog of de vernedering van Rusland’, vertaald door Henk Moerdijk en Lieske Simon, Nieuw Amsterdam, Amsterdam 2010, ISBN 978 90 468 0894 8.

Erik Spinoy & Jan Lauwereyns

2011-01-22T23:57:00.000-08:00

Aanstaande gedichtendag 27.01.2011 stellen twee Vlaamse literaire kleppers een nieuwe dichtbundel voor:

Jan Lauwereyns, 'Hemelsblauw' bij De Bezige Bij
Erik Spinoy, 'Dode kamer' bij WPG

Het moet ongeveer sinds 2007 geleden zijn dat er nog een interessante dichtbundel bij een grote uitgeverij verscheen in het Vlaamse taalgebied (dat was toen Peter Verhelst). Nu ineens twee onder de nieuwe constellatie WPG/De Bezige Bij Antwerpen...

donderdag 27.01.2011 om 20u00 in Passa Porta in de Dansaertstraat in Brussel

http://eerder.meandermagazine.net/recensies/recensie.php?txt=3370&id=

http://www.urbanmag.be/artikel/1227/het-ik-en-vele-andere-dingen

Dali's Car

2011-01-21T12:54:00.000-08:00

It isn't a dream, you only heard yourself
The means of your life, create and melt
In front of you, beneath closed lids
The path to freedom, Nirvana, here sits

Here sits... here sits... here sits

Nirvana calls from behind the wall
The wall that you built, with you will fall
If not for trust with infected hands
The secret shore will come, come to hand

Here sits... here sits... here sits

Plant your tree of hidden dreams
Beneath your fears that burst the seams
The consumate growth will break your bones
Become a tree, become a tree, secure, alone

Here sits... here sits... here sits

Pluck out the roots of buried truth
Ride the bean that passes through
The consumate growth will break your bones
Become a tree, secure, alone
Become a tree, secure, alone
Become a tree, secure, alone

(Dali's Car, 'Create and Melt' from 'The Waking Hour')

Mick Karn, 1958-2011

Arvo Pärt - 'Symphony no. 4 'Los Angeles''

2011-01-05T10:41:00.000-08:00

Wat weet de gemiddelde Europeaan over Estland? Het landje maakte vroeger deel uit van de Sovjet-Unie, verzette zich hardnekkig tegen de bezetter en riep in 1991 de onafhankelijkheid uit. Het is het laatste Baltische land dat toetrad tot de Eurozone. De Esten zijn afstammelingen van het Vikingvolk en spreken een brabbeltaaltje. Wedden dat men niet eens de hoofdstad kent? Oh, Tallinn... Oké! En toch bracht deze kille Europese uithoek één van de grootste componisten van de twintigste eeuw voort. De bekendste inwoner van Estland heet Arvo Pärt.

Pärt was al tijdens de Sovjetperiode een dwarsligger. Zijn serialisme joeg de Russen de gordijnen in. Toen atheïsme het officiële credo was van het Kremlin, componeerde hij semireligieuze werken. Zonder een politiek standpunt in te nemen, joeg hij de officiële instanties tegen zich in het harnas. Maar wat konden ze doen? Pärt maakte contemplatieve muziek, die de grijze realiteit van het communisme overstijgt zonder zich er fysiek tegen te verzetten. Pärt was één van de eerste componisten van het Oostblok die een enorm succes kende in het Westen. ‘Fratres’, ‘Für Alina’, ‘Tabula rasa’, ‘Stabat mater’ en ‘Miserere’ zijn in ons geheugen gegrift.

De 75-jarige Pärt verloor zijn streken niet. Zijn vierde symfonie is een protestgebaar tegen Poetin. Hij droeg het werk op aan de Russische oligarch Mikhail B. Khodorkovsky, die door Poetin in 2005 gevangen gezet werd in een Siberische gevangenis nadat hij schuldig bevonden werd aan belastingontduiking en fraude. Waarom een componist als Pärt zijn symfonie opdraagt aan zo’n personage is ons niet duidelijk. Iedereen weet dat de situatie in Rusland maffia tegen maffia is. Wie is erger? Noch Poetin noch de dubieuze Khodorkovsky, ooit één van de rijkste mannen van Rusland, kunnen op onze sympathie rekenen.

38 jaar geleden was het dat Pärt nog een symfonie creëerde. De eerste beweging van de engelensymfonie begint als een typische Pärt-compositie met tintinnabuli en klokkengelui. Na enkele minuten relatieve stilte zwelt de compositie aan tot een echte symfonische puree, inclusief paukenslagen. Pas in de laatste beweging herkennen we de voor Pärt zo kenmerkende korte glissandobewegingen. De geluidskwaliteit is uitstekend, de korte symfonie werd zeer mooi uitgegeven door ECM, maar als geheel kan het werk ons niet in bekoring brengen. Pärts mystieke muziek leent zich niet voor de grootse gebaren van een symfonisch orkest. Hoe graag we hem ook zien, zijn vierde symfonie haalt niet het niveau van zijn vroegere oeuvre.

Arvo Pärt, Symphony no. 4 'Los Angeles' verscheen op ECM, www.ecmrecords.com

Philippe Petit scores 'Henry : The Iron Man'

2010-12-14T09:50:00.001-08:00

a very serious contender for album of the year:

PHILIPPE PETIT - Scores Henry : The Iron Man
LP Aagoo Records AGO030

for more, see here:

www.aagoo.com
www.myspace.com/philippepetit

Year Overview 2010 : literature

2010-12-12T08:49:00.000-08:00

Liesbeth van de Grift, ‘Voorwaarts en vergeten – De overgang van fascisme naar communisme in Oost-Europa, 1944-1948’, Ambo , Amsterdam 2010, ISBN 978 90 263 2280 8.

http://www.apache.be/2010/10/de-gezwinde-overgang-van-fascisme-naar-communisme/

Alain Finkielkraut, 'Een intelligent hart', Uitgeverij Contact, ISBN 978 90 254 3465 6.

http://www.cuttingedge.be/books/reviews/246548-intelligent-hart

'Voer voor negationisten', over 'Een van de laatsten – Het unieke ooggetuigeverslag van een overlevende van Treblinka' van Chil Rajchman, Meulenhoff, 2010, ISBN: 978 90 290 8507 6.

http://www.apache.be/2010/08/voer-voor-negationisten/

Heimrad Bäcker, ‘Nachschrift 1 + 2’, Literaturverlag Droschl, Edition Neue Texte, Graz-Wien 1993/1997.

http://www.rektoverso.be/nummers/920-nr-42-juli-augustus-2010/1467-de-wrede-paradox-van-de-holocaust-nachschrift-1-2-van-heimrad-baecker

Paul Celan & Ingeborg Bachmann, 'Een dramatische liefde - Briefwisseling Ingeborg Bachmann-Paul Celan', vertaald door Paul Beers, Meulenhoff/Persona, 2010, ISBN: 9 789029 084789.

http://www.cuttingedge.be/books/reviews/235052-dramatische-liefde-briefwisseling-ingeborg-bachmann-paul-celan

Jotie T'Hooft, 'Verzameld werk', Meulenhoff/Manteau, 2010, ISBN 978 90 8542 181 8.

http://www.cuttingedge.be/books/reviews/234710-verzameld-werk

An Paenhuysen, 'De nieuwe wereld - De wonderjaren van de Belgische avant-garde', Meulenhoff/Manteau, 2010, ISBN: 978 90 8542 2211.

http://www.cuttingedge.be/books/reviews/236363-nieuwe-wereld-de-wonderjaren-van-de-belgische-avant-garde-1918-1939-

Willy Roggeman, 'Practicum of het steriele schrijven', Willy Roggeman, Het Balanseer, Aalst 2009, ISBN: 978 90 79202 04 1.

http://www.cuttingedge.be/books/reviews/239104-practicum-of-het-steriele-schrijven

Sven Vitse, ‘Tekstbestanden’, Het Balanseer, 2010, ISBN 978 90 79202 05 8.

http://www.cuttingedge.be/pages/3751-over-tekstbestanden-interview-met-sven-vitse

Year Overview 2010 : music

2010-12-12T07:53:00.000-08:00

Alain Bashung - ‘Osez Bashung'

2010-12-04T04:42:00.001-08:00

“Tu l’auras toujours ta belle gueule/tu l’auras ta superbe/à défaut d’éloquence”. Als we enkele albums zouden moeten selecteren uit onze collectie, dan zouden ‘Fantaisie militaire’ en ‘L’imprudence’ van Alain Bashung er zeker bij zijn. Na een wispelturig parcours bracht hij twee albums uit, die de normen van het Franse chanson ruimschoots overschreden. Intenser en poëtischer dan Brel, scherper dan Gainsbourg en donkerder dan Noir Désir: ‘Fantaisie militaire’ en 'L’imprudence’ behoren muzikaal tot het beste dat ooit uit het Franse taalgebied kwam. Zes jaar duurde het voor Bashung een opvolger bedacht. In 2008 bracht hij zijn artistieke testament ‘Blue pétrole’ uit. Commercieel gezien een kassucces, maar lang niet zo bevlogen als zijn voorgangers. Na zijn vroegtijdige dood in maart 2009, verscheen de één na de andere compilatie. ‘Osez Bashung' is er slechts één van…

Makkelijk is een overzicht van de carrière van Bashung niet. Wars van goedkoop succes verkende hij dertig jaar lang alle hoeken van het Franse chanson: van de mockdisco van ‘What’s in a bird’ tot de rammelende bluesversie van Brels ‘Avec le temps’. Maar we herinneren hem vooral als de in zwart leer gehulde rocker, die gedurende meer dan twee uur de Parijse Olympia in de ban hield, zoals te zien is op ‘Confessions publiques’ uit 2002. De rocker die iets te ruig en te tegendraads was om de massa te bekoren, maar die als sentimentele publiekstoegift ‘Nights in wite satin’ en ‘Les amants d’un jour’ van Edith Piaf croonde.

‘Osez Bashung’ slaagt er niet in om die man te duiden. De compilatie bestaat uit twee delen. Op de eerste cd staan bekende nummers van diverse tijdsperiodes kriskras dooreen. De samenstellers vergaten dat de zanger die in ’81 ‘Gaby oh Gaby’ de hitlijsten inzong, niet dezelfde is dan die in 2002 het complexe ‘Faites monter’ opnam. We missen een duidelijke chronologie en linernotes die een toelichting geven over het hoe en waarom van de nummers. Weinig verrassingen hier, wel een willekeurige selectie nummers uit ‘Fantaisie militaire’, ‘L’imprudence’ en een ripoff van ‘Bleu pétrole’ (vijf!).

De tweede cd bevat interpretaties van standards en maakt duidelijk dat Bashung worstelde met zijn plek in het muzieklandschap. Zijn versie van ‘Le sud’ van Nino Ferrer is te vlak. Wel doorvoeld zijn ‘Le tango funèbre’ van Brel, ‘Bruxelles’ van Dick Annegarn, een briljante adaptatie van ‘Les mots bleus’ van Christophe en de Gainsbourg-imitatie ‘L’homme à tête de chou’. Als graaibox kan ‘Osez Bashung’ dienen, maar er bestaan betere overzichten van ’s mans loopbaan. Een simpele zoektocht via Google volstaat.

recensie op http://www.cuttingedge.be/music/reviews/263115-alain-bashung-osez-bashung-

Alain Bashung, 'Osez Bashung', Barclay, 2010.

Noot: Een betere comp is 'Les 50 plus belles chansons' van Bashung, verschenen in maart 2009. Drie cds voor slechts 20€ met alle essentïële nummers, waaronder 'Happe', 'Elvire', 'Toujours sur la ligne blanche', 'Alcaline', 'Rebel' en vele anderen.

Francisco López, 'köllt/kulu'

2010-11-20T08:48:00.000-08:00

Luisteren met de microscoop

Eén van de indrukwekkendste lappen noise van de voorbije jaren was ‘Whint’ van de Pool Zbigniew Karkowski en de Spanjaard Francisco López. ‘Whint’ is een samenvoeging van ‘wind’ en ‘white noise’: een enorme brok gedruis die zelfs onze kat de sofa uit- en de tuin injoeg. Onze brave maar slimme kater verroerde geen spier toen we de meest onmogelijke experimenten beluisterden, maar hield ons nauwlettend in het oog toen de transparante cd naar de lader verhuisde. López vergroot minimale natuurgeluiden alsof er op elk moment een aardkatastroof kan losbarsten. Geen wonder dat onze viervoetige huisgenoten hun heil zochten in de rustiger, echte natuur.

López heeft een eigengereide loopbaan om u tegen te zeggen. Schier onmogelijk om de stroom aan producties bij te houden. De meesten verschijnen op obscure muzieklabels en met karige informatie. Op ‘Wasps’ werkte hij met het microscopische geluid van wespen. Op het Spaanse label met de Duitse naam Störung verscheen zopas een van zijn meest ambitieuze projecten. ‘köllt/kulu’ bevat een audio-cd en een dvd met beeldmateriaal. Kulu is een term van de Australische Aboriginals om ‘zaad’ aan te duiden. Minieme geluidsfragmenten - geluidszaadjes - ontwikkelen zich gaandeweg tot een zeer verscheiden geluidspalet.

‘köllt/kulu’ verschilt niet veel van de overige cd’s van López. De grote wijziging is dat er nu ook beelden horen bij de sounds. Het minimalistische geluidsbeeld dat hij voor ons creëert, maakt af en toe plaats voor structuren die lijken te zullen evolueren naar een soort prototechno. Dat is vooral zo tijdens de eerste minuten van ‘köllt’ waar je getrakteerd wordt op enkele sonische explosies. Op het einde van ‘kulu’ dansen de geluiden zo geordend tegen elkaar op dat je hier bijna kan spreken van een compositie.

Op de dvd-versie van het ultraminimalistische ‘köllt’ zien we hoe rijen mieren zich verdringen voor een nestingang. Op ‘kulu’ wisselen schaarse, kleurrijke beelden af met een volledig zwart scherm. De geluiden duiken asynchroon op met de beelden wat een heel raar effect geeft. Af en toe betrapten we er ons zelfs op dat we geruime tijd zaten te luisteren naar stilte terwijl we ook nog eens keken naar een leeg scherm. En dat duurt zo minuten lang. Maar dat is López. Hij vereist een andere manier van kijken en luisteren, die niet iedereen leuk zal vinden. Het luxueus uitgegeven ‘köllt/kulu’ is in elk geval zijn meest prestigieuze project tot nu toe en misschien de opening naar een nieuw luister- en kijkbereid publiek.

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/256069-francisco-l-pez-k-llt-kulu-

Sohrab: Iraanse experimentele muzikant op de vlucht

2010-11-13T08:00:00.000-08:00

Een Iraanse muzikant die een uitstekend album uitbrengt op het ultrahippe Londense muzieklabel Touch? Dat is natuurlijk groot nieuws! Sohrab is het pseudoniem van Sohrab Karimi Asli uit Teheran. Nieuwsgierig als we zijn, gingen we meteen op zoek naar de man. We vonden hem in Berlijn, terwijl deportatie als een zwaard van Damocles boven zijn hoofd hing. Vanuit zijn tijdelijke Duitse verblijfplaats kregen we volgend alarmerend bericht: “Ik moet je helaas melden dat ik op dit moment dreig gedeporteerd te worden uit Europa. Als je binnenkort niks meer van me hoort, dan zit ik in een Duitse deportatiegevangenis. Ik hoop dat het niet gebeurt en dat we in contact kunnen blijven…” Een paar dagen later hingen we aan de chat met de bewuste Sohrab.

PW: Sohrab, je muzikale loopbaan startte in Teheran met een punkband? Hoe kreeg je dat voor elkaar? Wat moeten we ons daarbij voorstellen?

Sohrab: 'We richtten de band acht jaar geleden op. Ik speelde drums en mijn broer basgitaar. De band bestond ongeveer twee jaar.'

PW: Oké, zeer ongewoon in Iran. Welke waren jullie invloeden?

S.: 'Er was toen een hausse aan undergroundgroepen in Teheran. Wij waren de enigen die punkrock speelden. Het maakte voor mij niet uit of het punkrock was of iets anders. Gewoon het gevoel om muziek te kunnen spelen. We speelden covers van Ramones, Nofx, Dead Kennedys. We slaagden er na twee jaar in om één show te organiseren in ons huis. Dat was de enige plek waar we konden optreden en onze vrienden konden ontmoeten. Er kwamen ongeveer vijftig à zestig mensen op af.'

PW: Maar hoe kwam je aan al die albums die je opnoemt?

S.: 'Hmm… In Iran is er een omvangrijke zwarte markt voor films, muziek en voor illegale culturele zaken. Die kocht je zoals je alcohol of drugs koopt. Maar het is niet zo gevaarlijk. We speelden ook onze eigen songs. Eén van onze nummers kwam terecht op een lp die we nooit onder ogen kregen op een Frans onafhankelijk platenlabel. Er was een ngo, die verbonden was met een Europese organisatie, die een underground muziekcompetitie organiseerde. We registreerden ons online. Ze gaven elke band enkele uren studiotijd om een nummer op te nemen. Toevallig kwamen we later te weten dat de ngo de rechten had op ons.'

PW: Een paar jaar geleden werd hier een doc getoond over een heavy metalband die heel hard moest knokken om in Iran te overleven en die ervan droomde om naar de VS te vertrekken.

S.: 'Ja, ja… Ik ken hen! Toen we punkrock speelden, was de rest meer geïnteresseerd in heavy metal. Tegenwoordig vind je veel undergroundbands die indierock spelen. De rest van onze band is nu in Amerika. Ze heten nu Hypernova en ik geloof dat ze het daar heel goed doen. Ik ben eruit gestapt omdat de druk veel te groot werd. We waren de hele tijd aan het repeteren zonder enige kans om op te treden. De politie viel binnen tijdens onze eerste optreden. Het was allemaal zo ontgoochelend. Ik begon elektronische muziek te maken met mijn computer en met mijn koptelefoon. Zo had ik geen problemen meer om een repetitieruimte te vinden.'

PW: Wanneer besliste je om Iran te verlaten?

S.: 'In Iran moeten jongens een militaire dienst doen van twee jaar om een paspoort te kunnen krijgen. Zonder kun je niet trouwen en geen werk krijgen. Voor elke Iraanse jongen is dat een nachtmerrie. Ze proberen er altijd tussenuit te knijpen. Toen ik 22 werd, ging ik op dieet gedurende twee maanden. Ik verloor 15 kg. Ik woog nog 52 kg. Aangezien ik relatief groot ben, 1,90 m, kreeg ik een medische vrijstelling. Sommigen gaan nog verder. Ze snijden een paar vingers of tenen af om niet in het leger te moeten. Ik kreeg een vrijstelling én een paspoort. Ik wilde ontsnappen aan de druk. Toen ik 23 was, kreeg ik een studentenvisum voor Nieuw-Zeeland voor anderhalf jaar. Ik studeerde een half jaar in Wellington. Nadien kon ik een werkvergunning krijgen om in Nieuw-Zeeland te blijven. Maar toen de situatie in Iran verbeterde, besliste ik om terug te gaan, zonder te beseffen dat het daar van kwaad naar erger zou gaan … Toen ik terugkeerde naar Iran waren er net verkiezingen. Het zag er echt goed uit. We waren zeker dat we een betere president zouden krijgen en dat er hervormingen in de lucht hingen zoals ten tijde van president Khatami. Maar na Khatami ging alles weer achteruit.'

PW: Was je betrokken bij de onlusten van eind vorig jaar?

S.: 'Ja, lange tijd zag het er naar uit dat er niks zou veranderen in Iran. Nu is er tenminste wat hoop. De meerderheid van de Iraniërs is tegen het huidige regime. Ik werd gearresteerd en bracht vorig jaar in november acht dagen en zeven nachten door in de gevangenis. Ik had geluk dat ik vrij snel weer vrijgelaten werd. Ik voelde altijd een grote afstand tussen mij en de gemeenschap waarin ik leefde. Ik had maar één vriend in mijn stad. Ik ben nu sinds enkele maanden in Berlijn en ik heb al meer vrienden dan in mijn hele leven in Teheran.”

PW: Hoe was het om in Iran in de gevangenis te zitten?

S.: 'Hmm… Het was de vreemdste periode van mijn leven. Toen bleef er nog hoop over dat het volk de revolutie zou afmaken maar als ik nu terugkijk en erover nadenk…. Ik herinner me dat het een vreselijke ervaring was. Ik kon mijn moeder niet contacteren. Ik maakte me echt zorgen om haar omdat zij bij elke manifestatie in Teheran altijd op de eerste rij staat. Ik maakte me grote zorgen om haar welzijn! Mijn vader gaf me een boel shit. Dat ik 26 was en nog niks bereikt had in mijn leven. Net op dat moment kreeg ik een contract opgestuurd van Touch. Ik kreeg wat hoop dat ik die droom kon volgen. Toen hij hoorde dat het over muziek ging, gaf hij me dezelfde shit. Mijn moeder steunde me altijd. Daarom heb ik het laatste nummer op de lp naar haar vernoemd, het nummer heet ‘Zarrin’...'

PW: Hoe ben je in contact gekomen met het Londense Touch-label?

S.: 'In Nieuw-Zeeland zag ik een optreden van Rosy Parlane. Ik vond het fantastisch. Ik ken hem niet persoonlijk, maar de naam bleef wel hangen. Toen ik vorig jaar terug was in Teheran en gedurende zes uur per dag muziek opnam, stuurde ik twee tracks naar Parlanes label Touch. Mike van Touch antwoordde me vrijwel onmiddellijk. Het was precies een droom die in vervulling ging. Hij vroeg me om een opname te doen voor hun radioserie. Ik was vereerd om gevraagd te worden door zo’n gerespecteerd label!'

PW: Er is iets vreemd aan de hand met ‘Live in Teheran’. Er komen gesproken fragmenten voor in het Russisch.

S.: 'Ik was een paar keer in Rusland. Met een Iraans paspoort is het relatief makkelijk om naar Rusland te reizen. Ik werd uitgenodigd naar een archeologiekamp dat georganiseerd werd door de universiteit van Lipetsk ten zuiden van Moskou. Ik leerde daar een meisje kennen. Er groeide iets emotioneels. Ze sprak geen Engels. Ik sprak geen Russisch. De titel van de opname is ‘Tanyahi’. Dat betekent ‘eenzaamheid’. De stem is van dat meisje.'

PW: Hoe ben je uit Iran weggeraakt?

S.: 'In het licht van mijn situatie hier op dit ogenblik kan ik niet op die vraag antwoorden. Ik kan je wel zeggen dat ik aan niks anders dacht dan aan weggaan en ergens te gaan leven waar ik me beter zou voelen. Zelfs als het maar voor een korte tijd was.'

PW: Trok je onmiddellijk naar Berlijn?

S.: 'Ja, omdat ik daar wat muziekvrienden had. Ik heb hier zoveel mensen om me heen die ik vrienden kan noemen. Ik kan hen zien. Ik kan met ze spreken. That’s really amazing!'

PW: Wat gebeurt er als ze je deporteren?

S.: 'Ze duwen me in een vliegtuig richting Teheran en ik denk dat ik dan voor een lange tijd niet meer naar Europa mag. Het doet me pijn als ik er nog maar aan denk. Ik kan me absoluut niet voorstellen dat ik terug moet naar een leven zonder hoop op geluk of de mogelijkheid om een normaal leven te leiden. Ik zal altijd muziek blijven maken, zelfs wanneer ik terug compleet geïsoleerd ben in Teheran en geen optredens meer kan doen. Ik noem mezelf eigenlijk geen muzikant. Muziek is voor mij gewoon de beste manier om mijn gevoelens te tonen aan anderen.'

PW: Over je plaat ‘A hidden place’: we horen opnieuw wat Russisch, we horen een haan kraaien en mensen roepen in een vreemde taal.

S.: 'Het Russisch hier is een sample uit de film 'Andrei Rublev' van Andrei Tarkovsky. Op de ommezijde hoor je mensen naar elkaar roepen in het Farsi in een dorp ergens in het noorden van Iran, het groenste deel van Iran vlakbij de Kaspische Zee. Ze roepen naar elkaar om elkaar te vinden in de jungle. De bossen zijn er zeer mistig en donker en lang geleden gebruikte men dergelijke uitroepen om elkaar makkelijker terug te kunnen vinden.'

PW: Dat lijkt me een zeer goede metafoor voor jouw situatie, Sohrab. We wensen je veel succes met je album.

artikel verscheen op www.apache.be en http://www.cuttingedge.be/pages/3819-sohrab-interview-iraans-experiment-in-berlijn

Sohrab - ‘A hidden place’, [Touch # Tone 42], http://www.touchmusic.org.uk/sohrab/

Piiptsjilling - 'Wurdskrieme'

2010-11-11T10:57:00.000-08:00

On their second full-length, supergroup Piiptsjilling set out to both deepen and roughen up the pastoral and peaceful sound of their 2008 debut release. A coherent unit formed by guitar & poetry duo Jan and Romke Kleefstra as well as Machinefabriek’s Ruther Zuydervelt and Soccer Committee’s Mariska Baars, the band delineate increasingly dark lyrical textures resonating with nocturnal atmospheres and tactile sound-operations on guitar, pedals and various looping devices. Building on patient and immersive improvisations and working with both sonorous drones and ghostly micronoises, “Wurdskrieme”, which translates to “Cry of Words”, moves at a dream-pace, substituting linear logic with a brushwood of metaphors and emotional abstractions. The underlying feeling of a subcutaneous tension is further accentuated by Jan Kleefstra’s expressionist poetry delivered in the language of his native Friesland, a province in the far North of the Netherlands. Contrasting serene soundscapes like opener “Unkrud” with more tranquil moments featuring acoustic instrumentation (“Wurch”), the result spans up a sonic space that not only represents an evolution from their earlier work, but also takes them far beyond traditional categories and conventions.

CD/LP Experimedia EXPLP013, Release date: December 13

www.experimedia.net

review door Pieter Devriese op http://www.cuttingedge.be/music/reviews/260469-piiptsjilling-wurdskrieme-

Cindytalk - 'The poetry of decay'

2010-11-11T09:31:00.001-08:00

Special 2LP + 7” Vinyl set compiling both 'The Crackle of my soul' & 'Up here in the clouds' albums

http://www.editionsmego.com/

http://www.cuttingedge.be/music/reviews/244228-cindytalk-up-here-in-the-clouds-

Zeitkratzer - Alvin Lucier [old school]

2010-11-07T01:24:00.002-07:00

Klassieke Whitehouse & radicale Lucier

Hoe ver kun je gaan met een klassiek ensemble? In 2002 schudde het Duitse collectief Zeitkratzer de vastgeroeste muziekwereld dooreen met een adaptatie van het gewraakte noiseproject ‘Metal machine music’ van Lou Reed. Op ‘Whitehouse [electronics]’ nemen ze de groep van noisepionier William Bennett onder handen. Zeitkratzer spitst zich vooral toe op diens latere periode, waarin hij invloeden raapte uit extreme african music. De cd zit vol grimmige details en merkwaardige subtiliteiten die het geheel verder voeren dan pure noise. Let vooral op de percussie en de te gekke blazers in ‘Munkisi munkondi’ en de double bass in ‘Scapegoat’. Bondig, retestrak en messcherp. Beter kunnen we ‘Whitehouse [electronics]’ van Zeitkratzer niet omschrijven.

Alvin Lucier is een grote invloed voor Whitehouse. Naast uitvoeringen van werk van beeldenstormers zoals Bennett houden Reinhold Friedl en zijn companen zich ook bezig met versies van hedendaagse klassieke muziek. In de [old school]-reeks verschenen albums met werk van Tenney en Cage. Binnenkort is Morton Feldman aan de beurt. In afwachting doen we het hier met de minimalist Lucier, een Amerikaanse componist die op een bijna wetenschappelijke manier de mogelijkheden van de akoestische ruimte onderzoekt. Hij schrijft geen partituren maar geeft de muzikanten richtlijnen, waarmee ze aan de slag kunnen gaan. Dit klinkt zwaar, maar het ludieke element in het werk van Lucier overheerst. Hij speelt met ruimte en geluid.

Zeitkratzer leidt ons de wondere wereld van Lucier in met het stuk voor piano, viool en cello, ‘Fideliotrio’. Gedurende twaalf minuten wordt één enkele pianoklank aangehouden terwijl glissandi van viool en cello er zich tegendraads tegenaan schuren. Voor ‘Music for piano with magnetic strings’ zijn de instructies nog soberder. De muzikanten spannen vijf snaren over de snarenbak van een piano. Omgevingsgeluiden mogen, maar hoeven niet. Toch is dit een indrukwekkende ‘compositie’. Na een vijftal stille minuten nemen de boven- en overtonen het over. Je weet niet wat je hoort wanneer de geluidsmassa zich van alle kanten tegelijk in je hoofd boort.

Lucier is het meest bekend voor zijn minimalistische triangelsymfonie ‘Silver streetcar for the orchestra’ en voor zijn opera met objecten. De versies van Zeitkratzer zijn mooi uitgegeven, vlekkeloos uitgevoerd en ook voor leken zeer genietbaar. In een zeer schraal eindejaar qua releases eindigen zowel ‘Whitehouse [electronics]’ als ‘Alvin Lucier [old school]’ van Zeitkratzer zeer hoog op onze wenslijstjes.

Zeitkratzer - Alvin Lucier [old school] verschijnt op 26 november, Zeitkratzer Records, zkr011, www.zeitkratzer.de

Zeitkratzer - Whitehouse [electronics]

2010-11-07T01:24:00.001-07:00

Zeitkratzer - Whitehouse [electronics] verschijnt op 22 oktober, Zeitkratzer Records, zkr007, www.zeitkratzer.de

Inca Babies - 'Death message blues'

2010-11-07T01:18:00.000-07:00

‘I got a message on my phone/They sent me a line with a tone/I caught the first plane, and went home/And I had to do it, alone/All of the folks had gathered round/His eyes were set hard and full of frowns.’ Dit zijn de eerste woorden die Harry Stafford zingt op 'Death message blues’ van de Britse Inca Babies. Inca wie? De Mancunian Inca Babies zijn niet zo bekend in deze contreien, maar ze hebben er al een loopbaan opzitten van bijna drie decennia. Tussen ’83 en ’88 namen ze vier albums op, die hen in het zog van de punk wat bekendheid verschaften in de UK.

volledige recensie op http://www.cuttingedge.be/music/reviews/256744-inca-babies-death-message-blues-

Neurosis - 'Crawl back in'

2010-11-06T09:07:00.000-07:00

Neurosis: Crawl Back In from Chad Rullman on Vimeo.

review van Neurosis - 'Live at Roadburn 2007' op http://www.cuttingedge.be/music/reviews/257696-neurosis-live-at-roadburn-2007-

Gefnuikte ambities - Over 'Feestelijk zweet' van Ruth Lasters

2010-11-06T08:21:00.000-07:00

Ruth Lasters had een plan. In 2006 debuteerde ze met de roman ‘Poolijs’, waarvoor ze de Vlaamse Debuutprijs kreeg. In 2007 verscheen dan de dichtbundel ‘Vouwplannen’ (zie: http://www.urbanmag.be/artikel/1203/de-machtswil-van-een-vrouw), terecht bekroond met de Debuutprijs van Het Liegend Konijn. ‘Vouwplannen’ plaatste haar voorop in het pantheon van grote Vlaamse dichteressen. Haar nieuwe roman ‘Feestelijk zweet’ is een turf van om en bij de 330 pagina’s met bijna epische allures. Om zo’n boek te vullen, moet je veel in je mars hebben: een soort vrouwelijke Mulisch moet je zijn. Helaas lukt dat hier niet.

Er zijn twee verhaallijnen. Igor is een gescheiden man met een dochter die in Moskou studeert en die in zijn jaszak altijd een boek van Tolstoj meedraagt. Hij had ooit een affaire met Hatice, maar die relatie werd afgebroken omdat hij niet kon kiezen tussen haar liefde en die van zijn vrouw. Na zijn scheiding krijgt hij terminale kanker. Mestcellen, noemt hij ze. Op het einde van zijn onbeduidende leven wil hij nog iets groots realiseren. Hij beslist zijn nalatenschap te verdelen onder zijn buren. Ook wil hij de verkiezingscampagne van de rechtse kandidaat Ediz Trovin, op wie hij als twee druppels lijkt, dwarsbomen via chantage en zo de linkse kandidaat aan de macht helpen. Meria, het tweede hoofdpersonage, zit om onduidelijke redenen een gevangenisstraf uit met enkele andere vrouwen, terwijl buiten klimaatterroristen de macht grijpen.

‘Feestelijk zweet’ is een stroef boek dat pas herademt na het vijfde hoofdstuk. Meria wordt uit de nor ontslagen en de gulle Igor verlaat zijn flat om zijn buren te bezoeken. De actie speelt zich af in een niet nader bepaalde ex-Sovjetrepubliek in de buurt van Oezbekistan. Waarom Lasters het boek net daar situeert, wordt niet helemaal duidelijk. Het had evengoed Erpe-Mere kunnen zijn. Buiten enkele terloopse verwijzingen worden we niks wijzer. Ook met het tijdsverloop loopt het grondig fout. Eerst situeert ze het boek tien jaar na de dood van Michael Jackson in een periode waarin klimaatactivisten het voor het zeggen hebben, maar enkele hoofdstukken later lezen we dat het verhaal zich afspeelt twee jaar na Gorbatsjov. An sich is het thema van de klimaatwijziging een zeer interessant gegeven dat verwachtingen wekt. Lasters doet er echter weinig mee. In de plaats daarvan spitst ze zich toe op de ‘psychologie’ van haar personages.

‘Feestelijk zweet’ eindigt met een wervelende scène wanneer Igor op zoek gaat naar zijn Hatice in de crèche van haar vriendin Meria. Er schort iets met de structuur van het boek. De overgang van gevangenis naar crèche verloopt zo onhandig dat het ongeloofwaardig is. De door pillen verdoofde Igor gaat op stap met een kind, belandt op een dak en laat de peuter per ongeluk vallen. Daarop strompelt hij naar huis en sterft diezelfde avond. Meria wordt als schuldige aangeduid voor de dood van het kind en belandt opnieuw in de gevangenis.

We begrijpen niet waarom Lasters bepaalde scènes herhaalt: vanuit het standpunt van Igor en van Meria vertelt ze tweemaal hetzelfde verhaal. Het draagt niks bij tot het boek, dat de helft korter had gekund. Zo wordt het adagio van de roman – het zich vastklampen aan ambities, tegen wil en dank – ongewild een valstrik en een selffulfilling prophecy. Lasters heeft al bewezen dat ze kan schrijven, maar met deze roman greep ze te hoog. Op zo’n niveau kan ze haar ambities niet realiseren. ‘Feestelijk zweet’ is een jammerlijke miskleun.

'Feestelijk zweet', Ruth Lasters, Meulenhoff/Manteau, 2010, ISBN: 978 90 8542 169 6.

review op http://www.cuttingedge.be/books/reviews/259097-feestelijk-zweet

Robert Wyatt/Gilad Atzmon/Ros Stephen - 'For the ghosts within'

2010-10-28T03:40:00.000-07:00

Toen ‘Hits and misses’ enige maanden geleden heruitgebracht werd (zie recensie elders op deze pagina’s), wisten we het al. De meester van het understatement is terug. Voor zijn nieuwe album werkt Robert Wyatt samen met de Israëlische schrijver en saxophonist Gilad Atzmon en met violiste Ros Stephen. Gilad speelde sax op ‘Cuckooland’ en ‘Comicopera’. Toen Atzmon en Stephen een stem zochten voor een nieuw project met strijkers, dachten ze meteen aan hun vriend Wyatt. De combinatie van de Oosters klinkende sax van Atzmon, het Sigamos String Quartet van Ros Stephen en de vocalen van Wyatt is onverwacht en subliem.

review op http://www.cuttingedge.be/music/reviews/255899-wyatt-atzmon-stephen-for-the-ghosts-within-

Van Keys tot Vaessens - Over 'Waar is het drama?' van Huub Beurskens

2010-10-26T12:31:00.000-07:00

Het essayboek 'Waar is het drama?' van de Nederlandse dichter, prozaïst en vertaler Huub Beurskens begint met Alicia Keys en eindigt met Thomas Vaessens. We hebben het niet voor de glamoureuze edelkitsch van diva Keys en we hebben de theorieën van de gehypete professor literatuur Vaessens de laatste jaren met opzet links laten liggen. Tussendoor lazen we in zijn boek opstellen over literatuur en kunst, persoonlijke beschouwingen en eerder polemische stukken over Komrij, Mulisch en Nooteboom. Het ging er allemaal vrij vlot in maar het gleed ook soms over ons heen. 'Waar is het drama?' is een ratjetoe van alles wat in één boek kan geperst worden.

Huub Beurskens, 'Waar is het drama?', Meulenhoff 2010, ISBN 978 90 290 8596 0.

volledige recensie volgt binnenkort

Brian Eno - ‘Small craft on a milk sea'

2010-10-24T07:20:00.000-07:00

De oudere generatie muzikanten leert de jongere een lesje. De beste albums van dit najaar komen van artiesten die al een eind voorbij de 60 zijn maar durf met ervaring combineren. Robert Wyatt heeft net zijn beste album uit in jaren met bewerkingen van eigen nummers en jazzstandards. Ook Bryan Ferry is terug met een dijk van een album en de voltallige Roxy Music-bezetting. Wat is de band tussen deze beide artiesten? De alomtegenwoordige Brian Eno natuurlijk. Die spant echter de kroon. Hij is niet alleen overal tegelijk als producer en vernieuwer. Hij bracht net een album uit op het hippe dancelabel Warp. ‘Small craft on a milk sea’ is een wonderlijke plaat, die teruggrijpt naar zijn vroege ambient maar zich tevens waagt aan enkele experimentele danspassen.

volledige recensie op http://www.cuttingedge.be/music/reviews/253662-brian-eno-small-craft-on-a-milk-sea-

Swans - ‘My father will guide me up a rope to the sky’

2010-10-24T07:15:00.000-07:00

Wat is dat toch met die mannen die de kaap van 50 overschrijden? Na het-terug-naar-de-bron-gevoel van Nick Cave’s Grinderman is nu ook Swans weer onder ons. De zwanenzang van Michael Gira en zijn companen dateert uit ’97. Sindsdien hield Gira zich bezig met zijn soloexploten, met zijn label Young God Records en met zijn collectief The Angels of Light. Hij settlede zich en kreeg een baby. Maar de Swans zijn niet dead. De smerigste, brutaalste en coolste groep van de jaren ’80 en ’90 heeft een nieuwe uit. We waren dan ook zeer benieuwd of het vuur nog steeds even hevig brandt.

volledige recensie op http://www.cuttingedge.be/music/reviews/253599-swans-my-father-will-guide-me-up-a-rope-to-the-sky-

Kijken in een spiegel - over 'Voorwaarts en vergeten' van Liesbeth van de Grift

2010-10-17T12:53:00.001-07:00

Vanaf eind 1944 overspoelde het Rode Leger de landen van Oost-Europa. De totalitaire en fascistische regimes werden in minder dan geen tijd vervangen door centraal geleide communistische staatsapparaten. Tegen 1948 was het fascisme in Oost-Duitsland en Roemenië helemaal weggeveegd en zwaaiden de communisten er de plak. Hoe was een radicale regimewissel van ultrarechts naar ultralinks in zo’n korte tijd mogelijk? Maakten de communisten gebruik van de door de fascisten opgerichte staatsapparaten? De Nederlandse onderzoekster Liesbeth van de Grift geeft wel verklaringen voor die ultrasnelle (r)evolutie, maar ze levert geen definitieve antwoorden. Haar boek ‘Voorwaarts en vergeten’ is een interessante maar koude geschiedenisles vol cijfermateriaal en weetjes over een korte maar intense periode met erg verstrekkende gevolgen.

Liesbeth van de Grift, ‘Voorwaarts en vergeten – De overgang van fascisme naar communisme in Oost-Europa, 1944-1948’, Ambo , Amsterdam 2010, ISBN 978 90 263 2280 8.

volledig artikel op http://www.apache.be/2010/10/de-gezwinde-overgang-van-fascisme-naar-communisme/

Derrida is Derrida - Over 'Tekstbestanden' van Sven Vitse

2010-10-12T10:14:00.000-07:00

DERRIDA IS DERRIDA

De Oostendenaar Sven Vitse is de coming man van de Nederlandstalige essayisten. Sinds enkele jaren publiceert hij essays en artikels in de meest verscheiden literaire tijdschriften. Die ‘tekstbestanden’ zijn nu gebundeld in een mooie uitgave van de kleine Aalsterse uitgeverij Het Balanseer. De essays zijn erudiet en spitant en gaan de controverses niet uit de weg. De teksten zijn opgedeeld in vier afdelingen. In het eerste deel bundelt Vitse enkele bedenkingen over het postmodernisme. Het tweede deel behoort aan auteurs van het ‘andere proza’, zoals Robberechts, Vogelaar, Roggeman en Krijgelmans. In het derde deel neemt hij kritische artikels op over ‘veelgelezen romans’. Het vierde deel is veruit het interessantste: de essays over Lucas Hüsgen en Marie Kessels zijn persoonlijk, gevat en ook voor oningewijden zeer leesbaar.

Peter Wullen: Sven, wat versta je precies onder ‘literair populisme’?

Sven Vitse: In mijn stuk over De Winter hanteer ik (impliciet) de volgende werkdefinitie: de constructie van een populistische discours in en door middel van een literair werk. Er is volgens die omschrijving sprake van literair populisme wanneer een literair werk bijdraagt aan de constructie van een antagonisme tussen 'wij' en 'zij', tussen een vermeende volkseenheid en een vermeende bedreiging voor die eenheid. De roman van De Winter geeft aan dat antagonisme een culturele invulling: 'zij' (de Palestijnen en bij uitbreiding moslims) hebben een manier van leven die onverzoenbaar is met die van 'ons' (de Israëli en bij uitbreiding West-Europa en de VS). De politieke, historische en sociaal-economische aspecten van een concreet conflict worden uitgevlakt ten gunste van een abstracte culturele tegenstelling tussen 'het eigene' en 'het andere'.

PW: Wat ik soms mis in je tekstbestanden is een definitieve conclusie. Je bouwt een redenering op en dan - baf - stopt het abrupt ... Alsof je bang bent voor de gevolgen van je eigen redeneringen. Misschien hanteer je die werkwijze wel met opzet of misschien ligt het aan de beperktheid in ruimte en tijd van de media waarin je je stukken publiceerde? Ik mis een 'kritisch programma', zoals je zelf in de inleiding trouwens aangeeft.

Vitse: Ik begrijp wel wat je bedoelt, definitieve conclusies trekken ligt niet echt in mijn aard als essayist. Misschien komt dat doordat ik mij in de ruimte tussen essayistiek, literaire kritiek en literatuurwetenschap begeef in ‘Tekstbestanden’. Ik hou er meer van om teksten te analyseren, te vergelijken, te verhelderen, kwesties te duiden etc. en bij kritische stukken het oordeel te verwerken in de analyse en zichtbaar te maken in de stijl en in de toon. De lezer moet zelf zijn conclusies trekken en hopelijk heb ik hem of haar daarvoor dan enige hulpmiddelen aangereikt. Ik denk overigens dat het oordeel of de conclusie in de stukken over Brijs, Mortier en De Winter wél helder is (ook al is dat oordeel niet per se vanuit een strak afgelijnd programma tot stand gekomen). De stukken in de eerste twee afdelingen hebben dan weer geen (be)oordelende bedoeling. In de vierde afdeling varieert dat nogal.

PW: De vergelijking die je maakt tussen ‘Het derde huwelijk’ van Tom Lanoye met 'Het achtenveertigste uur' van Nicolaas Matsier is zeer interessant. Matsier vind ik persoonlijk boeiender omdat hij zich echt in het onderwerp inleeft, Lanoye verwijt ik een gebrek aan inlevingsvermogen: zijn houterig boek lijkt eerder op een constructie van een realiteit.

Vitse: Ik denk dat er hier wel degelijk sprake is van een conclusie, zeker wat betreft Lanoye, namelijk dat ik aangeef (misschien in de vorm van een vraag) dat de retorische constructie niet volstaat om 'voorbij de ironie' en 'voorbij de kitsch' te komen. Impliciet, misschien té impliciet, zeg ik daar volgens mij (maar daar hoef jij het natuurlijk niet mee eens te zijn) dat Lanoye 'proza in blik' schrijft, gekunsteld en bij momenten kitscherig.

PW: De essays hinken soms op twee benen: enerzijds heb je minder bekende en onderschatte schrijvers zoals Willy Roggeman, Jacq Vogelaar, C.C. Krijgelmans ... Anderzijds schrijf je over Brijs, Mortier, Lanoye: de absolute middenmoot.

Vitse: Natuurlijk moet je Brijs e tutti quanti niet gaan lezen. Maar als criticus, vind ik, moet je af en toe uitleggen waarom die boeken de moeite van het lezen NIET waard zijn. Daar dient literaire kritiek óók voor, toch? Ik wil hieraan toevoegen dat Lanoye in mijn ogen wel lezenswaardig is, in elk geval meer dan de andere geciteerde namen.

PW: Bij lezing van je boeiende essay over literair populisme stelde ik me de vraag waarom je de theoretische uiteeenzetting zo apart plaatst van de uiteindelijke case, namelijk het boek ‘Het recht op terugkeer’ van Leon De Winter, waarop je je theorie toepast. Was het niet beter om die twee op één of andere manier ineen te vlechten of in één tekst op elkaar toe te passen? Geoefende lezers zullen geen moeite hebben met die werkwijze, maar ongeoefende lezers zullen de twee hoofdstukken niet met elkaar kunnen verbinden. Het lijkt alsof je twee aparte artikels leest.

Vitse: Andermaal begrijp ik je bezwaar - het verband is er maar wordt niet echt expliciet gemaakt. Toch een paar kanttekeningen: het stuk over De Winter is geen toepassing van het eerste deel van het artikel, veeleer een verderzetting met andere middelen. Ik voeg iets toe aan de analyse van het populisme van Van Reybrouck, namelijk kijken hoe een roman aan het populistische vertoog bijdraagt. In een wetenschappelijk artikel zou ik eerst een 'theoretisch kader' schetsen en dat toepassen op de roman. Doe ik inderdaad niet echt, of toch veeleer impliciet. De geoefende lezer zal misschien het volgende verband opmerken: eigenlijk hebben Van Reybrouck en De Winter met elkaar gemeen dat ze een probleem of conflict 'culturaliseren'. Dat is in het geval van De Winter een duidelijk populistische strategie gericht op een wij/zij polarisering, bij Van Reybrouck is het van een andere orde, maar evenmin onschuldig. Tenminste, dat vind ik.

PW: De vergelijking tussen de poëtica van dichter/musicus Willy Roggeman en musicus Morton Feldman is bijzonder gewaagd. Feldman is ‘old school’ maar op één of andere manier toch weer heel erg in. Zonet verschenen twee cd's van de klassieke beeldenstormers Zeitkratzer: één met interpretaties van Whitehouse (industrial, noise, electronic,...) en één met interpretaties van Alvin Lucier. Maar nu komt het goede nieuws: begin volgend jaar verschijnt een cd van Zeitkratzer met nieuwe interpretaties van Morton Feldman.

Vitse: Bedankt voor de tips! Ik heb van Zeitkratzer de bewerking van Metal Machine Music, maar de cd's die jij noemt, wil ik zeker ook …

Tekst: Peter Wullen

Sven Vitse, ‘Tekstbestanden’, Het Balanseer, 2010, ISBN 978 90 79202 05 8.

interview werd hier gepubliceerd: http://www.cuttingedge.be/pages/3751-over-tekstbestanden-interview-met-sven-vitse

Richard Pinhas - 'Metal/Crystal'

2010-10-02T05:43:00.000-07:00

Wie de Japanse noiseartiest Masami Akita aka Merzbow en de experimentele Amerikaanse cultband Wolf Eyes aan de haak slaat om samen op één schijfje te spelen, moet wel van zeer goeden huize zijn. De Franse muzikant/filosoof Richard Pinhas is misschien een grote onbekende bij de meesten, maar toch stond hij dertig jaar geleden al aan de wieg van de experimentele muziek in Frankrijk. Met zijn invloedrijke band Heldon maakte hij enkele fel ondergewaardeerde albums, waaronder ‘Electronique guerilla’, ‘Allez teia’ en ‘It’s always rock’n roll’. Als soloartiest bracht hij een vijftiental albums uit, waarvan ‘Tranzition’ de meest bekende is. Daarnaast onderhoudt hij nog een loopbaan als filosofiedocent en schrijver.

De dubbelaar ‘Metal/Crystal’ is opgenomen ‘during the two worst years of my life’, zoals Pinhas het zelf verwoordt in de liner notes. Na hun breuk zag hij zijn vriendin krankzinnig worden om tenslotte zelfmoord te plegen. Later stierf zijn broer in zijn armen aan een agressieve vorm van kanker. Met deze feiten in het achterhoofd is ‘Metal/Crystal’, ondanks de cartoons van Yann Legendre, geen vrolijk album geworden. De titels van de nummers zijn namen van psychopathologische aandoeningen, zoals depressie, hysterie, schizophrenie en bipolariteit, telkens in combinatie met een edelmetaal.

Meestergitarist Pinhas is sterk beïnvloed door de baanbrekende gitaar en electronics van het gelegenheidsduo Robert Fripp en Brian Eno. Echo’s van ‘(No pussyfooting)’ uit 1973 blijven doorheen zijn oeuvre sluipen, alsof hij het concept dat het tweetal uitvond verder wil verdiepen. Op ‘Metal/Crystal’ staan enkele tracks die schatplichtig zijn aan Fripp en Eno's experimenten. Op het tranceachtige ‘Bi-polarity (Gold)’ en het dromerige ‘Paranoia (Iridium)’ wordt hij begeleid door de Heldon ritmesectie en door zoon Duncan op electronics. Dit is geen hippe muziek maar toch behoorlijk bezwerend.

Nieuwe paden betreedt Pinhas op ‘Depression (Loukoum)’, waar hij samenwerkt met Merzbow en Wolf Eyes. De inbreng van electronics is op dit nummer nog vrij beperkt. Op ‘Hysteria (Palladium)’ wordt de gitaar van Pinhas helemaal weggeduwd door gillend experiment. Op het bijna een half uur durende gitaarmeesterwerk ‘Schizophrenia (Silver)’ lijkt het alsof Fripp en Eno na bijna veertig jaar een perfecte alliantie aangaan met noise. Na tien minuten vallen de rollende drums van Paganotti opnieuw in voor een ferm stukje progrock. Niet door iedereen te smaken, maar wat ons betreft is 'Metal/Crystal' een huzarenstukje en een voorlopig hoogtepunt in het oeuvre van professor Pinhas!

Richard Pinhas, 'Metal/Crystal', www.cuneiformrecords.com

recensie op www.cuttingedge.be

David Sylvian - 'Sleepwalkers'

2010-10-02T04:48:00.001-07:00

'You fucking sleepwalkers, go on and sleep'. Het nieuwe album van David Sylvian begint met een harde sneer. Een niet mis te verstane boodschap van de heer Sylvian. Something to wake us from cultural slumbers - culturele hazenslaapjes - zo verwoordt hij het in 'Sleepwalkers'. Hij zingt het nummer met ingehouden woede. Schakel dus de tv en de radio even uit. Gooi de krant in de vuilnisbak. Hier is de nieuwe van David Sylvian als het toppunt van muzikaal raffinement. Op de radio zul je hem niet horen.

David Sylvian legde een lange weg af. Begin jaren '80 was hij de posterboy van de new romantics. Met zijn groep Japan gooide hij commercieel gezien hoge ogen. Niet langer tevreden met zijn artistiek imago ging op zoek naar spirituele en persoonlijke verdieping. Sylvian ging allianties aan met ongewone muzikanten zoals Robert Fripp, Jon Hassell, Ryuichi Sakamoto en anderen... De smet van de romantiek bleef echter heel lang kleven. Sylvian kon nooit kiezen tussen radicaal experiment en het meer traditionele songschrijverschap. Neem daarbij zijn zoetgevooisde stem en het plaatje wordt duidelijk. Een samenwerking met Scott Walker bijvoorbeeld kwam nooit van de grond. Walker vond dat er niet genoeg lijden zat in de muziek van Sylvian.

De jaren eisten hun tol. Sylvian scheidde van zijn vrouw, brak met Virgin Records en richtte zijn eigen muzieklabel Samadhi Sound op. De zoektocht naar de essentie legde zijn vruchten af. Sylvian betekent commercieel gezien misschien niet veel meer in 2010, maar hij is wel het boegbeeld geworden van de internationale muzikale avant-garde. Zijn laatste echte soloalbum 'Manafon' staafde die vermoedens. Artistiek gezien was dit zijn allergrootste succes. Sylvian legde de omgekeerde weg af en werd in alle gereputeerde muzikale kwaliteitsmedia bedolven onder lof. 'Manafon' was zowel tekstueel als muzikaal een aangrijpend en intens meesterwerk.

'Sleepwalkers' is niet de echte opvolger van 'Manafon'. Daarvoor moeten we nog even wachten tot in 2011. Naast soloartiest is Sylvian ook een muzikant die voortdurend op zoek is naar nieuwe samenwerkingen en uitdagingen. Deze soms obscure en moeilijk te vinden samenwerkingen van het voorbije decennium zijn nu eindelijk gebundeld op een enkele compilatie. De Japanse muzikant Ryuichi Sakamoto is één van de oudgedienden op de verzamelaar. De dertigjarige muzikale relatie van Sylvian en Sakamoto wordt nieuw leven ingeblazen op het introspectieve 'World citizen - I won't be disappointed'.

'Sleepwalkers' laveert op een grandioze wijze tussen lichtere en zwaardere songs. 'The day the earth stole heaven', 'Wonderful world' en 'Money for all' van zijn project Nine Horses kregen een verdiende opfrisbeurt en klinken nu nog beter. Minder evident zijn de samenwerkingen met Fennesz ('Transit'), Jan Bang en Erik Honoré ('Angels') en Takagi Masakatsu ('Exit/delete'). 'Thermal' is een op muziek gezette ode aan zijn dochtertje. 'Ballad of a deadman' en 'Playground martyrs' werden geplukt van de soloplaat 'Slope' van zijn broer Steve Jansen. De goede smaak van Sylvian wordt bevestigd 'Five lines', waarop hij samenwerkt met de Japanse neoklassieke componist Dai Fujikura. Spaarzame cello's en een poëtische tekst versmelten tot intrigerende chamber music. 'Sleepwalkers' is als een lichtvlek op het behang in oktober, wanneer de zomer langzaam verglijdt in de herfst. Essentiële kost.

David Sylvian, 'Sleepwalkers', www.samadhisound.com

volledige recensie verschijnt maandag op www.cuttingedge.be

FIVE LINES

Five lines
With which he marked time
Five lines flared from the ovens
He pulled the ribbons from their hair
With melodies beaten from the sheets of his mother
Songs for the end of time

Five lines
Return the birds to their singing
The sun fell, should we leave it to the foxes?
The sun fell from the sky
Leave it to its wits and its devices
The sun fell from the sky in the form of a stag
Buried deep in the forest

And that’s where he felled it
A blow to the head
That left it unconscious
Nothing further was said

We’ll set a place for him
We’ll set a place then

For he had tried
Blood, bone, feathers to the sky
Even in flight
Nothing could have spared him
Five lines
Five lines flared from the oven
Five lines with which he marked out time

Leave him for the foxes
Leave him for the foxes

Edwyn Collins, 'Losing Sleep'

2010-09-25T09:15:00.000-07:00

DE VERRIJZENIS VAN EDWYN COLLINS

Als er over pakweg honderd jaar een compendium opgemaakt wordt van de beste popsongs aller tijden, dan belandt ‘A girl like you’ van Edwyn Collins zeker en vast in de hogere regionen. Verduiveld catchy, smart lyrics, een fijne gitaarriff plus de grofkorrelige baritonstem van Collins maken het nummer meer dan memorabel. Vreemd dus dat Collins hier en daar als een one hit wonder bestempeld wordt. Na hitjes met het britpopbandje Orange Juice en een kabbelende solocarrière, werd de bleke Brit in 1994 plots de meest onwaarschijnlijke superster met de wereldwijde hit ‘A girl like you’.

Wat toen gebeurde, grenst aan het onwaarschijnlijke en is een van dé heldenverhalen uit de recente muziekgeschiedenis. In februari 2005 kreeg hij een zware hersenbloeding. Een paar dagen later volgde een tweede bloeding. Alsof het daarmee nog niet genoeg was, werd Collins in allerijl geopereerd en raakte hij besmet met de ziekenhuisbacterie. Gedurende zes maanden was hij bedlegerig. De BBC-documentaire ‘Edwyn Collins: Home again’ uit 2008 toonde een frêle man, die nauwelijks kon praten en met moeite zelfstandig liep. Hij kon geen gitaar meer spelen met de rechterhand. De muzikale loopbaan van Collins leek ten einde.

Maar Edwyn Collins vocht krachtdadig terug. In 2007 verscheen ‘Home again’, een album dat voor zijn ziekte opgenomen werd, maar pas twee jaar later uitgebracht kon worden. In september 2008 begon hij met zijn ouwe gabber Seb Lewsley aan de opnames van een volledig nieuw album. Het is een triomfantelijke terugkeer voor de artistiek dood gewaande Collins. Niet voor niks wordt hij de Lazarus van de Britse muzikanten genoemd. Het titelnummer ‘Losing sleep’ bezit een hook die zich meteen dagenlang in je brein nestelt. Collins' stem leed gelukkig niet onder zijn ziekte. Ze heeft zelfs aan diepte gewonnen. Denk aan Iggy Pop maar zonder de branie.

Hij doet het weer. ‘Losing sleep’ staat vol catchy nummers met spitse teksten. Een fraaie lijst muzikanten werkte mee aan het album. Alex Kapranos en Nick McCarthy van Franz Ferdinand produceerden 'Do it again'. Ex-Smith Johnny Marr schreef mee aan ‘Come today, come tomorrow’. Op ‘I still believe in you’ en ‘What is my role?’ horen we Ryan Jarman van The Cribs. Zelfs de hippe Amerikanen van The Drums vonden de tijd om ‘In your eyes’ mee te componeren. Niet alleen wegens de moeilijke omstandigheden, maar ook vanwege de tijdloze kwaliteit van de songs op 'Losing sleep' is dit een indrukwekkende heropstanding. Welcome back, Ed!

deze recensie verscheen op www.cuttingedge.be

Alain Finkielkraut, 'Een intelligent hart'

2010-09-21T10:20:00.000-07:00

TESTAMENT VAN EEN POLEMICUS

De ultraconservatieve Alain Finkielkraut is één van de meest controversiële en keetschoppende filosofen van Frankrijk. Niet louter tevreden met zijn positie als hoogleraar filosofie aan de Parijs Ecole Polytechnique treedt hij ook graag buiten de kansel van de universiteit om zijn provocerende mening over alles en nog wat in de media en in krantencolumns breed uit te smeren. In 2005 tekenden 60 collega's van zijn Ecole Polytechnique een petitie tegen hem. Bekend is de rel die hij veroorzaakte toen hij in 2008 het Franse voetbalteam tijdens de wereldbeker 'black, black, black' in plaats van 'black, blanc, beur' noemde.

De van Joodse Polen afstammende professor haalde zich in 2000 de woede van zijn eigen Joodse gemeenschap op de hals met het boek 'Une voix vient de l'autre rive' (‘Een stem van de overkant’, vert. Frans de Haan). In het boek pleitte hij onomwonden tegen de exploitatie van de holocaust voor pro-Joodse doeleinden. De genocide tegen de Joden moet volgens Finkielkraut terug in zijn historische context geplaatst worden. We mogen nooit vergeten wat toen gebeurde en we moeten de slachtoffers blijvend eren, maar we mogen de herinnering aan de Shoah niet verder exploiteren. Finkielkraut werd onterecht van alle kanten beschuldigd van antisemitisme, nestbevuiling en zelfs van negationisme.

In 2010 lijkt de misbegrepen professor moegestreden. Zijn nieuwste werk 'Een intelligent hart' is van een geheel andere orde. Het rustige en meditatieve boek werd geschreven tijdens een gedwongen periode van rust en wordt aangekondigd als 'misschien wel zijn allerlaatste boek'. 'Een intelligent hart' bevat 9 opstellen over literatuur met een korte inleiding en een nawoord. De essays zijn interpretaties van zijn favoriete literaire werken. Dat gaat van de Rus Dostojevski tot de Amerikaan Philip Roth. Een rode draad doorheen het boek valt niet meteen te ontwaren. Laat ons stellen dat het allemaal boeken zijn over 'mensen' die door een minieme 'misstap' hun complete leven vergallen. Het zijn allemaal in zekere zin Griekse tragedieën.

Dat wordt het duidelijkst in de interpretatie van 'De grap' van de Tsjechische auteur Milan Kundera. Door een misplaatste briefkaart aan zijn vlam Markéta haalt het hoofdpersonage Ludvík zich de woede van het secretariaat van de Communistische Partij op de hals. Hij wordt uit de faculteit gestoten. Wat begon als een grap, heeft gevolgen die zijn verdere leven zullen overschaduwen. Ivan Grigoriévitch, de tragische held van de nagelaten roman 'Alles stroomt' van de Russische auteur Vassili Grossman wordt verbannen naar Semipalatinsk omdat hij bij zijn docenten historisch materialisme de vrijheid verdedigde als een goed dat evenveel waard is als het leven. Na dertig jaar verbanning is hij bij zijn terugkomst slechts een schim van zichzelf.

De laatste lezing van Finkielkraut, 'Babette's feestmaal' van Karen Blixen, eindigt met een optimistische noot. De Franse communarde Babette, de dienster van een norse Noorse familie, besteedt het bedrag dat ze won in een loterij aan een copieuze feestmaaltijd voor haar Scandinavische vrienden. Ze veroorzaakt een mirakel. De culinaire kunst, die ze tentoonspreidt, tovert het goddellijke in de triviale dagelijkse 'maaltijd', die zowel slaven en meesters in één festijn samenbrengt. Kunst overstijgt het materiële en het spirituele en toont ons het goddelijke in het alledaagse.

De secundaire denkoefeningen van Finkielkraut zijn erudiet maar zeer toegankelijk. Het elegante, precieze en beeldrijke Frans van Finkielkraut werd secuur vertaald door Frans de Haan. 'Een intelligent hart' is minder polemisch maar daarom niet minder passioneel dan zijn overige werken. Het lijkt alsof Finkielkraut hier ons een bilan voorlegt van zijn eigen leven. Doorheen de fictie en de getuigenissen van de gelezen romans, somt de auteur zijn eigen veldslagen op. Ondanks de verscheidenheid van de verschillende passages is ‘Een intelligent hart’ een belangrijk werk in het oeuvre van Finkielkraut en bovendien een richtingaanwijzer naar een onoverzienbare stapel essentiële literatuur.

Alain Finkielkraut, 'Een intelligent hart', Uitgeverij Contact, ISBN 978 90 254 3465 6.

artikel verscheen op www.cuttingedge.be

Solar Bears - She was coloured in

2010-09-04T10:02:00.000-07:00

Solar Bears - She Was Coloured In from Michael Robinson on Vimeo.

Solar Bears, 'She was coloured in', cd review binnenkort op www.cuttingedge.be

Cindytalk : "A Dark Night of the Soul"

2010-09-02T04:53:00.000-07:00

Cindytalk oftewel Gordon Sharp behaalde faam als één van de sirenenstemmen op het eerste album van This Mortal Coil in 1984. Met zijn bijna vrouwelijke stem zong hij niet alleen ‘Kangaroo’ van de onlangs overleden Alex Chilton de onvergetelheid in, maar hij redde ook ‘Fond affections’ van Rema Rema van de obscuriteit én hij zong ‘A single wish’ met de helft van de Cocteau Twins. Sombere nummers waren het, waarin het doodsverlangen centraal stond. Begin jaren tachtig verrijkten de zwarte gothics het straatbeeld. Sharp trad steevast op in een vrouwenjurk.

Sharp of Cinder loste de verwachtingen nadien nooit in. Deels moedwillig, want hij wees een aanbod af om zanger te worden van een band die Duran Duran heette. De loopbaan van Sharp deinde al die jaren als een achtbaan op en neer. Problemen met platenmaatschappijen en een hang naar experiment nekten zijn vroege projecten. In de jaren tachtig bracht hij in totaal slechts twee albums uit: het machtige ‘Camouflage heart’ en het nog betere ‘In this world’. De goths verdwenen uit het straatbeeld. Sharp bleef. De jaren negentig leverden een viertal wisselvallige albums op, waarvan ‘Wappinschaw’ veruit de meest gedenkwaardige is. De ganse back catalogue van Cindytalk lijkt buiten die eerste twee albums trouwens nagenoeg onvindbaar.

De laatste jaren duikt de experimentele transgender warrior weer geregeld op met nieuw werk. Dankzij een deal met het Weense experimentele label Editions Mego bracht hij in nauwelijks twee jaar zelfs drie nieuwe albums uit. ‘Up here in the clouds’ sluit tot onze verrassing bovendien naadloos aan bij zijn verleden van een kwarteeuw geleden. Beginnummer ‘The eight sea’ is een krakende, elektronische oceaan waaruit op elk moment een digitale song to the siren kan opduiken. Helaas blijven we op onze honger zitten. De stem van Sharp blijft achterwege. Wel horen we door het golvengeraas heen een gefnuikte sirenenstem...

Het dreigende ‘We are without words’ vat het goed samen. Sharp zullen we niet te horen krijgen. De donkere en broeierige elektronische soundscapes passen eerder bij de industrial van het begin van de jaren tachtig dan bij het huidig muziekklimaat. In het sissende ‘Guts of London’ horen we ontmenselijkte radiostemmen en geluiden die lijken op het knagen van ratten aan menselijke resten. In het titelnummer klaart de hemel plots op en lijkt de muziek plots boven de wolken te zweven. Dit is wat je noemt: een gouden strot hebben maar er niks meedoen. Kijk maar naar wat er met Scott Walker gebeurde. ‘Up here in the clouds’ zal vooral een oudere generatie aanspreken die heimwee heeft naar het vleermuizentijdperk. Wat ons betreft een gemiste kans.

deze cd review verscheen op http://www.cuttingedge.be/music/reviews/244228-cindytalk-up-here-in-the-clouds-

Cindytalk - 'Cherish'

2010-08-27T07:58:00.001-07:00

cherish from playtime on Vimeo.

Voer voor negationisten?

2010-08-24T01:35:00.000-07:00

Op pagina 85 van het boek ‘Een van de laatsten’ van Chil Rajchman lezen we: ‘In de laatste dagen van juni zijn de elf massagraven, waarin miljoenen mensen hebben gelegen, helemaal geruimd. De grond is geëgaliseerd en ingezaaid met lupine.’ Iets verder op pagina 113 schrijft Rajchman: ‘Ja, ik ben in leven gebleven en bevind me onder vrije mensen. Maar waartoe? Dat vraag ik me vaak af. Om de wereld te vertellen over de miljoenen omgebrachte, onschuldige slachtoffers, om te getuigen van het onschuldige bloed dat is vergoten door de moordenaars. Ja, ik ben in leven gebleven om te getuigen van dat grote slachthuis: Treblinka.’ Rajchman heeft het inderdaad over het vernietigingskamp Treblinka in het noordoosten van Polen. In werkelijkheid werden in Treblinka geen ‘miljoenen’ mensen vermoord, maar ‘slechts’ 900.000.

'Een van de laatsten – Het unieke ooggetuigeverslag van een overlevende van Treblinka', Chil Rajchman, Meulenhoff, 2010, ISBN: 978 90 290 8507 6.

volledig artikel verscheen op http://www.apache.be/2010/08/voer-voor-negationisten/

De wrede paradox van de holocaust - Over 'Nachschrift 1 + 2' van Heimrad Bäcker (full text)

2010-08-24T01:09:00.000-07:00

‘je zag mensen geschokt op straat : “ik heb mijn ster vergeten!” of ze werden op straat tegengehouden : “waar draagt u uw ster?” dan ijlden ze met de hand voor het gezicht hun huis in’ Zijn dit de beginregels van een roman of een ooggetuigeverslag? Neen, het is het vierregelige begingedicht van ‘nachschrift’ van de Oostenrijkse auteur Heimrad Bäcker. Het volgende gedicht bestaat uit een opsomming van data van 1933 tot 1941, die de toenemende uitsluiting van de Joden illustreren. Gruwel wordt lyriek. Via een omweg werd Bäcker onlangs herontdekt in Europa door de Amerikaanse vertaling van zijn ‘nachschrift’. Het originele, opgestijfde Duits van de naziambtenaren geeft net die dimensie meer aan de ‘teksten’ van de 'dichtbundel'.

De eerste weken na de bevrijding van de concentratiekampen zijn cruciaal voor een goed begrip van de Endlösung. Honderden vlugschriften en snel geschreven getuigenissen over de kampen verschenen in ijltempo. De meeste vormden geen hoogstaande literatuur. Ze waren hooguit bestemd om de grote massa in te lichten. Die getuigenissen uit de eerste hand zijn wel van essentieel belang om de geschiedenis te begrijpen. De eerste meldingen over Duitse vernietigingskampen stuitten op ongeloof bij een deel van de bevolking. Tegelijk met de eerste berichten van concentratiekampen stak de twijfel de kop op. Kan zoiets wel waar zijn? Hoe is zoiets überhaupt mogelijk?

ich fing an zu erzählen und sagte: niemand wird mehr zurückkommen, alle sind ermordet und verbrannt worden.
ich hatte noch keine drei wörter gesagt, da unterbrach mich
mein bruder und sagte: hört auf mit ihm zu reden, er ist
nicht ganz richtig im kopf. kann man das glauben, was er
erzählt? menschen sollen sie verbrannt haben?

(‘nachschrift 2’, pagina 231)

De Belgische weerstander en vakbondsman Hubert Lapaille maakte abstractie van zijn lijden en van zijn wedervaren in Buchenwald. Hij schreef een methodisch en gedetailleerd boekje over de organisatie van het vernietigingskamp. Op 11 april 1945 werd Buchenwald bevrijd. Nauwelijks 3 maanden later rolde zijn boek ‘Buchenwald’ van de persen. “En dernière minute, quant vint pour eux le moment de la fuite, les S.S. résolurent de faire disparaître leur paperasserie, cette comptabilité macabre qui les justifiait aux yeux des nazis. Et l’un des derniers jours, nous vîmes sortir du crématoire une myriade de morceaux de papier calciné. Mais de nombreuses ont été retrouvées intactes.” (Hubert Lapaille, ‘Buchenwald’, Editions Germinal 45 et Michel-Ange, 11 juin 1945, Bruxelles, pag. 101).

De Vlaming Alfons Ryserhove legde in een boekje met weerzinwekkende foto’s van verbrande en opeengestapelde, uitgemergelde lijken de emotionele getuigenis vast van een overlevende van het doorgangskamp Gardelegen. De beschrijving mist zijn effect niet: “Dien middag wordt een Rus terechtgesteld, ‘wegens inbreuk op het reglement en het wettig gezag’. Al de gevangenen mogen toekijken. Men bevestigt een houten blokje in den mond van den ongelukkige, vlak voor de tong. Dan wordt een strop om de hals gelegd en het lichaam rijst traagzaam omhoog. Het houten blokje dient om te beletten, dat de martelaar de tong zou uitsteken. Aldus wordt de foltering veel heviger…” (Alfons Ryserhove, ‘Levend verbrand in Gardelegen’, Vrijreeks nummer 2, Uitgeverij Scherrens, Brugge, ca. 1945, pag. 8)

OM NIET TE VERGETEN

Hoe getrouw deze getuigenissen de realiteit ook weergeven, het blijven door subjectieve inkleuring bemiddelde secundaire getuigenissen. Daartegenover staat Bäcker met zijn onomstotelijke primaire bronnen. Geen bemiddeling door fantasie hier. Brute teksten worden zonder omweg aan het papier toevertrouwd. De Oostenrijkse auteur, fotograaf en uitgever Heimrad Bäcker (1925-2003) behoorde aanvankelijk tot de verkeerde kant. Op zijn achttiende was hij Gevolgschaftsführer bij de hitlerjugend. ‘nachschrift’ is een eeuwige boetedoening voor zijn lidmaatschap van de Partei. De schrijver Bäcker liet geen omvangrijk oeuvre na. Hij was de bezieler van het Oostenrijkse tijdschrift edition neue texte, dat gespecialiseerd was in concrete en concreet-visuele poëzie en onder meer werk uitgaf van Gerard Rühm en Reinhard Priessnitz. Vanaf 1968 begon hij originele teksten en documenten over de Holocaust te verzamelen voor zijn dichtbundel ‘nachschrift’. Ik citeer: ‘De totaliteit van de nationaal-socialistische moordmachine , de cynische dialectiek van geperverteerde ethiek en vernietiging, hygiëne en bestialiteit zijn noch beschrijfbaar noch bevattelijk.’ Volgens Bäcker staat elke beschrijving de realiteit in de weg. Er bestaat geen enkel medium dat deze feitelijke, totale werkelijkheid kan overbrengen. Kan men de realiteit van de concentratiekampen dus uitbeelden? De vraag is retorisch. Het dichterlijk streven van Bäcker lijkt bij aanvang tot falen gedoemd.

was hat sich dort abgespielt?
hat jemand gesagt, wie viele herauszusuchen sind?
gab es da richtlinien?
ist ihnen bekannt, ob immer ein arzt den befehl gegaben hat?
wer gab dem sanitätsdientstgrad das zeichen?

(‘nachschrift’, pagina 37)

‘nachschrift’ is geen beschrijving geworden. Het is geen weergave van een genocide. “Het volstaat om de taal van de daders en van de slachtoffers te citeren”, stelt Bäcker in zijn nawoord. “Het is voldoende om bij de taal te blijven die in de documenten bewaard gebleven is. Document en ontzetting, statistiek en gruwel vallen dan samen.” Bäcker verzamelde schriftelijke sporen van deze realiteit: dodenlijsten, optellingen, verbodsvoorschriften, protokol, statistieken, cijfers, data, randbemerkingen, kilometerlijsten,… Onopvallende en onschuldige verwijzingen worden dodelijke en duidelijke connotaties van foltering en moord.

Z
ZM +
ZM
ZM –
NZ

(‘nachschrift, pagina 121)

GEEN ILLUSIE

De tekstfragmenten, die overblijfsels zijn van een nooit eerder vertoonde waanzin en van een onvoorstelbare gruwelijkheid, noemt Bäcker ‘citaten met een buiten het citaat liggende literariteit’. Hij onderzoekt m.a.w. de literaire aard van de talige communicatie, dit als onderscheid tot het puur narratieve aspect van bijvoorbeeld de beschrijving van het concentratiekamp van Gardelegen (cf. supra). Enerzijds is er het niveau van het ‘taalmateriaal’ waarmee hij werkt. Tweede niveau is de ordening van het taalmateriaal. Bäcker schept geen dramatis personae. Hij laat zich niet door zijn materiaal meevoeren. Zijn enige betrachting is om het historische materiaal zo zorgzaam mogelijk uit de context van zijn gruwelijke, historische waarheid te lichten. ‘De spiegel van de realiteit behoeft hier geen illusie’. Voor de omgang met het woordmateriaal en voor zijn inspiratie bediende hij zich van de concrete poëzie, een poëzievorm waarin gevoelens of gedachten niet op de talige wijze uitgedrukt worden, maar door een bijzondere klank- of grafische vorm te creëren. Hij stoft het materiaal af, zonder het van zijn drek te bevrijden. Hoewel hij goed beseft dat hij op die manier vervreemding creëert, leidt deze methode niet tot een op zichzelf staande werkelijkheid. De basishouding van Bäcker t.o.v. het document is zorgvuldig: “Documenten zijn literatuur, die zichzelf schrijven en als literatuur erkend worden.”

rywka kliegerman
sala pasztejn
josek pajkus
luba gac
motek fiszbaum
fajga margules
dworja rozenberg
chana zajdenwach

rywka kliegerman
sala pasztejn
josek pajkus
luba gac
motek fiszbaum
fajga margules
dworja rozenberg
chana zajdenwach

(‘nachschrift 2’, pagina 26)

De waarde van ‘nachschrift’ ligt in de subtiele raffinement waarmee Bäcker zijn bronnen hanteert. De kracht van bovenstaand geciteerd ‘gedicht’ bijvoorbeeld ligt in de tweestrofige, zangerige herhaling van Joodse namen en in het duidelijke besef dat dit namen zijn van vermoorde mensen. Bäcker past geen trucje toe. De namen werden letterlijk geciteerd en effectief zo weergegeven op een tweetalig plakkaatje met de namen van geëxecuteerde joden. De ingrepen van Bäcker zijn veel subtieler. Ze beperken zich tot plaatsing, arcering en het hier en daar weglaten van een overtollig woord.

NIKS SCHRIJVEN

In meer dan zestig jaar zijn er ontelbare pogingen geweest om de wreedheden van de shoah weer te geven. Films, documentaires, schriftelijke ooggetuigenissen, gesublimeerde poëzie maakten het onbeschrijflijke beschrijflijk. Heimrad Bäcker gebruikte op grote schaal originele nazidocumenten en goot ze zonder een letter te veranderen in de vorm van conceptuele gedichten. 'Comment peut-on rien écrire?' Schreef Derrida over de Joods-Roemeense dichter Paul Celan. De dader-slachtoffer dichotomie is hiermee compleet. Dader Heimrad Bäcker schreef helemaal niks. Hij gaf alleen maar weer. De grote, onoplosbare tegenstelling van ‘nachschrift’ is dat dit tot ongemeen krachtige poëzie leidt. Dat komt door de uitgekiende, visuele vormgeving van de bundel: op spaarzaam bedrukte witte pagina’s verschijnen letters, woorden en brokstukken van zinnen gerangschikt in lange rijen, kolommen, lijsten en afkortingen. Omringd door leegte wordt de boodschap van de zwarte letters extra uitvergroot. De verbeelding van de lezer wordt geprikkeld maar nergens ingeperkt wat een schokeffect teweegbrengt.

‘nachschrift’ werd voor het eerst uitgegeven in 1986. In 1997 bracht Bäcker een tweede dichtbundel uit. ‘Nachschrift 2’ werd opgedeeld in twaalf onderscheiden stadia, van de voorbereiding tot de nasleep van de holocaust. ‘Nachschrift’ als geheel werkt niet op elk niveau. Soms zie je door de overvloed aan kryptische afkortingen, cijfermateriaal en het overmatig experimentele de poëzie niet meer. In de beste momenten is dit een duizelingwekkende opeenvolging van onthutsende gespreksflarden en scherven wereldliteratuur. Het blijft een fantastische paradox dat Da., Sah., Bu., Mau., Flo., Neu., Au., GrRo., Natz., Nie., Stu., Lub., Rav. en Herz. aanleiding gaven tot één van de sterkste staaltjes naoorlogse, concrete antipoëzie die ooit het licht zagen.

dit artikel verscheen verkort in het julinummer van het tijdschrift rekto:verso, http://www.rektoverso.be/nummers/920-nr-42-juli-augustus-2010?layout=blog, dit is de volledige versie

Heimrad Bäcker, ‘Nachschrift 1 + 2’, Literaturverlag Droschl, Edition Neue Texte, Graz-Wien 1993/1997.
Heimrad Bäcker, 'transcript', translated by Patrick Greaney and Vincent Kling, Dalkey Archive Press 2010.

Hildur Gudnadóttir - 'Mount A'

2010-08-24T00:57:00.000-07:00

IJslandse met een cello

De IJslanders zijn waarschijnlijk het raarste volkje dat onze aardkloot bewoont. Ze zijn maar met een half miljoen, maar wat een recente geschiedenis! De weelde die ze het laatste decennium binnenhaalden, bleek gebouwd op pure speculatie. Toen dat aan de licht kwam, werd het land in een ongeziene financiële crisis ondergedompeld. Ze hebben de actiefste vulkanen van de planeet. Daarnaast beoefent de meerderheid van de IJslanders een of andere kunstvorm. Het percentage muzikanten ligt onwaarschijnlijk hoog. De uitstroom van muzikanten en bandjes naar de rest van Europa is even groot. Om de drie maanden worden we wel met een nieuwe naam om de oren geslagen.

Ondanks de economische crisis blijft de IJslandse artistieke hausse maar voortduren. De nieuwe trend is bovendien niet meer zozeer elektronisch maar neoklassiek. Hildur Ingveldardóttir Guðnadóttir of Gudnadóttir is een celliste die onder meer meewerkte met het Finse elektronicaduo Pan Sonic en met het Ijslandse collectief múm. In 2009 bracht ze het fel geprezen soloalbum ‘Without Sinking’ uit. De erkenning noopte Touch om haar eersteling opnieuw uit te brengen. ‘Mount A’ werd in 2006 uitgebracht onder het pseudoniem Lost In Hildurness op het IJslandse 12 Tónar, maar kreeg nu een oppoetsbeurt en wordt in een door Denis Blackman geremasterde versie opnieuw uitgebracht.

Een album met alleen maar met de zwaarmoedige klanken van een cello? Je kunt je daar vragen bij stellen, maar Guðnadóttir brengt het er vrij goed van af. De opnames vonden voornamelijk plaats in het afgelegen IJslandse gehucht Hólar, maar ook in New York. Dat ‘Mount A’ een duister en weemoedig album is, staat buiten kijf. ‘Light’ drijft op één enkele melancholische lang aangehouden noot en is allesbehalve licht. In ‘Floods’ en ‘Casting’ duiken embryonale melodieën op. Het licht- en schaduwspel gaat door op ‘Shadowed’ en ‘Growth’.

Gaandeweg breidt Hildur haar instrumentenpalet uit met de exotische en lichtere klanken van gamba, zither, khuur en gamelan. Dat geeft een meerwaarde aan het album. ‘Earbraces’ klinkt onaards mooi met zijn bel- en gongachtige gamelanklanken. Het tien minuten durende ‘You’ is het kroonstuk van het album. Je zou zweren dat hier een orkest aan het werk is, maar Hildur beroert zelf alle instrumenten. ‘Mount A’ is een album als een nachtelijk woud om langzaam en tergend traag in te verdwalen en een welkome aanvulling bij het veel toegankelijkere ‘Without Sinking’. 'Mount A' is een wondermooi werkstuk met een heel lange houdbaarheidsdatum.

deze cd review verscheen op www.cuttingedge.be

Sistol - 'On the bright side'

2010-08-19T11:13:00.000-07:00

Van Hailuoto naar Camarillo

Gemaakt en geproduceerd in het kille Hailuoto in het noorden van Finland en uitgebracht in het hete Californische Camarillo. Het gloednieuwe Amerikaanse muzieklabel Halo Cyan blaast tegelijk warm en koud. Halo Cyan is een offspring van Phthalo Records, dat tien jaar geleden zowat de norm vormde voor de muzikale underground in de States en artiesten zoals Daedelus of John Tejada lanceerde. Labelbaas Dimitri Fergadis is een oudgediende en dat zullen we geweten hebben. De eerste release in een hele reeks is er één om u tegen te zeggen. Sistol is een van de aliassen van de alomtegenwoordige Finse technoproducer Vladislav Delay, ook bekend als Luomo en Uusitalo.

Delay bracht tien jaar geleden al eens een titelloos album uit op Phthalo. Ter gelegenheid van de heropstanding van zijn alter ego is dat album heruitgebracht als de dubbelaar ‘Remasters & remakes’. De ‘Remasters’ verschillen niet zo gek veel van de originele versies. De aanpak was toen nogal lo-fi. In de stilte voor of na een nummer hoor je soms het zoemen van Delays computer. 'Sistol' bevat grimmige en gortdroge techno waar we al na twintig minuten spontaan van beginnen te kokhalzen. Het enige nummer dat blijk geeft van enige verbeelding, is het hikkende ‘Hac’. De rest zijn beats, beats, beats en nog eens beats ... De ‘Remakes’ zijn een pak interessanter. Sistol wordt onder meer onder handen genomen door Alva Noto, John Tejada, Mike Huckaby en vooral DuranDuranDuran, dat een fantastische, keiharde versie neerpoot van ‘Hajotus’.

De nieuwe van Sistol heet ‘On the bright side’ en is van een volledig andere orde dan zijn illustere voorganger. Poppy, dansbaar en lichtvoetig: ‘On the bright side’ toont de extatische kant van funseeker Delay. ‘(Permission to) Avalanche’ en ‘Hospital husband’ geven tot in de titels toe blijk van veel humor en inventiviteit. Maar het zijn vooral het titelnummer ‘On the bright side’, de schuifelende beats van ‘Fucked-up novelty’ en het stroboscopische ‘Glowing and so spread’ die ons wild maakten en uw clubfeestjes in het najaar zullen opvrolijken. Zo’n goede techno hoorden we al lang niet meer. De toekomst van Halo Cyan lijkt hierbij verzekerd. Dj- en clubvriendelijk als ze daar zijn bij Halo Cyan, hoort bij de cd een 12”-single met remixes van een all-star techno crew. Naar het schijnt, zat Daniel Lopatin aka Oneohtrix Point Never ook achter de knoppen voor een remix. We zijn meer dan benieuwd …

review op www.cuttingedge.be

Muziek en ecologie - Interview met Jana Winderen

2010-08-13T10:02:00.000-07:00

Kan je tegenwoordig nog naar de Noord- of de Zuidpool trekken om daar met de meest geavanceerde apparatuur geluidsopnames te maken van afkalvende gletsjers, klotsende fjorden, ijzige noordenwinden en fauna en flora van boven de poolcirkel zonder rekening te houden met de 'politics of ecology'? De poolcirkels verloren hun onschuld. Het volstaat niet meer om veldopnames te maken van koude poolzeeën en van kruipend ijs. Een klaar idee hebben van de omgeving waarin je werkt, is een noodzaak. Hoe breng je geluidsopnames van door menselijke interventie ecologisch onstabiel geworden omgevingen over bij de luisteraar? We vroegen het aan de Noorse Jana Winderen die net de cd 'Energy field' uitbracht op het Britse experimentele label Touch.

Gewapend met gesofisticeerde hydrofoons, parabolische microfoons en een digitale harddisk recorder trekt de Noorse Jana Winderen naar plaatsen die belangrijk zijn voor ons begrip van de complexiteit en de kwetsbaarheid van maritieme ecosystemen. Voor 'Energy field' maakte ze trips naar de Barentszzee ten noorden van Rusland, naar Groenland en naar Noorwegen. De opnames, die ze daar maakte, verwerkt ze op haar nieuwe album tot krachtige en dynamische geluidslandschappen, die een eigen verhaal vertellen. De protagonisten zijn niet alleen noordenwind, raven en honden, maar ook jagende, parende en zwemmende schaaldieren en vissen. Het resultaat is verbluffend: een reis naar de onbekende audiowereld van het onherbergzame noorden.

Het onvatbare en de ultieme openheid van natuurgeluidsopnames vormen voor Jana Winderen een echte uitdaging. Met het ter plekke gevonden materiaal gaat ze aan de slag om bij de luisteraar vrije associaties, directe ervaringen en gevoelens op te wekken. 'Ik zoek naar geluiden uit ongekende geluidsbronnen', zegt ze over haar album. 'Noem het blinde veldopnames. De laatste vier jaar verzamelde ik met hydrofoons vooral opnames van rivieren, oevers en oceanen, en recentelijk van gletsjers in Noorwegen, IJsland en Noorwegen. In de diepte van de oceaan zijn er onzichtbare maar hoorbare geluiden, waarvan we onwetend zijn, zelfs al bedekken de oceanen 70% van de aardoppervlakte. Ik experimenteer met verschillende microfoontypes om geluiden te verzamelen, die niet onmiddellijk herkenbaar zijn, maar ruimte bieden voor ruimere, creatieve interpretatie bij de luisteraar. Die geluiden gebruik ik als bronnenmateriaal voor composities in een live omgeving of installaties en tegenwoordig ook voor film, radio, cd en vinylproducties.'

SLAK

Voor haar projecten gebruikt Jana verschillende werkmethodes. Staande voor een installatie zal de luisteraar immers zijn eigen plaats en tijdstip in de ruimte kunnen uitkiezen. 'Maar ik kan de set-up van de speakers zodanig controleren dat ik kan bepalen hoe ik de mensen wil doen luisteren', zegt ze. 'In het geval van een cd creëer je een vaste tijdlijn. Je verliest de controle over waar en wanneer de geluiden gehoord worden. De radio vergt weer een andere manier van werken: je kunt daar verhalen vertellen, mensen ontmoeten en uitleg geven over je werkmethode. Naargelang de situatie gebruik ik verschillende communicatiemethodes. Onze ecosystemen zijn hard en brutaal. Ze verbergen enorme verborgen krachten in zich. Mijn compositieproces start meestal met de keuze van de juiste microfoon. Dan beslis ik waar ik hem zal installeren, hoeveel microfoons ik wil gebruiken en hoe diep ik de hydrofoons in het water of in het ijs zal plaatsen. Elke keuze creëert voor de luisteraar een aparte luisterervaring. Een microfoon in de buurt van een slak registreert het schrapen van zijn lijf over een steen terwijl hij zich aan het voeden is. Vanop een afstand hoor je hoe een ijsberg afbreekt. Met twee, drie of vier hydrofoons tegelijk krijg je een verschillend ruimtelijk besef van de geluidsomgeving die je onder water aantreft. In statische live installaties gebruikte ik ooit in real time opnames van voorbijzwemmende, jagende of etende vissen.'

ØKOFILOSOFI

Op het dynamische en broeierige 'Energy field' zijn de geluiden gelaagd, maar op bepaalde plaatsen zijn de lagen heel dunnetjes op elkaar gestapeld. De opnames hebben uit zichzelf al voldoende innerlijke vaart en energie. De maritieme ecosystemen spatten zowaar uit je speakers. Als luisteraar blijf je niet onbewogen. Je wordt als het ware meegetrokken in de geluidswereld die Jana voor je creëert. 'In 1987 ging ik in Oslo naar een lezing door Arne Næss', aldus Jana Winderen. 'Hij kan beschouwd worden als de stichter van de Økofilosofi. In die periode studeerde ik visecologie, biochemie en wiskunde aan de Oslose Universiteit. Ik kan me vinden in veel van Næss's basisgedachten en ik nam ze ook op in mijn manier van denken. Onze zintuigen zijn beperkt. We zien en horen in een niet al te breed spectrum. Heel wat zaken liggen buiten het bereik van onze zintuigen. Ik geloof dan ook dat we veel nederiger moeten zijn en onszelf meer moeten bekijken als deel uitmakend van het complexe ecosysteem van de natuur. We bestaan niet afzonderlijk. In de loop van onze geschiedenis verloren we heel wat van onze mogelijkheden. De enorme variëteiten aan levensvormen onder het oceaanoppervlak ontwikkelden zich al miljoenen jaren langer dan wij.'

HENRY DE HARING

Ecologie en alles wat ermee gepaard gaat, is altijd al heel belangrijk geweest voor Jana en speelt een rol in haar werk als geluidsdeskundige. Haar favoriete boek uit 1973 was 'Økologi'. 'Toen ik over ecosystemen begon te leren en toen ik hoorde hoe alles onderling verbonden is, was ik nauwelijks acht jaar', zegt ze. 'Toen ik dertien was, schreef ik een essay over een vis die Henry de Haring heette en die rondzwom terwijl hij commentaar gaf op de menselijke activiteit en de ecosystemen in de oceaan. Nu probeer ik een verhaal te vertellen met de geluiden die ik vind en met de indrukken die ik verzamel. Dat gebeurt niet alleen auditief, maar wordt evenzeer bepaald door de atmosfeer van de plaats, door de mensen die ik ontmoet of door de verhalen die ze vertellen en door de dingen die op weg naar de plaats van opname gebeuren. Een album of een concert is niet louter een document. Ik put de dramatische impact van mijn opnames volledig uit. Wanneer ik voorbeelden van mijn werk geef op een klimaatconferentie, zal dat vanzelfsprekend op een meer documentaire manier gebeuren. Een ecologisch project realiseren dat alleen maar geluiden omvat die te maken hebben met de wereldwijde klimaatwijziging? Ik denk niet dat dat kan … Tuurlijk kan ik opnames maken van 'smeltend ijs', maar dat alleen is lang niet voldoende. Het zou zijn zoals schilderen met één kleur, en dat is net iets dat ik zorgvuldig probeer te vermijden …'

Jana Winderen - 'Energy field' [Touch # TO:73], www.touchmusic.org.uk.

Artikel verscheen op: http://www.cuttingedge.be/pages/3629-muziek-en-ecologie-interview-met-jana-winderen

De kroonjuwelen van Amerika – Over ‘Does It Look Like I’m Here?’ van Emeralds

2010-07-30T09:23:00.000-07:00

Met zeer veel zin voor veralgemening zou je kunnen stellen dat er ongeveer om de tien jaar een Amerikaanse experimentele band opstaat die er echt toe doet. Tijdens de noughties was dat Animal Collective. Hun mix van aanstekelijke americana, weirde folk en epische songs raakte via een reeks op hun eigen label en op undergroundlabels gereleasde albums bekend bij een ruim publiek. Op 'Strawberry Jam' en 'Merriweather Post Pavillion' - allebei op Domino - behielden ze hun eigen experimentele smoelwerk. Het trio Emeralds uit het afgelegen Cleveland Ohio lijkt in 2010 net hetzelfde lot beschoren. Na twee semi-officiële albums op Hanson en op hun eigen Wagon and Gneiss Things lijkt de tijd nu rijp voor een doorbraak naar een breder publiek. 'Does It Look Like I'm Here?' op het fantastische Oostenrijkse Mego Editions laat er geen twijfel over bestaan. Dit is 50 jaar Amerikaans psychedelisch experiment op één schijfje geperst. Een interview met Emerald Steve Hauschildt.

PW: 'Does it look like I'm here?' klinkt zowel klassiek als modern. Het ademt experiment maar is tegelijk ook op een menselijke manier toegankelijk. Waar halen jullie die fantastische, epische sound?

Steve Hauschildt: Wel, we spelen al vijf jaar samen. Onze sound is de fusie van onze collectieve muzikale kennis en van onze levenservaring. We werkten hard om het geluid te krijgen dat je nu hoort. Het is niet iets dat je makkelijk opspoort of ontcijfert. De instrumenten die we gebruiken, werden daarvoor zorgvuldig en doelgericht uitgekozen. Onze nummers nodigen met opzet uit tot meerdere luisterbeurten. Sommige stukken of geluiden openbaren zich pas na verloop van tijd.

PW:Het verloop van jullie muzikale loopbaan lijkt wat op dat van het grootse Animal Collective. Niet zozeer muzikaal maar vooral door de wijze waarop jullie via een pak releases op kleine labels naar de oppervlakte dreven. Is dat de manier waarop het in Amerika tegenwoordig werkt voor bands?

Steve Hauschildt: Animal Collective kreeg weinig aandacht tot de media hen opmerkte. Nadat ze al vier albums uitgebracht hadden, hadden ze maar een beperkte mate van succes. In het vroegste embryonale stadium van Emeralds was onze output groter. Ik denk dat het Wolf Eyes paradigma van 'proliferatie' wel kan werken voor sommige artiesten maar het garandeert absoluut niks – simpel gesteld, het is van cruciaal belang dat je zoveel mogelijk tijd en energie steekt in iets waarvan je positieve resultaten verwacht.

PW: Jullie zien het dus groots. 'Candy Shoppe' klinkt zo zo zo Kraftwerk ... Als Amerikaanse band hebben jullie een bijna Europese sound. Het kan nauwelijks toeval zijn dat je in contact kwam met het Weense muzieklabel Editions Mego?

Steve Hauschildt: We luisterden en absorbeerden de wonderlijke platen van Kraftwerk en van gelijkaardige Duitse elektronica-artiesten, maar dat is niet de enige reden waarom we de kans kregen om een album op te nemen voor Editions Mego. We luisteren in onze vrije tijd naar een breed muziekgamma. Succes in Europa en elders leek ons zeker geen onzinnig idee. We volgen Mego al jaren maar het was pas toen we labelbaas Mr. Pita Rehberg vorige zomer in persoon ontmoetten in New York City dat we het idee opperden om een album op te nemen voor Editions Mego.

PW: Ik hoor 'Tranzition' van Richard Pinhas. Maar ook Kraftwerk, Pierre Henry, Jean-Michel Jarre, 'Music for airports' van Brian Eno of zelfs even Durutti Column. Waarom maken een drietal Amerikaanse twintigers muziek die refereert naar muziek die dertig of zelfs veertig jaar geleden in Europa gemaakt werd?

Steve Hauschildt: 'Tranzition' hoorde ik nog niet, maar 'Rhizosphere' heb ik op vinyl en ik vind hem heel goed. Een aantal jaren geleden luisterden we heel veel naar Heldon (de eerste progrock band van de Franse muzikant-filosoof Richard Pinhas, pw). 'Allez Teia' is mijn favoriete Heldon-album. Pinhas is sterk beïnvloed door Robert Fripp – en onze muziek wordt dikwijls vergeleken met 'No pussyfooting' van Brian Eno en ... Robert Fripp. De muziek die we maken, vult een gat in de hedendaagse elektronische muziek. Een bepaalde manier om met albums om te springen, is door de tijd verloren geraakt. Die ethos willen we herstellen. Maar we worden evenzeer beïnvloed door soul en R&B, en door obscure pop en electronica-albums. Mijn helden zijn allemaal studioperfectionisten.

PW: Welke instrumenten gebruik je? En nam je het album digitaal op of analoog?

Steve Hauschildt: Op dit ogenblik is mijn belangrijkste instrument een Prophet 08 van Dave Smith Instruments, een analoge synthesizer. Ik heb hem natuurlijk grondig onder handen genomen met effecten, filters, mixers en dergelijke ... Het album werd digitaal opgenomen op een computer met goedkope multi-tracking software. James Plotkin (Amerikaanse gitarist en producer, pw) deed de eindafwerking van het album. Hij deed een prachtjob! Hij maakte de verschillende frequenties hoorbaar. Het is zijn verdienste dat de vinylplaat perfect gesneden werd.

PW: Jullie zijn blijkbaar erg gek op oude geluidsdragers zoals cassettes en vinyl. Jullie nieuwe album komt tevens uit in een prachtige openklapbare hoes met een dubbele vinylplaat erin. Dat is bijna niet meer van deze tijd.

Steve Hauschildt: Die geluidsdragers zijn heel tastbaar. Het zijn begerenswaardige kunstobjecten die een medium vormen voor onze artiestieke expressie. Ik zie geen enkele reden waarom je je in het alomtegenwoordige informatietijdperk zou moeten beperken tot één enkel formaat. Die oudere formaten maken het voor ons tevens mogelijk om onze muziek zelf uit te brengen waardoor we op onze beurt verder kunnen werken aan nieuwe ideëen en onze muziek in de hele wereld kunnen verspreiden.

PW: Nemen jullie eerst een stuk muziek op en kiezen jullie dan een titel of starten jullie met een titel en werken jullie dan een nummer uit vertrekkend van dat basisidee?

Steve Hauschildt: Gewoonlijk nemen we een track op en dan spelen we met titels en ideëen tot we iets zinvols vinden. Dat is een democratisch proces. Met drie in een band is dat soms een keuze van 2 tegen 1. Meestal komen we echter tot een unanieme beslissing.

PW: De hoes past perfect bij de titel van het album. Ze straalt een zekere desolaatheid uit. Alsof er iemand net een kamer verliet met de tv nog aan...

Steve Hauschildt: Voor de hoes maakten we een lichtinstallatie in onze living. Onze buurman Jen Gomez nam de foto. Ik vind dat de openklapbare hoes met een foto van ons achtergelaten instrumentarium misschien nog beter past bij de titel. Ik denk dat het te maken heeft met het terugbrengen van 'het persoonlijke' in de muziek – daarmee bedoel ik, we zijn artiesten die onze huidige toestand of conditie gesublimeerd nabootsen. Wat de luistenaar hoort, is een uitbreiding van wie we zijn als mensen.

PW: Jullie zijn afkomstig uit het geïsoleerde Cleveland Ohio. Buiten Pere Ubu (experimentele muziekgroep uit de jaren zeventig) is dat niet echt een regio die bekend staat om zijn boeiende bands. Misschien ben ik fout: bestaat er toch een actieve en dynamische muziekscène in dat deel van Amerika?

Steve Hauschildt: 'Daar is niks' is een passende omschrijving, maar in de kunstwereld bestaat er niet zoiets als 'perfecte isolatie'. Pere Ubu zijn van Cleveland maar hun muzikale benaderingswijze is wel radicaal verschillend. Ik zou niet beweren dat er een actieve en dynamische muziekscène bestaat in Cleveland, maar er bestaat wel een experimentele underground in de Midwest met een aantal mensen die gelijke paden bewandelen.

PW: 'Does it look like I'm here' is een bijna volledig instrumentaal album. Ik meende vocals of een vocoder te horen op sommige nummers, bijvoorbeeld op het einde van het 12 minuten durende 'Genetics'.

Steve Hauschildt: Er staan wat goed verborgen vocals op sommige nummers. De enige die ik daarvan bijdroeg, staan op het einde van 'Double helix'. We gebruikten geen vocoders maar onze stemmen werden wel grondig bewerkt. Emeralds begon als een songgerichte band. Tot vandaag blijven we stemmen gebruiken en zelfs zingen. Als het ooit van pas komt, dan brengen we een album uit met vocals en songs.

interview met Steve Hauschildt van Emeralds verscheen op http://www.cuttingedge.be/column/3517-de-kroonjuwelen-van-amerika-over-does-it-look-like-i-m-here-van-emeralds

Over Emeralds en hun band met België, zie: http://www.factmag.com/2010/05/16/emeralds-jewel-purpose/

'Living with yourself' van Emeralds gitarist Mark McGuire komt binnenkort uit op Editions Mego, www.editionsmego.com, cd review binnenkort op www.cuttingedge.be.

Danger Mouse and Sparklehorse - 'Dark Night of the Soul'

2010-07-26T01:34:00.000-07:00

Ode aan de doden

We houden van albums waarrond een sterk verhaal hangt. Maar de vloek die over ‘Dark Night of the Soul’ van Danger Mouse & Sparklehorse sluimert, maakt het verhaal intriest en zelfs schokkend. Niet zozeer de kwaliteit van de songs of de all-star cast die Mark Linkous en Brian Burton om zich heen verzamelden maar de omstandigheden waarin ‘Dark night of the soul’ tot stand kwam, maken het tot een cultalbum dat binnen hooguit tien jaar zal aanzien worden als een bijna mythische ‘verloren’ plaat.

Producer Danger Mouse vormt de spil van het duo Gnarls Barkley, dat enkele jaren geleden de onwaarschijnlijke hit ‘Crazy’ scoorde. Mark Linkous was de frontman van het geniale Sparklehorse dat tussen 1995 en 2009 een viertal albums uitbracht. Op 6 maart 2010 pleegde de manisch-depressieve Linkous zelfmoord. Mark Linkous hield van onverwachte combinaties. In 2009 werkt hij samen met de experimentele laptopmuzikant Christian Fennesz. In 2006 duwden zijn vrienden hem toen hij in een depressieve bui verkeerde ‘The grey album’van Danger Mouse onder de neus.

Linkous was onder de indruk. Danger Mouse produceerde enkele tracks van het volgende Sparklehorse-album ‘Dreamt for light years in the belly of a mountain’ uit 2006. De twee verzamelden een twaalftal bevriende artiesten – waarronder filmmaker David Lynch - om zich heen voor een project dat ‘Dark night of the soul’ zou heten. Wat toen gebeurde, kan de boekjes in als één van de grootste flaters die een platenmaatschappij ooit beging. Op het laatste moment werd de release uitgesteld wegens een copyrightprobleem.

‘DNOTS’ werd in eigen beheer uitgebracht als een vijftig pagina’s tellend boek met foto’s van David Lynch en een cd-r waarop fans de via het net gelekte cd konden branden. Twee zelfmoorden later komt het album toch tot ons. Eind 2009 nam Vic Chesnutt een fatale dosis medicijnen in. Hij zingt het macabere ‘Grim Augury’ dat zich muzikaal wringt omheen bizarre lyrics. Enkele maanden na Chesnutt maakte Linkous een eind aan zijn leven. Linkous zelf zingt het dubbelzinnige, autobiografische ‘Daddy’s Gone’.

Het lijstje muzikanten dat meewerkte aan ‘Dark night of the soul’ oogt indrukwekkend: Julian Casablances, James Mercer, de eeuwig jonge Iggy Pop en niet in het minst David Lynch, die zich op twee tracks aan 'zangpartijen' waagt. Het lugubere ‘Dark night of the soul’ sluit met zijn elektronische regengordijnen en manische stem het album op treffende wijze af. Op basis van de kwaliteit van ‘DNOTS’ verdienen enkele EMI-bonzen geen bonus maar een lijfstraf, om het bloedbad dat ze aanrichtten. We zijn normaal gezien niet gul met sterren, maar deze verdient het. Een vijfsterrenplaat!

Danger Mouse and Sparklehorse, 'Dark Night of the Soul', cd review binnenkort op www.cuttingedge.be

Eén op tien voor Prince

2010-07-15T03:41:00.000-07:00

Prince Roger Nelson: de marketingmachine draait de laatste weken weer op volle toeren. Vreemd genoeg schuwt hij daarbij de praktijken niet die hij vroeger bij zijn platenfirma aanklaagde. Prince is zelf inmiddels een afgeborstelde en gewiekste zakenman geworden. Zonder dat we er erg in hadden, werden we met zijn allen bedot...

Je kon er gewoon niet naast kijken. Om de zieltjes alvast warm te maken voor zijn komst naar België, werden op het hippe tv-kanaal 8 stokoude documentaires over de kleine purperen prins geplugd. Vóór zijn optreden in Werchter werden duizenden concerttickets via allerlei mediakanalen ‘gratis’ aangeboden. Ondanks zijn stevige livereputatie liep het die avond zelfs dan nog niet dik van het volk op de wei van Werchter. Kun je je voorstellen hoe het geweest was zonder…?

Het concert zelf was een resem opgewarmde hits. Ouwe kost eigenlijk... Tegelijk werd met veel bombarie ‘de nieuwe cd van Prince’ voor niets aangeboden bij één van de grootste kranten van het land. Voor niets is de prijs van een weekendkrant. Ook daar zijn we ingetrapt! Superlatieven werden bovengehaald voor een minderwaardig product. De achterlijke Vlaamse persmeute stapte vrolijk mee in dit boerenbedrog. Eén muziekjournalist pochte zelfs dat hij 5 uur met de ster doorgebracht had in Paisley Park. Maar wie de cd vol afleggertjes in handen kreeg, moest jammer genoeg vaststellen dat het sop de kool en de stress van het wachten niet waard blijkt te zijn. Hoe laag kun je vallen? Prince vond het allemaal prachtig, verklaarde het internet meteen dood en openbaarde in een Michael Jackson-achtige en openhartige bui dat hij voorgoed naar Frankrijk wilde verhuizen omdat de vrouwen er zo sexy zijn. Dient de hele mediacampagne dus alleen maar om te verbergen dat het helemaal niet goed gaat met Prince? Verbergt Prince iets? Wordt het dure en onrendabele Paisley Park binnenkort opgedoekt?

Bon, dit is geen roddelrubriek... Hier is wat hij te verbergen heeft: op zijn nieuwe en gratis aangeboden cd '20ten' staat volstrekt inspiratieloos, futloos en waardeloos materiaal. Als marketingtruc worden opgefokte demo’s aangeboden als een nieuwe cd. Eigenlijk vinden we het gewoon schandelijk dat zijn fans zo bedrogen en belogen worden. De enigen die hier voordeel en winst uit puren, zijn de kranten die het onding 'gratis' aanboden. Gratis is nooit helemaal gratis. Ze zullen er wel een fortuin voor neergeteld hebben, voor deze zogenaamde primeur. Eigenlijk hadden we het vooraf kunnen weten. Prince heeft ons allemaal liggen gehad. De slimme artiest zal zijn beste nummers niet zomaar prijsgeven. Maar we hebben echt wel problemen met de slechte kwaliteit en de oneerlijkheid van het hele project. Het eindproduct is uiteindelijk cash voor de heer Prince. Waarmee hij naar Frankrijk kan verhuizen. Een cirkel is altijd rond.

En hoe zit het met de nummers op de cd? De riff van ‘Controversy’ wordt op de nieuwe cd gewoon gejat om te dienen voor het mindere ‘Compassion’. De rest van het album wordt opgevuld met lamme funk (‘Beginning endlessly’), barslechte teksten (‘Everybody loves me’, zelfs Mika zou zich hiervoor schamen) en kleffe balads (‘Walk in sand’). Nog zo’n mysterie: waarom nam Prince de cd bijna helemaal in zijn eentje op in de Paisley Park studio’s? Maceo Parker, Greg Boyer en Ray Monteiro zijn de enige namen van medemuzikanten die we ontwaarden. Waar zijn de drive van The Time en van The New Power Generation naartoe? Heeft de purperen geen vrienden meer of kan hij ze niet meer betalen?

Ondanks alle kritiek geven we hem toch een schamele één op tien voor de nieuwe cd. De verrassing van het album is de funky hidden track ‘Laydown’ waar hij weer lekker stomend, sexy en clever als vanouds uit de hoek komt. ‘From the heart of Minnesota, here come the purple yoda, guaranteed to bring you a dirty new sound…’. You bet! Beter hadden we het zelf niet kunnen verwoorden. De rest van de cd stinkt een beetje. Waren de tien nummers echter allemaal zó goed geweest als 'Laydown', dan hadden we hier echt niet geklaagd… Misschien kan hij het nog, als hij tenminste nog wil en niet te veel de slimme zakenmens uithangt.

column op www.cuttingedge.be